KWALIFIKACJA MED3 + MED14 - STYCZEŃ 2020

PYTANIE NR 1.
Podopieczny z chorobą Alzheimera przebywający w sali chorych mówi, że widzi wejście do piwnicy i osoby do niej wchodzące. Występuje u niego drażliwość, głośne mówienie do siebie, chodzenie bez celu po sali, zaburzenie rytmu snu i czuwania. Dolegliwości te mogą świadczyć o występowaniu u pacjenta
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Halucynacje to fałszywe spostrzeżenia zmysłowe (np. wzrokowe), pojawiające się bez realnego bodźca. Opis "widzi wejście do piwnicy i osoby wchodzące" wskazuje na omamy wzrokowe. Urojenia dotyczą błędnych przekonań, a konfabulacje są zmyślonym uzupełnianiem luk pamięci; fobia to lęk przed określonym bodźcem.

Pełne wyjaśnienie:

Opis sytuacji dotyczy osoby z chorobą Alzheimera, u której pojawiają się objawy behawioralne i psychiczne. Kluczowym fragmentem jest informacja, że pacjent mówi, iż widzi wejście do piwnicy oraz osoby do niej wchodzące. Takie przeżycia są typowe dla halucynacji (omamów), czyli spostrzeżeń zmysłowych występujących bez rzeczywistego bodźca. Mogą dotyczyć różnych modalności (wzrok, słuch itd.), a u osób z otępieniem często współwystępują z pobudzeniem, drażliwością i zaburzeniami snu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?

  • "Konfabulacji" nie rozpoznaje się na podstawie "widzenia" obiektów. Konfabulacje polegają na nieświadomym wypełnianiu luk pamięciowych zmyślonymi treściami, zwykle w odpowiedzi na pytania o fakty z przeszłości. To mechanizm związany z pamięcią, a nie z percepcją.
  • "Urojeń" nie należy mylić z omamami. Urojenia są błędnymi, niekorygowalnymi przekonaniami (np. o prześladowaniu), mimo braku dowodów. Mogą współistnieć z omamami, ale sam opis skupia się na doznaniu wzrokowym, a nie na systemie przekonań.
  • "Fobii" nie rozpoznaje się na podstawie treści spostrzeżeń. Fobia to silny, utrwalony lęk przed określoną sytuacją lub obiektem, prowadzący do unikania. W opisie dominują zaburzenia spostrzegania i pobudzenie, nie specyficzny lęk i unikanie bodźca.

Wskazówka praktyczna dla opiekuna medycznego: przy podejrzeniu halucynacji ważne jest zapewnienie bezpieczeństwa (ryzyko upadku, wyjścia z sali), spokojna komunikacja, nieeskalowanie sporu o "realność" doznań oraz przekazanie obserwacji personelowi (kiedy występują, jak długo trwają, co je nasila). To pomaga w ocenie stanu pacjenta i dobraniu dalszego postępowania.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Halucynacje (omamy) to spostrzeżenia bez rzeczywistego bodźca, np. chory "widzi" osoby, których nie ma. Rozpoznawcze są opisy doznań zmysłowych (wzrokowych, słuchowych) oraz zachowania reaktywne: rozmowy z kimś niewidocznym, lęk, pobudzenie.
Halucynacje dotyczą spostrzegania (zmysłów): chory widzi lub słyszy coś nieistniejącego. Urojenia dotyczą myślenia i przekonań: chory jest pewny czegoś nieprawdziwego (np. że ktoś go okrada), mimo wyjaśnień i braku dowodów.
Konfabulacje to nieświadome "dopowiadanie" historii w celu wypełnienia luk pamięciowych. Pojawiają się np. gdy pacjent nie pamięta faktów i tworzy wiarygodnie brzmiące odpowiedzi. To zaburzenie pamięci, a nie zmysłów, więc nie oznacza "widzenia" obiektów.
W otępieniu mogą pojawiać się zaburzenia przetwarzania bodźców i orientacji, a także wahania stanu psychicznego, zwłaszcza przy zmęczeniu i w nocy. To sprzyja błędnej interpretacji cieni, odblasków czy dźwięków. Wtedy pacjent zgłasza wrażenia jak realne.
Najpierw należy zadbać o bezpieczeństwo: podejść spokojnie, ocenić ryzyko upadku/ucieczki, ograniczyć bodźce. Nie warto agresywnie zaprzeczać. Lepiej nazwać emocje ("widzę, że to Pana niepokoi") i zgłosić objaw pielęgniarce/lekarzowi.
Nie. Halucynacje mogą występować w różnych stanach: otępieniu, majaczeniu, po odwodnieniu, przy gorączce, zaburzeniach metabolicznych czy działaniach niektórych leków. Dlatego ważna jest obserwacja objawów towarzyszących i szybkie zgłoszenie ich personelowi medycznemu.
Gdy pojawiają się nagle, nasilają się w nocy, towarzyszy im dezorientacja, pobudzenie lub omamy, może to sugerować pogorszenie stanu somatycznego (np. infekcję, odwodnienie) lub majaczenie. Wtedy potrzebna jest pilna ocena medyczna i wzmożony nadzór.
Fobia to silny lęk przed konkretnym bodźcem (np. windą), zwykle z unikaniem i przewidywalnym wyzwalaczem. Omamy to spostrzeżenia "znikąd" (np. widzenie postaci), często zmienne i nasilające się przy zmęczeniu. W fobii pacjent nie "widzi" obiektów.
Warto zapisać: czas i okoliczności (dzień/noc), treść wypowiedzi pacjenta, zachowanie (lęk, agresja, wędrówki), możliwe czynniki nasilające (hałas, ciemność), działania podjęte przez opiekuna i efekt. Taka informacja pomaga zespołowi ocenić ryzyko i leczenie.
Najczęstszy błąd to utożsamianie wszystkiego, co "dziwne", z urojeniami. W pytaniach trzeba sprawdzić, czy opis dotyczy zmysłów (widzi/słyszy/czuje) czy przekonań (jest pewny, że…). Pomaga zapamiętanie: omamy = percepcja, urojenia = myślenie.
info

Statystycznie 46% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Halucynacje to fałszywe spostrzeżenia zmysłowe (np. wzrokowe), pojawiające się bez realnego bodźca."

Źródła:

  • WHO ICD-10 online (2019): F00 Dementia in Alzheimer disease (browse), https://icd.who.int/browse10/2019/en#/F00 (dostęp: 2026-03-01)
  • Merck Manual (Consumer Version): Hallucinations and Delusions – overview, https://www.merckmanuals.com/home/mental-health-disorders/symptoms-of-mental-health-disorders/hallucinations-and-delusions (dostęp: 2026-03-01)
  • Alzheimer's Association: Hallucinations and delusions (dementia behaviors), https://www.alz.org/help-support/caregiving/stages-behaviors/hallucinations (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podręczniki z psychologii/psychiatrii dla kierunków medycznych (rozdziały: zaburzenia spostrzegania, myślenia i pamięci)
  • Materiały dydaktyczne dot. opieki nad osobą z otępieniem (objawy behawioralne i psychologiczne w demencji)
  • Algorytmy/standardy placówek dotyczące postępowania z pacjentem pobudzonym (bez elementów przymusu, jeśli nie ma wskazań klinicznych)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego