KWALIFIKACJA SPO5 - TEST WIEDZY NR 2

PYTANIE NR 34.
Podopieczna pani Kowalska ma 70 lat i cierpi na chorobę Parkinsona. Jakie zajęcia mogą być odpowiednie do jej możliwości psychofizycznych, aby ją aktywizować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Ćwiczenia równowagi i koordynacji
W chorobie Parkinsona często występują zaburzenia postawy, chodu i równowagi, co zwiększa ryzyko upadków. Zajęcia ukierunkowane na koordynację i stabilizację są zwykle bardziej adekwatne i bezpieczniejsze niż intensywny wysiłek wytrzymałościowy lub zadania wymagające bardzo szybkich reakcji.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby starszej z chorobą Parkinsona aktywizacja powinna przede wszystkim wspierać sprawność funkcjonalną i bezpieczeństwo. Typowe trudności w tej chorobie to m.in. spowolnienie ruchowe, sztywność, zaburzenia postawy, trudności z inicjacją ruchu oraz gorsza kontrola równowagi. Z tego powodu szczególnie wartościowe są ćwiczenia, które poprawiają stabilność i kontrolę ciała w codziennych czynnościach.

Odpowiedź "Ćwiczenia równowagi i koordynacji" jest właściwa, ponieważ takie zajęcia mogą:

  • wspierać utrzymanie samodzielności (bezpieczne stanie, siadanie, wstawanie, chodzenie),
  • zmniejszać ryzyko potknięć i upadków,
  • poprawiać kontrolę ruchu oraz płynność wykonywania prostych sekwencji ruchowych,
  • być łatwo dostosowane do aktualnej kondycji (krótko, spokojnie, z przerwami, z asekuracją).

Pozostałe propozycje są mniej adekwatne w typowych warunkach DPS:

  • "Intensywne ćwiczenia cardio" – z definicji wymagają dużej wydolności i mogą zwiększać ryzyko przeciążenia lub urazu. U wielu seniorów bezpieczniejsze są ćwiczenia o umiarkowanej intensywności, a w Parkinsonie dodatkowo ważna jest kontrola postawy i równowagi.
  • "Gry strategiczne wymagające szybkiego myślenia" – mogą być wartościowe poznawczo u części osób, ale w tej formie (nacisk na szybkość) nie muszą odpowiadać aktualnemu tempu przetwarzania informacji i mogą frustrować zamiast aktywizować. W praktyce lepiej sprawdzają się zadania dobrane do możliwości, bez presji czasu.
  • "Biegi długodystansowe" – są zwykle nieadekwatne i potencjalnie ryzykowne (upadki, przeciążenia), zwłaszcza w wieku 70 lat i przy zaburzeniach chodu.

W praktyce opiekun powinien pamiętać o zasadach: stopniowanie trudności, regularność, przerwy, nawodnienie, wygodne obuwie, bezpieczne otoczenie (brak przeszkód), a w razie potrzeby asekuracja. Dobór aktywności warto konsultować z personelem medycznym/fizjoterapeutą, szczególnie gdy występują częste upadki lub wyraźne wahania sprawności w ciągu dnia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej wybiera się ćwiczenia poprawiające równowagę, koordynację i stabilizację, bo w Parkinsonie to właśnie te obszary zwiększają ryzyko upadków. Zajęcia powinny być stopniowane, krótkie, z przerwami i (gdy trzeba) z asekuracją lub przy poręczy.
Choroba Parkinsona często pogarsza kontrolę postawy i chodu, przez co łatwiej o potknięcia i upadki. Trening równowagi pomaga utrzymać sprawność w codziennych czynnościach (wstawanie, chodzenie, obracanie się) i może poprawić poczucie bezpieczeństwa podopiecznego.
To dobór takich zajęć, które są realne do wykonania w danym stanie zdrowia: bez nadmiernego zmęczenia, z zachowaniem bezpieczeństwa, w tempie akceptowalnym dla podopiecznego. Liczy się regularność i funkcjonalny cel (np. lepsze chodzenie), a nie maksymalna intensywność.
Intensywne cardio nie jest automatycznie zakazane, ale często bywa zbyt obciążające dla osoby starszej i może zwiększać ryzyko urazu lub złej tolerancji wysiłku. W DPS zwykle wybiera się bezpieczniejsze formy: umiarkowany ruch + ćwiczenia równowagi, zawsze po ocenie stanu zdrowia.
Przykłady to: stanie z podparciem i przenoszenie ciężaru ciała, marsz w miejscu przy poręczy, kontrolowane wstawanie i siadanie, sięganie po przedmioty w różnych kierunkach, proste sekwencje ruchowe rąk i nóg. Kluczowa jest asekuracja i brak pośpiechu.
Należy przerwać lub zmniejszyć intensywność, gdy pojawia się silna duszność, ból w klatce piersiowej, zawroty głowy, nagłe osłabienie, wyraźne pogorszenie równowagi albo narastający lęk. W praktyce opiekun powinien obserwować reakcję i w razie wątpliwości skonsultować się z personelem medycznym.
Częste błędy to: zbyt duża intensywność na start, brak asekuracji, ignorowanie ryzyka upadku, narzucanie zbyt szybkiego tempa oraz dobór zadań frustrujących (np. presja czasu). Lepsze efekty daje spokojne tempo, prosty cel i regularność, z dostosowaniem do dnia i samopoczucia.
Mogą być pomocne, jeśli są dopasowane trudnością i nie wymagają "szybkiego myślenia" pod presją. W praktyce warto wybierać zadania poznawcze bez limitu czasu, łączone z ruchem (np. proste ćwiczenia z liczeniem), aby aktywizować jednocześnie umysł i ciało.
Bezpieczeństwo zwiększa: przygotowanie przestrzeni (brak dywaników/przeszkód), stabilne obuwie, dostęp do poręczy/krzesła, asekuracja przy zmianach pozycji, stopniowanie trudności i przerwy. Ważna jest też obserwacja objawów i dobór pory dnia, gdy podopieczna funkcjonuje najlepiej.
Ucz się schematu: objaw → ryzyko → cel → bezpieczna aktywność. Dla Parkinsona: zaburzenia równowagi i chodu → ryzyko upadku → utrzymanie samodzielności → ćwiczenia równowagi/koordynacji, spokojne tempo i asekuracja. Ćwicz rozróżnianie aktywności funkcjonalnych od zbyt intensywnych.
info

Statystycznie 42% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że ćwiczenia równowagi i koordynacjiW chorobie Parkinsona często występują zaburzenia postawy, chodu i równowagi, co zwiększa ryzyko upadków.

Źródła:

  • Parkinson's Foundation – Exercise: https://www.parkinson.org/living-with-parkinsons/treatment/exercise (dostęp: 2026-03-01)
  • NHS – Parkinson's disease, Living with (exercise/physiotherapy): https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/living-with/ (dostęp: 2026-03-01)
  • Mayo Clinic – Parkinson's disease (symptoms, care): https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/parkinsons-disease/symptoms-causes/syc-20376055 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o chorobie Parkinsona i ćwiczeniach (poradniki pacjenckie i opiekunów)
  • Podstawy geriatrii i bezpieczeństwa aktywności fizycznej u seniorów (skrypty/kompendia)
  • Zalecenia organizacji pacjenckich i instytucji zdrowia publicznego dotyczące ruchu w Parkinsonie

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego