KWALIFIKACJA GIW2 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 23.
Pojawienie się zapachu nafty i zwiększona ilość dwutlenku węgla w powietrzu kopalnianym to objawy zagrożenia
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Zapach nafty w powietrzu kopalnianym bywa kojarzony z procesami termicznymi i produktami rozkładu/utleniania substancji w wyrobisku. Jednoczesny wzrost stężenia dwutlenku węgla jest typowym sygnałem rozwijającego się ogniska spalania lub tlenia, czyli zagrożenia pożarowego.

Pełne wyjaśnienie:

W kopalniach podziemnych zagrożenie pożarowe rozpoznaje się m.in. po zmianach w składzie atmosfery kopalnianej oraz po objawach zmysłowych. Pojawienie się nietypowego, charakterystycznego zapachu (np. opisywanego jako zapach nafty) może wskazywać na to, że w rejonie wyrobiska zachodzą procesy termiczne związane z nagrzewaniem, utlenianiem lub rozkładem materiałów. Jeżeli równocześnie obserwuje się zwiększoną ilość dwutlenku węgla (CO2), to jest to ważny wskaźnik, że w wyrobisku może rozwijać się tlące ognisko lub pożar.

Dlatego odpowiedź "pożarowego" jest właściwa: zestaw objawów (zapach + wzrost CO2) odpowiada typowym sygnałom procesu spalania/tlenia i pogarszania jakości powietrza wskutek zużywania tlenu oraz wytwarzania produktów utleniania.

Pozostałe odpowiedzi są mniej trafne w kontekście podanych symptomów:

  • "klimatycznego" dotyczy przede wszystkim warunków mikroklimatu (temperatura, wilgotność, obciążenie cieplne), a nie specyficznych zapachów i wzrostu CO2 jako kluczowego wskaźnika.
  • "metanowego" kojarzy się z obecnością metanu i ryzykiem wybuchu. Sam metan jest bezwonny, a opis "zapach nafty" nie jest typowym objawem zagrożenia metanowego. Również wzrost CO2 nie jest podstawowym, jednoznacznym wskaźnikiem narastania metanu.
  • "wyrzutami gazów i skał" to zjawiska gwałtowne, związane z warunkami górotworu i nagłym uwolnieniem gazów/mas skalnych. Ich symptomy mają inny charakter niż stopniowe pojawianie się zapachu i narastanie CO2 w prądzie wentylacyjnym.

W praktyce górniczej kluczowe jest, aby nie lekceważyć takich symptomów: należy je niezwłocznie zgłaszać, ograniczyć narażenie ludzi i wykonać kontrolę rejonu zgodnie z procedurami kopalni (np. pomiary i ocena atmosfery).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Taki zapach bywa traktowany jako sygnał nietypowych procesów w wyrobisku, często kojarzonych z nagrzewaniem lub tleniem materiałów. W połączeniu ze zmianami składu gazów (np. wzrost CO2) może wskazywać na rozwijające się zagrożenie pożarowe i wymaga zgłoszenia oraz kontroli rejonu.
CO2 jest jednym z typowych produktów procesów utleniania i spalania. Gdy pojawia się ognisko tlenia lub pożaru, skład atmosfery może się zmieniać, a stężenie CO2 rośnie. Sam wzrost CO2 nie zawsze przesądza o pożarze, ale w zestawie z innymi objawami jest ważnym wskaźnikiem.
Zagrożenie metanowe dotyczy metanu i ryzyka wybuchu; metan jest bezwonny, więc zapach nie jest typowym objawem. Przy zagrożeniu pożarowym częściej występują zapachy dymowe/chemiczne oraz zmiany składu powietrza (np. wzrost CO2). Zawsze decydują też pomiary i procedury zakładowe.
Zagrożenie klimatyczne dotyczy przede wszystkim obciążenia cieplnego i warunków mikroklimatu (temperatura, wilgotność, przepływ powietrza). Stężenia gazów mogą wpływać na bezpieczeństwo oddychania, ale samo pojęcie "klimatyczne" nie odnosi się wprost do zapachu nafty i wzrostu CO2 jako głównych objawów.
Zgłoszenie jest zasadne zawsze, gdy pojawiają się nietypowe objawy: podejrzane zapachy, dym, pogorszenie oddychania lub zmiany wskazań pomiarów gazowych (np. rosnące CO2). W praktyce nie czeka się na "pewność" – liczy się wczesna reakcja zgodnie z instrukcjami kopalni.
W praktyce monitoruje się gazy istotne dla bezpieczeństwa: m.in. tlen (jakość oddychania), metan (ryzyko wybuchu) oraz dwutlenek węgla (wskaźnik zmian atmosfery). Zakres i progi alarmowe zależą od rodzaju kopalni, rejonu i stosowanej aparatury oraz procedur zakładowych.
Zapach jest subiektywny i zależy od osoby, warunków wentylacyjnych oraz mieszaniny zanieczyszczeń. Może też pojawić się z przyczyn niezwiązanych z pożarem. Dlatego zapach traktuje się jako sygnał ostrzegawczy, który należy potwierdzić obserwacją, pomiarami i działaniami zgodnymi z procedurami.
Wyrzuty mają zwykle charakter nagły i gwałtowny, związany z górotworem i dynamicznym uwolnieniem mas skalnych oraz gazów. Objawy są bardziej "zdarzeniowe" niż stopniowe (jak narastanie zapachu i wzrost CO2). Dlatego opis z pytania lepiej pasuje do zagrożenia pożarowego niż do wyrzutów.
Wentylacja rozcieńcza i transportuje zanieczyszczenia, dlatego objawy (zapach, zmiany gazów) mogą być odczuwalne w prądzie powietrza za źródłem. Z drugiej strony silny przepływ może chwilowo "maskować" symptomy. Dlatego ważne jest śledzenie prądów wentylacyjnych i stały monitoring.
Ucz się objawów poszczególnych zagrożeń w kopalni (pożarowe, metanowe, wyrzuty) i kojarz je z typowymi sygnałami: zapachy, dym, zmiany gazów, zachowanie wentylacji. Pomaga robienie tabel porównawczych oraz rozwiązywanie testów sytuacyjnych, gdzie trzeba dopasować symptomy do zagrożenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 53% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Zapach nafty w powietrzu kopalnianym bywa kojarzony z procesami termicznymi i produktami rozkładu/utleniania substancji w wyrobisku."

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe zakładu górniczego z zakresu zagrożeń pożarowych i aerologii
  • Instrukcje prowadzenia kontroli atmosfery kopalnianej i interpretacji wskazań czujników
  • Podręczniki/opracowania z aerologii górniczej (wentylacja i zagrożenia gazowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego