KWALIFIKACJA ELE2 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 5.
Pojemność równoważna przy połączeniu szeregowym dwóch kondensatorów C1 i C2 wynosi 1,6 μF, a przy połączeniu równoległym tych samych kondensatorów 10 μF. Oblicz pojemność każdego kondensatora.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dla połączenia równoległego: C1 + C2 = 10 µF.
Dla połączenia szeregowego: 1/Cs = 1/C1 + 1/C2, więc Cs = (C1·C2)/(C1 + C2) = 1,6 µF. Stąd C1·C2 = 1,6·10 = 16. Rozwiązanie równań: x + y = 10 oraz xy = 16 daje (2, 8).

Pełne wyjaśnienie:

Zadanie podaje dwie pojemności równoważne tych samych dwóch kondensatorów: dla połączenia szeregowego oraz dla połączenia równoległego. To klasyczny przypadek wyznaczania C1 i C2 z dwóch niezależnych warunków.

1) Połączenie równoległe
W połączeniu równoległym pojemności się sumują, więc:
Cp = C1 + C2
Stąd od razu mamy równanie:
C1 + C2 = 10 µF

2) Połączenie szeregowe
Dla szeregu odwrotności pojemności się sumują:
1/Cs = 1/C1 + 1/C2
Po sprowadzeniu do wspólnego mianownika otrzymuje się wygodną postać:
Cs = (C1·C2)/(C1 + C2)
Podstawiamy dane: Cs = 1,6 µF oraz (C1 + C2) = 10 µF, więc:
1,6 = (C1·C2)/10
czyli:
C1·C2 = 16

3) Rozwiązanie układu równań
Mamy układ: x + y = 10 oraz xy = 16. Liczby dodatnie spełniające te warunki są pierwiastkami równania:
t² − 10t + 16 = 0
Δ = 100 − 64 = 36, więc:
t = (10 ± 6)/2 → t = 8 lub t = 2. Zatem pojemności wynoszą 2 µF i 8 µF (kolejność C1/C2 jest umowna).

Dlaczego pozostałe pary odpadają?

  • 5 µF i 5 µF: suma się zgadza (10 µF), ale w szeregu byłoby Cs = (25/10) = 2,5 µF, a nie 1,6 µF.
  • 4 µF i 6 µF: suma się zgadza, ale Cs = (24/10) = 2,4 µF.
  • 3 µF i 7 µF: suma się zgadza, ale Cs = (21/10) = 2,1 µF.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy znasz Cp i Cs dla dwóch kondensatorów, zawsze możesz wyznaczyć iloczyn C1·C2 z zależności Cs = (C1·C2)/Cp, a potem rozwiązać układ "suma i iloczyn".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W połączeniu równoległym pojemności się sumują: Cp = C1 + C2. Oznacza to, że dołożenie kondensatora "obok" zwiększa pojemność całkowitą. To najprostszy przypadek, ale warto pilnować jednostek (np. µF) i zgodności zapisu.
Dla połączenia szeregowego sumują się odwrotności: 1/Cs = 1/C1 + 1/C2. Dla dwóch kondensatorów można użyć formy: Cs = (C1·C2)/(C1 + C2). Pojemność w szeregu jest zawsze mniejsza od najmniejszej składowej.
W szeregu kondensatory dzielą to samo napięcie w taki sposób, że ładunek jest taki sam na każdym elemencie, a "zdolność magazynowania" całego układu ogranicza najsłabszy (najmniejszy) element. Matematycznie wynika to z dodawania odwrotności, co zawsze zmniejsza wynik.
Najpierw zapisz Cp = C1 + C2. Następnie użyj zależności Cs = (C1·C2)/Cp, aby wyznaczyć iloczyn C1·C2. Otrzymujesz układ "suma i iloczyn", który rozwiązuje się przez równanie kwadratowe lub dobór liczb.
Nie. Równania dla sumy i iloczynu są symetryczne, więc para (2 µF, 8 µF) jest równoważna parze (8 µF, 2 µF). Jeżeli odpowiedzi są podane jako C1 i C2, zwykle chodzi o same wartości pojemności, a nie o przypisanie do konkretnego elementu.
Najczęściej myli się reguły szeregu i równoległego (zwłaszcza z analogią do rezystorów), źle przekształca ułamki w równaniu 1/Cs oraz nie sprawdza wyniku w obu warunkach. Pomaga nawyk: zawsze policz i Cp, i Cs z otrzymanych C1, C2.
µF to mikrofarad. Przedrostek "mikro" oznacza 10-6. Zatem 1 µF = 0,000001 F. W zadaniach z samymi µF zwykle nie trzeba przeliczać na F, o ile wszystkie dane są w tej samej jednostce.
Użyj dwóch kontroli: (1) suma w równoległym musi dać wartość z treści, (2) pojemność w szeregu musi być mniejsza od mniejszego kondensatora. Jeśli po obliczeniach Cs wychodzi większe niż np. 2 µF, a najmniejszy kondensator ma 2 µF, to wynik jest błędny.
Sama suma sprawdza tylko połączenie równoległe. Trzeba spełnić także warunek dla szeregu. Dla 5 µF i 5 µF pojemność w szeregu wynosi Cs = (5·5)/(5+5) = 2,5 µF, a w zadaniu podano 1,6 µF, więc para nie spełnia obu warunków jednocześnie.
Pomaga krótkie zestawienie: równolegle = suma pojemności, szeregowo = suma odwrotności. Zrób kilka zadań, w których zawsze wykonujesz dwa kroki: zapis wzoru i sprawdzenie wyniku przez podstawienie. Warto też porównać z rezystorami, ale świadomie: dla R reguły są "odwrotne".
info

Statystycznie 30% uczniów zna prawidłową odpowiedź. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Dla połączenia równoległego: C1 + C2 = 10 µF."

Źródła:

  • All About Circuits, "Capacitors in Series and Parallel" (Worksheet/Chapter: DC Capacitors), https://www.allaboutcircuits.com/textbook/direct-current/chpt-13/series-and-parallel-capacitors/ - accessed 2026-03-02
  • Khan Academy, "Capacitors in series" (Physics > Circuits), https://www.khanacademy.org/science/physics/circuits-topic/circuits-with-capacitors/a/capacitors-in-series - accessed 2026-03-02
  • Khan Academy, "Capacitors in parallel" (Physics > Circuits), https://www.khanacademy.org/science/physics/circuits-topic/circuits-with-capacitors/a/capacitors-in-parallel - accessed 2026-03-02

Materiały:

  • Podręcznik do elektrotechniki/elektroniki: dział o kondensatorach i łączeniu elementów biernych
  • Zbiór zadań z obwodów prądu stałego i podstaw elektroniki (pojemność zastępcza)
  • Notatki/wzory: zestawienie reguł łączenia R, C i L (dla uniknięcia mylenia)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego