KWALIFIKACJA ROL4 - STYCZEŃ 2015

PYTANIE NR 13.
Pojawienie się na roślinach rzepaku jasno- lub ciemnobrunatnych plam na liściach, o ciemnobrunatnym nalocie, z zarodnikami i podłużnymi plamami na łodygach, z ciemnym obrzeżem, wskazuje na występowanie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Czerń krzyżowych typowo daje na liściach jasno- do ciemnobrunatne plamy z ciemnym, "sadznym" nalotem zarodnikującym. Na łodygach mogą pojawiać się podłużne, brunatne zmiany z wyraźnym ciemnym obrzeżeniem. Pozostałe choroby częściej wiążą się z innym typem zgnilizn lub nalotem bez tak charakterystycznej plamistości.

Pełne wyjaśnienie:

Opis wskazuje na czerń krzyżowych, ponieważ kluczową cechą diagnostyczną są brunatne plamy na liściach z ciemnobrunatnym nalotem zawierającym zarodniki (czyli widoczna sporulacja na powierzchni plam). U tej choroby zmiany mogą występować także na innych organach, w tym na łodygach, przyjmując postać wydłużonych (podłużnych) plam z ciemniejszym obrzeżeniem. Taki zestaw cech (plamistość + ciemny nalot zarodnikujący) jest typowy dla infekcji wywoływanych przez grzyby z rodzaju Alternaria.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do opisu?

  • "Zgnilizna twardzikowa" jest kojarzona głównie z objawami zgniliznowymi i charakterystycznymi strukturami przetrwalnikowymi (sklerocjami) oraz białawym nalotem grzybni. W opisie nie ma typowego obrazu silnej, wodnistej zgnilizny i białej grzybni; akcent pada na plamistość z ciemnym nalotem zarodnikującym.
  • "Sucha zgnilizna kapustnych" częściej daje zmiany o innym charakterze, zwłaszcza związane z podstawą łodygi i suchymi, nekrotycznymi zmianami, niekoniecznie z wyraźnym, ciemnobrunatnym nalotem zarodnikującym na plamach liściowych. W pytaniu kluczowy jest właśnie nalot z zarodnikami na plamach.
  • "Szara pleśń" zwykle tworzy szary, pylący nalot i jest silnie związana z warunkami sprzyjającymi rozwojowi pleśni na obumierających tkankach. W opisie nalot jest ciemnobrunatny, a zmiany mają obraz typowej plamistości, co lepiej odpowiada czerni krzyżowych.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się informacja o ciemnym nalocie z zarodnikami na brunatnych plamach liści, jest to mocny trop w kierunku czerni krzyżowych. Jeśli natomiast dominują objawy zgnilizny, biała grzybnia lub sklerocja, wtedy należy myśleć o innych jednostkach chorobowych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Czerń krzyżowych to choroba powodująca plamistość liści i innych organów rzepaku. Typowe są brunatne plamy, na których pojawia się ciemny nalot ze sporulacją (zarodnikami). Porażenie może też obejmować łodygi, co sprzyja osłabieniu roślin.
Najczęściej są to jasno- do ciemnobrunatne plamy o wyraźniejszych brzegach. Charakterystyczny jest ciemny, "sadzy" nalot na powierzchni plam, związany z wytwarzaniem zarodników. Ta cecha pomaga odróżnić chorobę od wielu innych plamistości.
Widoczny nalot z zarodnikami wskazuje na aktywne zarodnikowanie patogenu na tkance rośliny. W praktyce diagnostycznej to mocny wyróżnik, bo część chorób daje nekrozy bez tak typowego, ciemnego nalotu. Na egzaminie to często kluczowa wskazówka w treści zadania.
W czerni krzyżowych dominuje plamistość i ciemny nalot na plamach. Szara pleśń częściej tworzy szary, pylący nalot i rozwija się na uszkodzonych lub zamierających tkankach, zwłaszcza przy wysokiej wilgotności. Różnią się więc barwą nalotu i typowym obrazem zmian.
Zgnilizna twardzikowa jest kojarzona z objawami zgnilizny, białą grzybnią i obecnością twardych struktur przetrwalnikowych. Czerń krzyżowych to przede wszystkim brunatne plamy i ciemny nalot zarodnikujący. Jeśli opis podkreśla plamistość i ciemny nalot, bardziej pasuje czerń.
Tak, poza liśćmi mogą pojawiać się zmiany również na łodygach. W opisach diagnostycznych często podaje się podłużne brunatne plamy z ciemniejszym obrzeżeniem. W praktyce takie porażenie może osłabiać rośliny i zwiększać ryzyko strat.
Objawy częściej nasilają się w warunkach sprzyjających infekcjom grzybowym, szczególnie przy podwyższonej wilgotności i obecności zwilżenia liści. W lustracji warto zwracać uwagę na rośliny w zwarciu oraz miejsca o gorszym przewietrzaniu łanu, gdzie presja chorób bywa większa.
Częsty błąd to wybór choroby na podstawie samego słowa "plamy" bez analizy dodatkowych cech, np. nalotu z zarodnikami lub kształtu zmian na łodydze. Inną pułapką jest kierowanie się "najbardziej znaną" nazwą choroby zamiast dopasowania pełnego opisu objawów.
Najbardziej diagnostyczne są: barwa plam (jasno- lub ciemnobrunatne), informacja o ciemnym nalocie oraz obecność zarodników, a także kształt zmian na łodydze (podłużne plamy z ciemnym obrzeżem). To są "słowa-klucze" w zadaniach testowych.
Ucz się zestawami porównawczymi: dla każdej choroby zapamiętaj 2–3 cechy wyróżniające (np. kolor nalotu, typ zmian, organ rośliny). Pomagają atlasy chorób i praca na zdjęciach. Na egzaminie czytaj opis do końca i szukaj cech specyficznych, nie ogólnych.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Czerń krzyżowych typowo daje na liściach jasno- do ciemnobrunatne plamy z ciemnym, "sadznym" nalotem zarodnikującym."

Źródła:

  • EPPO Global Database: Alternaria brassicae (datasheet/organism page) – https://gd.eppo.int/taxon/ALTEBR (accessed 2026-02-27)
  • EPPO Global Database: Alternaria brassicicola (datasheet/organism page) – https://gd.eppo.int/taxon/ALTBBR (accessed 2026-02-27)
  • AHDB (UK), Oilseed rape disease information: Alternaria / dark leaf spot (practical guide page) – https://ahdb.org.uk/knowledge-library/diseases-in-oilseed-rape (accessed 2026-02-27)

Materiały:

  • Atlasy chorób i szkodników roślin rolniczych/ogrodniczych (dział: rzepak i kapustowate)
  • Materiały szkoleniowe z integrowanej ochrony roślin dla upraw rzepaku
  • Klucze diagnostyczne i karty chorób (factsheets) dla Alternaria na roślinach kapustowatych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego