KWALIFIKACJA MED13 - TEST WIEDZY NR 1

PYTANIE NR 23.
Podopieczny w wieku 16 lat ma trudności z nauką, pomimo normalnego poziomu inteligencji. Wykazuje problemy z czytaniem, pisaniem i matematyką. Jakie zaburzenie może to sugerować?
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Opis wskazuje na utrwalone trudności w czytaniu, pisaniu i matematyce przy prawidłowym poziomie inteligencji, co jest typowe dla specyficznych trudności w uczeniu się (zaburzeń umiejętności szkolnych). Zaburzenia emocjonalne i lękowe mogą pogarszać wyniki, ale zwykle nie dają tak selektywnego, stałego profilu deficytów.

Pełne wyjaśnienie:

W pytaniu opisano nastolatka z prawidłowym poziomem inteligencji, u którego utrzymują się trudności w kluczowych umiejętnościach szkolnych: czytaniu, pisaniu oraz matematyce. Taki układ objawów najtrafniej sugeruje specyficzne zaburzenia umiejętności szkolnych, czyli specyficzne trudności w uczeniu się. Charakterystyczne jest to, że problem dotyczy wybranych, "szkolnych" funkcji (np. dekodowanie i rozumienie tekstu, poprawność zapisu, sprawność rachunkowa), a nie ogólnego spadku możliwości intelektualnych.

Odpowiedź "Specyficzne zaburzenia umiejętności szkolnych" pasuje, ponieważ łączy w jednym rozpoznaniu trudności z czytaniem i pisaniem (często opisywane w praktyce jako dysleksja/dysgrafia) oraz trudności z matematyką (często jako dyskalkulia). W realnej pracy terapeuty zajęciowego taka informacja jest ważna, bo podpowiada potrzebę strategii kompensacyjnych: dzielenia zadań na kroki, pracy na materiale funkcjonalnym, korzystania z pomocy (np. szablonów, planerów, materiałów wspierających czytanie), a także współpracy ze szkołą i rodziną.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są najlepsze?

  • "Zaburzenia emocjonalne": obniżony nastrój, drażliwość czy trudności adaptacyjne mogą wtórnie pogarszać wyniki w nauce, ale sam opis podkreśla prawidłową inteligencję i wskazuje na trudności w konkretnych obszarach umiejętności szkolnych. Przyczyną mogą być emocje, jednak nie jest to najbardziej typowy wniosek z takiego profilu objawów.
  • "Zaburzenia lękowe": lęk może powodować unikanie sprawdzianów, blokadę wykonania zadań i spadek koncentracji, ale zwykle nasila się sytuacyjnie i nie musi dawać stałych, specyficznych trudności w czytaniu, pisaniu i liczeniu jako głównego objawu.
  • "Zaburzenia koncentracji uwagi": problemy uwagi (np. łatwe rozpraszanie się) mogą wpływać na naukę szeroko, lecz nie wyjaśniają wprost selektywnych, specyficznych deficytów w trzech obszarach umiejętności szkolnych. Z perspektywy diagnostycznej jest to raczej hipoteza alternatywna lub współwystępująca, a nie najbardziej trafna na podstawie samego opisu.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się zestaw "czytanie + pisanie + matematyka" oraz informacja o prawidłowej inteligencji, najczęściej testowana jest kategoria specyficznych trudności w uczeniu się, a odpowiedzi o emocjach czy lęku pełnią rolę dystraktorów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To trudności w opanowaniu wybranych umiejętności szkolnych (np. czytania, pisania, liczenia), które są nieadekwatne do wieku i poziomu inteligencji. Występują mimo typowego nauczania i mogą wymagać wsparcia pedagogicznego oraz strategii kompensacyjnych.
Trudności specyficzne mają zwykle stały profil (np. głównie czytanie/pisanie/rachunki), a objawy pojawiają się w zadaniach szkolnych niezależnie od sytuacji. Problemy emocjonalne częściej powodują wahania wyników, spadek motywacji i nasilają się w stresie lub w konflikcie.
Informacja o prawidłowej inteligencji kieruje uwagę na trudności specyficzne, a nie globalne. W specyficznych zaburzeniach uczenia się uczeń może dobrze radzić sobie w wielu obszarach, ale ma wyraźne, wybiórcze problemy w czytaniu, pisaniu lub matematyce.
Typowe są: wolne czytanie, częste przekręcanie wyrazów, trudności w rozumieniu tekstu, błędy ortograficzne nieadekwatne do wieku, problem z przepisywaniem z tablicy i organizacją zapisu. Ważna jest też męczliwość i unikanie zadań opartych o tekst.
Mogą to być: mylenie znaków i działań, trudność w zapamiętywaniu tabliczki mnożenia, problemy z rozumieniem zadań tekstowych, przestawianie cyfr, kłopot z pojęciem wartości liczby i z orientacją w czasie/pieniądzach. Często uczeń potrzebuje więcej kroków i pomocy wizualnych.
Tak. Problemy uwagi mogą nasilać trudności w nauce, ale nie zawsze są ich główną przyczyną. U części uczniów współwystępują z trudnościami specyficznymi, dlatego w praktyce ważna jest diagnoza różnicowa i obserwacja funkcjonowania w różnych typach zadań.
Może pracować nad funkcjami wykonawczymi i organizacją pracy (planowanie, podział zadania na kroki), wprowadzać strategie kompensacyjne (pomoce, checklisty), ćwiczyć umiejętności użytkowe oparte na czytaniu i liczeniu (np. zakupy, rozkład jazdy) oraz wspierać budowanie poczucia skuteczności.
Częsty błąd to automatyczne przypisanie trudności do lęku lub "braku chęci". Inny błąd to mylenie problemów uwagi z trudnościami specyficznymi, bez analizy profilu: czytanie + pisanie + matematyka przy prawidłowej inteligencji. Warto zawsze szukać wskazówek o selektywności trudności.
Gdy trudności w czytaniu, pisaniu lub matematyce utrzymują się mimo wsparcia szkolnego, są nieadekwatne do wieku i wyraźnie wpływają na funkcjonowanie, a jednocześnie nie wynikają wyłącznie z braku nauki, częstych nieobecności czy niekorygowanych problemów sensorycznych.
Stosuje się m.in. dostosowanie wymagań, wydłużenie czasu pracy, ocenianie treści zamiast formy zapisu, możliwość korzystania z pomocy (tablice, kalkulator, słownik), podział zadań na mniejsze części oraz zajęcia korekcyjno-kompensacyjne. Dobór zależy od profilu trudności ucznia.
info

Statystycznie 49% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Zaburzenia emocjonalne i lękowe mogą pogarszać wyniki, ale zwykle nie dają tak selektywnego, stałego profilu deficytów."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO), ICD-10: "Mental and behavioural disorders" – kategoria F81 (Specific developmental disorders of scholastic skills), https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F81 (dostęp: 2026-02-27)
  • World Health Organization (WHO), ICD-11 Browser – wyszukiwarka haseł dotyczących zaburzeń uczenia się (Developmental learning disorder), https://icd.who.int/browse/2024-01/mms/en (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały edukacyjne WHO dotyczące klasyfikacji ICD-10/ICD-11 (opisy zaburzeń uczenia się)
  • Podstawowe podręczniki z psychologii rozwojowej i pedagogiki specjalnej (rozdziały o specyficznych trudnościach w uczeniu się)
  • Zalecenia i poradniki dla nauczycieli/rodziców dotyczące dysleksji, dysgrafii i dyskalkulii

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego