KWALIFIKACJA SPO5 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 40.
Podopieczny z chorobą Parkinsona może samodzielnie spożywać posiłki, jeżeli zapewni się jemu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Drżenie, sztywność i spowolnienie ruchów w chorobie Parkinsona utrudniają stabilny chwyt oraz precyzyjne nabieranie jedzenia.
Pogrubiona rękojeść sztućców ułatwia trzymanie, a talerz z przyssawką ogranicza przesuwanie naczynia, co zwiększa samodzielność i bezpieczeństwo podczas posiłku.

Pełne wyjaśnienie:

W chorobie Parkinsona typowe są zaburzenia motoryki, które w praktyce opiekuńczej często ujawniają się podczas jedzenia: trudniejszy, mniej stabilny chwyt, mniejsza precyzja ruchów oraz ryzyko niekontrolowanych ruchów dłoni. To powoduje, że podopieczny może mieć kłopot nie tylko z utrzymaniem sztućców, ale też z utrzymaniem talerza w miejscu i z przeniesieniem pokarmu do ust bez rozsypywania.

Rozwiązanie "sztućce z pogrubioną rękojeścią i talerz z przyssawką" trafia w dwa najczęstsze problemy funkcjonalne:

  • pogrubiona rękojeść zwiększa powierzchnię chwytu i ułatwia objęcie sztućca dłonią, dzięki czemu potrzeba mniejszej siły i precyzji palców;
  • przyssawka stabilizuje talerz, ogranicza jego przesuwanie po blacie oraz zmniejsza ryzyko wywrócenia naczynia przy przypadkowym szturchnięciu.

Pozostałe propozycje są mniej adekwatne do celu pytania. "Plastikowe naczynia i sztućce z pogrubioną rękojeścią" częściowo pomagają (uchwyt), ale plastik sam w sobie nie zapewnia stabilizacji talerza na stole. "Ulubiona zastawa stołowa i kubek z profilowanym uchwytem" może poprawić komfort i motywację, a kubek bywa przydatny, jednak nie adresuje kluczowo problemu przesuwania talerza i kontroli nabierania pokarmu. "Nietłukące się naczynia i ulubiona filiżanka" zwiększają bezpieczeństwo w razie upuszczenia, ale nie poprawiają samodzielności wynikającej z lepszego chwytu i stabilizacji podczas jedzenia.

W praktyce warto dodatkowo pamiętać o organizacji stanowiska: antypoślizgowej podkładce, odpowiedniej pozycji ciała i tempie posiłku. Dobór pomocy powinien wspierać samodzielność, a nie wyręczać – to istotny cel opieki w DPS.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej przeszkadzają objawy ruchowe: drżenie, sztywność i spowolnienie ruchów, które pogarszają chwyt oraz precyzję. Skutkiem mogą być trudności w utrzymaniu sztućców, rozsypywanie pokarmu i przesuwanie talerza po stole. Dlatego w opiece ważne są proste adaptacje zwiększające stabilność i kontrolę ruchu.
Najczęściej pomocne są sztućce z pogrubioną rękojeścią, bo łatwiej je pewnie objąć dłonią przy mniejszej precyzji palców. W praktyce opiekuna DPS warto dobierać takie pomoce, które zmniejszają wysiłek chwytu i ograniczają ryzyko wyślizgnięcia się sztućca z ręki.
Talerz z przyssawką stabilizuje naczynie na blacie i ogranicza jego przesuwanie. Przy drżeniu lub niekontrolowanych ruchach łatwo przypadkowo pchnąć talerz, co utrudnia nabieranie pokarmu. Stabilizacja zwiększa bezpieczeństwo, zmniejsza bałagan i realnie podnosi samodzielność podopiecznego.
Zwykle nie. Plastik może być lżejszy i trudniej go stłuc, ale nie rozwiązuje problemu chwytu ani przesuwania się talerza. Jeśli celem jest samodzielność, lepiej łączyć rozwiązania: ułatwiony chwyt (np. pogrubione sztućce) oraz stabilizację naczynia (np. przyssawka lub mata antypoślizgowa).
Do typowych pomocy należą sztućce z pogrubionym uchwytem, podkładki antypoślizgowe, talerze stabilizowane (np. z przyssawką) oraz kubki ułatwiające chwyt. Dobór zależy od tego, czy większym problemem jest chwyt, koordynacja, czy przesuwanie naczyń. W DPS warto obserwować efekty i modyfikować pomoc.
Najpierw organizuje warunki: stabilne krzesło, prawidłowa pozycja, spokojne tempo i odpowiednie pomoce. Następnie daje czas na wykonanie czynności i pomaga tylko w tym fragmencie, z którym podopieczny sobie nie radzi (np. krojenie). Takie podejście wzmacnia poczucie sprawczości i ogranicza utratę umiejętności.
Gdy podopieczny mimo prostych adaptacji nadal ma trudności, szybko się męczy lub pojawia się ryzyko zakrztuszenia i częste rozlewanie. Terapeuta zajęciowy może dobrać konkretne rozwiązania do możliwości ręki i koordynacji oraz zaproponować trening czynności. W DPS taka współpraca poprawia skuteczność opieki.
Częsty błąd to skupienie się na "nietłukące się" zamiast na funkcji (chwyt i stabilizacja). Innym jest wybór ładnej lub ulubionej zastawy bez uwzględnienia ergonomii. Zdarza się też dobór tylko jednego elementu pomocy, mimo że problem dotyczy i chwytu, i przesuwania naczyń. Warto kierować się obserwacją trudności.
Ulubiona zastawa może poprawić nastrój i motywację, ale nie kompensuje objawów ruchowych. Samodzielność podczas posiłku zależy głównie od tego, czy podopieczny potrafi pewnie utrzymać sztućce i czy naczynie nie przesuwa się po stole. Dlatego priorytetem są pomoce zwiększające chwyt i stabilność.
Ucz się przez łączenie objawu z rozwiązaniem: np. słaby chwyt → pogrubione uchwyty; przesuwanie talerza → przyssawka lub mata. Przećwicz rozpoznawanie celu pomocy (bezpieczeństwo, stabilizacja, ułatwienie chwytu). Na egzaminie wybieraj odpowiedzi, które realnie zwiększają funkcję, a nie tylko "chronią przed stłuczeniem".
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 55% zdających egzamin. średnie

Źródła:

  • NHS (UK) – Parkinson's disease: Living with Parkinson's disease (wskazówki dot. codziennych czynności), https://www.nhs.uk/conditions/parkinsons-disease/living-with/ - accessed 2026-03-02
  • Parkinson's UK – Eating, drinking and swallowing (praktyczne wskazówki i pomoce), https://www.parkinsons.org.uk/information-and-support/eating-drinking-and-swallowing - accessed 2026-03-02
  • Parkinson’s Foundation – Nutrition and Parkinson’s (wskazówki dot. jedzenia i funkcjonowania), https://www.parkinson.org/living-with-parkinsons/management/diet-nutrition - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Materiały edukacyjne dotyczące choroby Parkinsona i czynności dnia codziennego (ADL)
  • Podstawy terapii zajęciowej: adaptacje i sprzęt ułatwiający jedzenie
  • Poradniki opieki długoterminowej dotyczące karmienia i wspierania samodzielności

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego