KWALIFIKACJA SPO5 - TEST WIEDZY NR 4

PYTANIE NR 33.
Podopieczny Stan zdrowia
Pan Andrzej Autyzm, problemy z koncentracją
Jakie zajęcia mogą być odpowiednie dla pana Andrzeja, aby go aktywizować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zajęcia "Malowanie i rysowanie" są trafne przy autyzmie i trudnościach z koncentracją, bo pozwalają pracować w przewidywalnym tempie, ograniczać bodźce i wyrażać emocje bez presji kontaktu społecznego.
Wspierają też motorykę małą i mają działanie wyciszające.

Pełne wyjaśnienie:

U osoby z autyzmem oraz problemami z koncentracją kluczowe jest dobranie aktywności, która nie przeciąża bodźcami, jest przewidywalna i pozwala na samoregulację. Dlatego odpowiedź "Malowanie i rysowanie" jest właściwa: zajęcia plastyczne można łatwo stopniować (krótki czas, proste polecenia), a także kontrolować intensywność bodźców (hałas, tempo, liczba osób). Dodatkowo umożliwiają wyrażenie emocji bez konieczności intensywnej komunikacji werbalnej, co bywa wspierające w ASD.

Dlaczego pozostałe propozycje są mniej odpowiednie w tym opisie przypadku?

  • "Gry logiczne i strategiczne" mogą być atrakcyjne dla części osób, ale przy jednoczesnych problemach z koncentracją bywają zbyt wymagające: wymagają dłuższego utrzymania uwagi, planowania i elastyczności poznawczej. Mogą też zwiększać frustrację, gdy zadanie jest trudne lub ma presję wyniku.
  • "Ćwiczenia siłowe" nie są domyślnie złe, jednak w kontekście aktywizacji osoby z ASD mogą nasilać dyskomfort, jeśli występuje nadwrażliwość sensoryczna (hałas, dotyk, zapachy, tłok) lub jeśli aktywność jest mało przewidywalna. W tym pytaniu celem jest dobór zajęć bezpiecznych i łatwo adaptowalnych do koncentracji.
  • "Czytanie książek o skomplikowanej tematyce" zwykle podnosi obciążenie poznawcze (rozumienie, pamięć robocza, wnioskowanie). Przy trudnościach w koncentracji może szybko prowadzić do zniechęcenia i przeciążenia.

W praktyce opiekuńczej warto pamiętać o zasadach: krótki czas pracy, jasne instrukcje, mało rozpraszaczy, brak oceniania efektu i obserwacja preferencji sensorycznych (np. czy lepsze są kredki, pastele, farby). Tak prowadzona aktywizacja zwiększa szanse na zaangażowanie i poprawę samopoczucia.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Autyzm (ASD) to zaburzenie neurorozwojowe, w którym mogą występować trudności w komunikacji społecznej, potrzeba przewidywalności oraz szczególna wrażliwość na bodźce. Dla opiekuna w DPS oznacza to konieczność spokojnego podejścia, jasnych zasad i dopasowania aktywności do możliwości oraz preferencji podopiecznego.
Najczęściej pomagają zajęcia o kontrolowanych bodźcach i przewidywalnym przebiegu, np. proste prace plastyczne, kolorowanie, układanie prostych elementów, czynności manualne. Ważne jest krótkie tempo pracy, brak presji i możliwość przerwy, gdy pojawia się przeciążenie.
Malowanie i rysowanie zwykle wymaga mniej planowania i utrzymywania złożonych reguł w pamięci roboczej. Przy trudnościach z koncentracją gry strategiczne mogą szybko frustrować i męczyć poznawczo. Zajęcia plastyczne pozwalają też regulować bodźce i wyrażać emocje bez presji rywalizacji.
Nie zawsze. Aktywność fizyczna bywa korzystna, ale u osób z ASD może przeszkadzać hałas, tłok, zapachy lub dotyk, a także nieprzewidywalność otoczenia. W praktyce lepiej dobierać ruch spokojny i bezpieczny (np. spacer, rozciąganie) oraz obserwować reakcje sensoryczne podopiecznego.
Najlepiej zadbać o przewidywalność i ograniczenie bodźców: stałe miejsce, porządek na stole, mało hałasu, spokojne oświetlenie. Materiały warto podawać etapami, a polecenia formułować krótko. Dobrze też ustalić jasny początek i koniec aktywności oraz możliwość przerwy.
Często lepiej zaczynać od suchych i przewidywalnych w dotyku materiałów, np. kredek lub ołówków, bo farby mogą być nieprzyjemne przez zapach i wilgoć. Kluczowa jest obserwacja: jeśli podopieczny unika brudzenia rąk, można użyć pędzla, rękawiczek lub technik bezdotykowych.
To może oznaczać trudność w utrzymaniu uwagi na zadaniu, szybkie rozpraszanie się bodźcami lub zmęczenie poznawcze. W DPS warto skracać zadania, dzielić je na kroki i usuwać rozpraszacze. Pomaga też stały schemat dnia i aktywności, bo przewidywalność zmniejsza napięcie.
Typowe błędy to: narzucanie zbyt trudnych zadań "na ambicję", wybieranie aktywności głośnych i grupowych bez przygotowania, ignorowanie preferencji sensorycznych oraz presja na szybki efekt. Lepsze jest stopniowanie trudności, spokojne tempo i ocenianie postępu przez zaangażowanie, a nie "ładny rezultat".
Gdy tekst jest zbyt złożony, długi i wymaga dużej pamięci roboczej lub abstrakcyjnego rozumienia, może szybko przeciążać i zniechęcać. Wtedy lepiej wybierać krótkie formy (opowiadania, teksty z obrazkami) albo zastąpić czytanie aktywnością manualną, która łatwiej utrzymuje uwagę.
Najprościej obserwować wskaźniki: czy podopieczny chętnie zaczyna aktywność, ile czasu utrzymuje uwagę, czy spada napięcie i czy po zajęciach jest spokojniejszy. Warto notować preferencje (materiały, pora dnia, długość), aby stopniowo dopasować plan aktywizacji do realnych potrzeb.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "artyzm": https://sjp.pwn.pl/sjp/artyzm;2445429.html (dostęp: 2026-02-27)
  • Słownik języka polskiego PWN – hasło "autyzm": https://sjp.pwn.pl/sjp/autyzm;2446046.html (dostęp: 2026-02-27)
  • World Health Organization (WHO) – ICD-11 Browser, opis zaburzeń ze spektrum autyzmu: https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Podręczniki z terapii zajęciowej i arteterapii w opiece długoterminowej
  • Materiały edukacyjne o ASD (charakterystyka, wsparcie sensoryczne)
  • Słowniki języka polskiego (rozróżnianie pojęć i terminologii)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego