KWALIFIKACJA SPL4 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 10.
Pojazd, który w ciągu 2 h i 15 min pokonał odległość 135 km, poruszał się ze średnią prędkością
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnią prędkość oblicza się ze wzoru v = s/t.
Najpierw zamień czas: 2 h 15 min = 2 + 15/60 h = 2,25 h (minuty dzielimy przez 60, nie przez 100).
Następnie v = 135 km / 2,25 h = 60 km/h, więc poprawna jest odpowiedź 60 km/h.

Pełne wyjaśnienie:

Średnia prędkość to iloraz całkowitej drogi i całkowitego czasu przejazdu, czyli v = s/t. W zadaniu dana jest droga s = 135 km oraz czas t = 2 h 15 min.

Krok 1: przeliczenie czasu na godziny dziesiętne
Nie wolno traktować zapisu "2 h 15 min" jak "2,15 h". Minuty trzeba przeliczyć na część godziny przez podział przez 60:
15 min = 15/60 h = 0,25 h.
Zatem łączny czas wynosi t = 2 + 0,25 = 2,25 h.

Krok 2: obliczenie prędkości
Podstawiamy do wzoru:
v = 135 km / 2,25 h = 60 km/h.
To oznacza, że pojazd poruszał się średnio 60 km w każdej godzinie całego przejazdu.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • 55 km/h – odpowiadałoby dłuższemu czasowi przejazdu (ok. 2,45 h), więc nie pasuje do danych.
  • 50 km/h – to jeszcze wolniej; przy 135 km dawałoby czas ok. 2,7 h, czyli 2 h 42 min.
  • 63 km/h – często wynika z błędu "2 h 15 min = 2,15 h". Wtedy 135/2,15 ≈ 62,8 km/h, co bywa zaokrąglane do 63 km/h, ale jest to przeliczenie niepoprawne.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze zapisuj czas w jednej jednostce przed dzieleniem. Jeśli masz godziny i minuty, zamień minuty na ułamek godziny (min/60). To eliminuje najczęstszy błąd i ułatwia szybkie sprawdzenie wyniku.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru v = s/t, gdzie s to droga, a t to czas. Najpierw sprowadź czas do jednej jednostki (najczęściej godzin). Dopiero potem wykonaj dzielenie i podaj wynik w km/h.
Ponieważ 15 minut to 15/60 godziny, czyli 0,25 h. Zapis "2,15 h" oznaczałby 2 godziny i 0,15 godziny (czyli 9 minut), a nie 15 minut. Minuty zawsze dzieli się przez 60.
Najczęściej myli się zapis godzinowo‑minutowy z dziesiętnym: "2 h 15 min" bywa błędnie czytane jako "2,15 h". To błąd wynikający z automatyzmu liczenia "po przecinku jak w pieniądzach". Poprawnie: minuty/60.
Stosuj prostą regułę: minuty ÷ 60. Dla typowych wartości warto pamiętać: 15 min = 0,25 h, 30 min = 0,5 h, 45 min = 0,75 h. To przyspiesza obliczenia prędkości i czasu.
Potrzebujesz drogi (np. w km) i czasu (np. w godzinach). Obie wielkości muszą być spójne jednostkowo: jeśli droga jest w kilometrach, a czas w godzinach, wynik otrzymasz w km/h.
Nie. Prędkość średnia dotyczy całego odcinka: całkowita droga podzielona przez całkowity czas. Prędkość chwilowa zmienia się w trakcie jazdy (np. przy hamowaniu). W planowaniu tras najczęściej używa się średniej.
Średnia prędkość jest używana m.in. do szacowania czasu dojazdu, budowy harmonogramów dostaw, porównania wariantów tras oraz wstępnej oceny, czy plan jest realny względem odległości i dostępnego czasu.
Zrób szybkie przybliżenie: 2,25 h to trochę więcej niż 2 h, więc prędkość musi być trochę mniejsza niż 135/2 = 67,5 km/h. Wynik 60 km/h jest sensowny, a np. 50 km/h sugerowałoby znacznie dłuższy czas.
Przekształć wzór: t = s/v. Najpierw oblicz czas w godzinach (dziesiętnie), a jeśli trzeba, zamień część dziesiętną na minuty, mnożąc ją przez 60. To częsty typ zadania w organizacji transportu.
Pułapki to głównie jednostki: minuty trzeba zamieniać przez ÷60, a nie "dopisywać po przecinku". Druga pułapka to nieuwzględnienie, że średnia prędkość dotyczy całego przejazdu (z postojami, jeśli są w czasie).
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Prędkość" – definicja prędkości i zależność v = s/t, https://pl.wikipedia.org/wiki/Pr%C4%99dko%C5%9B%C4%87 (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Godzina" – zależność 1 h = 60 min, https://pl.wikipedia.org/wiki/Godzina (dostęp: 2026-02-18)
  • Khan Academy (PL): "Jednostki czasu" – konwersje minut i godzin, https://pl.khanacademy.org/math/arithmetic-home/arith-review-measurement (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Podstawy kinematyki: prędkość, droga, czas (podręcznik do fizyki na poziomie szkoły ponadpodstawowej)
  • Zadania rachunkowe z konwersji jednostek czasu (minuty ↔ godziny) w kontekście transportu
  • Kursy online z matematyki stosowanej: działania na ułamkach i liczbach dziesiętnych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego