KWALIFIKACJA SPO5 - PAŹDZIERNIK 2016

PYTANIE NR 29.
Podopieczny kupuje wiele niepotrzebnych artykułów żywnościowych, które później wyrzuca. W celu pomocy w racjonalnym dokonywaniu zakupów opiekun powinien
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Najlepszym wsparciem racjonalnych zakupów jest wspólne planowanie, czyli przygotowanie listy z podopiecznym. Pomaga to ograniczyć impulsywne kupowanie, dopasować ilości do realnych potrzeb i wzmacnia samodzielność. Wyręczanie w zakupach lub angażowanie sąsiadów nie uczy podopiecznego kontroli wydatków.

Pełne wyjaśnienie:

W opisanej sytuacji problemem jest nadmiar i nietrafność zakupów, które kończą się wyrzucaniem żywności. W pracy opiekunki środowiskowej celem nie jest tylko "posprzątanie skutków", ale wsparcie podopiecznego w zmianie nawyków oraz wzmacnianie jego samodzielności w czynnościach dnia codziennego.

Odpowiedź "wspólnie z podopiecznym sporządzać listę zakupów" jest właściwa, bo lista:

  • porządkuje potrzeby (co jest naprawdę potrzebne),
  • ogranicza zakupy impulsywne,
  • umożliwia kontrolę budżetu i zapasów,
  • włącza podopiecznego w decyzje, czyli uczy i utrwala umiejętność planowania.

Pozostałe propozycje są mniej trafne:

  • "dokonywać zakupów bez udziału podopiecznego" może chwilowo ograniczyć marnowanie, ale jest formą wyręczania. Zmniejsza sprawczość podopiecznego i nie rozwiązuje przyczyny (braku planowania), a po zakończeniu pomocy problem może wrócić.
  • "poprosić sąsiadów o dokonywanie zakupów razem z podopiecznym" przenosi odpowiedzialność na osoby trzecie. Sąsiedzi nie zawsze znają potrzeby i zalecenia (np. dietetyczne), a rozwiązanie bywa niestabilne organizacyjnie i nie buduje samodzielności w sposób systematyczny.
  • "wspólnie z podopiecznym segregować i wyrzucać zepsutą żywność" dotyczy gospodarowania odpadami i porządkowania, ale nie zapobiega kupowaniu nadmiaru. To działanie interwencyjne "po fakcie", a nie profilaktyka marnowania.

Wskazówka egzaminacyjna: w pytaniach o racjonalizację zakupów zwykle wygrywa odpowiedź związana z planowaniem (lista, jadłospis, kontrola zapasów), a nie ta, która polega na wyręczeniu lub usuwaniu skutków.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Lista zakupów pomaga przełożyć potrzeby na konkretne produkty i ilości. Ogranicza kupowanie impulsywne, ułatwia trzymanie się budżetu oraz uczy planowania. Dla opiekunki to także narzędzie do rozmowy o zapasach w domu i realnych możliwościach podopiecznego.
Najczęściej działa połączenie: planowanie posiłków, kontrola zapasów (co już jest w domu) i lista zakupów. Warto też ustalić częstotliwość zakupów oraz zasady: najpierw zużywamy produkty z krótszym terminem, a dopiero potem kupujemy kolejne.
Wyręczanie może chwilowo rozwiązać problem, ale nie rozwija umiejętności podopiecznego. Zmniejsza samodzielność i utrwala zależność od pomocy. W usługach opiekuńczych często lepsze jest towarzyszenie i trening czynności niż przejmowanie ich w całości.
Częste powody to brak planu posiłków, trudności z oceną ilości, uleganie promocjom, zakupy pod wpływem emocji lub głodu oraz zapominanie o zapasach w domu. U części osób znaczenie mają też problemy z pamięcią lub organizacją dnia.
Najpierw sprawdza się, co już jest w lodówce i szafkach, potem planuje 2–3 dni posiłków, a dopiero na końcu zapisuje brakujące produkty z ilościami. Dobrą praktyką jest podział listy na kategorie (np. nabiał, warzywa), bo skraca to zakupy i zmniejsza chaos.
Pomaga w porządku i higienie, ale nie usuwa przyczyny nadmiaru zakupów. Jeśli podopieczny nadal kupuje za dużo, sytuacja będzie się powtarzać. To działanie "po fakcie", natomiast racjonalizacja zakupów wymaga planowania i kontroli ilości.
Włącza się podopiecznego, gdy celem jest trening samodzielności i jest to bezpieczne. Ogranicza się udział, gdy istnieją istotne przeciwwskazania (np. ryzyko zagubienia, dezorientacja, brak bezpieczeństwa w drodze). Nawet wtedy warto ćwiczyć planowanie w domu, np. tworząc listę.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi o "sprzątaniu skutków" (wyrzucanie, segregacja) zamiast działań zapobiegawczych. Drugi błąd to wskazanie wyręczania podopiecznego, bo brzmi "skutecznie", ale stoi w sprzeczności z celem usług opiekuńczych: wspierać samodzielność.
Pomocne są: prosty plan posiłków, ustalony limit kwoty na zakupy, zapisywanie wydatków w zeszycie, zakupy w stałe dni oraz zasada "najpierw sprawdź zapasy". W praktyce opiekunka może też pomóc w organizacji półek i opisaniu pojemników.
Warto ustalić reguły przed wyjściem: kupujemy tylko z listy, a "promocje" dopisujemy dopiero po sprawdzeniu, czy produkt jest potrzebny i czy zostanie zużyty. Pomaga też robienie zakupów po posiłku oraz rozmowa o tym, jakie sytuacje wyzwalają impulsywne decyzje.
info

Statystycznie 64% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Najlepszym wsparciem racjonalnych zakupów jest wspólne planowanie, czyli przygotowanie listy z podopiecznym."

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne dla kwalifikacji dotyczącej usług opiekuńczych (moduły: czynności dnia codziennego, wsparcie w gospodarstwie domowym)
  • Poradniki edukacyjne o niemarnowaniu żywności i planowaniu posiłków (instytucje publiczne/NGO)
  • Podręczniki z zakresu opieki środowiskowej i treningu samodzielności w ADL/IADL (Instrumentalne czynności życia codziennego)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego