KWALIFIKACJA ELM2 - CZERWIEC 2017 (test 2)

PYTANIE NR 31.
Pokrywa obudowy urządzenia elektronicznego dokręcana jest za pomocą wkrętów przedstawionych na rysunku. W jakiego typu końcówkę powinien być wyposażony wkrętak odpowiedni do dokręcania tych wkrętów?
Ilustracja przedstawia dwa widoki wkrętu: widok boczny oraz widok z góry na łeb wkrętu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Końcówkę wkrętaka dobiera się do kształtu gniazda w łbie wkrętu.
Jeżeli na rysunku widoczne jest gniazdo krzyżowe, właściwa będzie końcówka krzyżowa. Zastosowanie płaskiej, imbusowej lub innego profilu powoduje niedopasowanie, poślizg i ryzyko uszkodzenia gniazda wkrętu.

Pełne wyjaśnienie:

W tym zadaniu kluczowe jest rozpoznanie typu gniazda w łbie wkrętu na podstawie rysunku, a następnie dobranie do niego właściwej końcówki wkrętaka. Zasada jest prosta: profil końcówki musi możliwie dokładnie odpowiadać profilowi gniazda, aby przenosić moment dokręcania bez ześlizgiwania się.

Odpowiedź "Krzyżową" jest prawidłowa, gdy na rysunku widać gniazdo krzyżowe (krzyżujące się nacięcia tworzące "+"). Taki profil jest bardzo powszechny w połączeniach śrubowych i pozwala na stabilne wkręcanie oraz wykręcanie wkrętów przy poprawnym dociśnięciu narzędzia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Imbusową – końcówka imbusowa pasuje do gniazda sześciokątnego (wewnętrzny sześciokąt). Przy gnieździe krzyżowym nie ma powierzchni współpracy, więc końcówka będzie się ślizgać.
  • Płaską – końcówka płaska pasuje do pojedynczego nacięcia. W gnieździe krzyżowym nie wypełnia go poprawnie, co często kończy się "wyrobieniem" krawędzi i utratą możliwości odkręcenia wkrętu.
  • Torx – ten profil jest gwiazdkowy (wielowypust). Nie pasuje do gniazda krzyżowego, więc również prowadzi do niedopasowania i uszkodzeń.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze najpierw identyfikuj kształt gniazda (krzyż, pojedyncza szczelina, sześciokąt, gwiazdka), dopiero potem wybieraj narzędzie. W praktyce serwisowej dobór właściwej końcówki oszczędza czas i zmniejsza ryzyko uszkodzenia obudowy oraz elementów mocujących.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Gniazdo krzyżowe ma dwie szczeliny przecinające się pod kątem prostym, tworząc znak "+". Na rysunku widać zwykle cztery ramiona nacięcia. Jeśli taki kształt jest wyraźny, dobierasz wkrętak krzyżowy, a nie płaski czy imbus.
Końcówka płaska opiera się tylko na dwóch krawędziach i nie wypełnia gniazda krzyżowego. To sprzyja ześlizgnięciu końcówki i "wyrobieniu" nacięć. Efekt to trudniejsze odkręcanie i większe ryzyko uszkodzenia obudowy urządzenia.
Najczęściej dochodzi do poślizgu końcówki, zniszczenia krawędzi gniazda i utraty pewnego przeniesienia momentu. W elektronice może to oznaczać porysowanie obudowy, konieczność wiercenia wkrętu lub wydłużenie serwisu. Zła końcówka zwiększa też ryzyko urazu dłoni.
W praktyce spotyka się głównie gniazda krzyżowe, płaskie, sześciokątne (imbusowe) oraz gwiazdkowe. Różnią się kształtem i wymagają dopasowanego narzędzia. Na egzaminie często sprawdza się umiejętność rozpoznania ich na rysunku i nazwania właściwej końcówki.
Imbus to regularny sześciokąt wewnątrz łba wkrętu (sześć prostych krawędzi). Krzyżowe ma przecinające się szczeliny i wygląda jak "+". Jeżeli widzisz wielokąt o równych bokach, to imbus; jeżeli nacięcia w osi pion/poziom, to krzyż.
Profil torx ma kształt gwiazdki (wielowypustu) i współpracuje z innymi powierzchniami niż gniazdo krzyżowe. W krzyżu nie ma odpowiednich "ramion" do oparcia, więc końcówka nie siada stabilnie. Skutkiem jest ześlizg i uszkodzenie gniazda wkrętu.
Dobierasz rozmiar tak, aby końcówka wypełniała gniazdo możliwie ciasno i nie miała luzu. Zbyt mała końcówka szybciej niszczy gniazdo, a zbyt duża nie wejdzie lub oprze się punktowo. W praktyce warto przymierzyć i wybrać ten rozmiar, który siedzi najpewniej.
Zwykle nie. Obudowy często są z tworzyw lub cienkich elementów, więc nadmierny moment może zerwać gwint w plastiku albo uszkodzić uchwyty. Stosuje się umiarkowane dokręcanie i równomierną kolejność śrub. Kluczowe jest dobre dopasowanie końcówki, bo zmniejsza ryzyko poślizgu.
Najczęstsze pomyłki to wybór narzędzia "z przyzwyczajenia" bez analizy rysunku oraz mylenie gniazda gwiazdkowego z krzyżowym przy słabej jakości ilustracji. Błąd powoduje też ignorowanie kształtu wewnętrznego gniazda i skupienie się wyłącznie na kontekście obudowy.
Najlepiej ćwiczyć na zdjęciach i realnych elementach: rozpoznawaj gniazda, nazywaj je i dobieraj właściwy wkrętak. Warto zrobić sobie krótką tabelę: kształt gniazda → nazwa → narzędzie. Na egzaminie zawsze patrz na detal gniazda, a nie na ogólny wygląd wkrętu.
info

Około 79% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

Specjaliści zwracają uwagę: "Końcówkę wkrętaka dobiera się do kształtu gniazda w łbie wkrętu.Jeżeli na rysunku widoczne jest gniazdo krzyżowe, właściwa będzie końcówka krzyżowa."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Wkręt krzyżakowy (Phillips)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Wkr%C4%99t_krzy%C5%BCakowy (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Torx" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Torx (dostęp: 2026-02-18)
  • Wikipedia (PL): "Klucz imbusowy" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Klucz_imbusowy (dostęp: 2026-02-18)

Materiały:

  • Instrukcje BHP i organizacji stanowiska montażowego dla prac serwisowych
  • Katalogi/poradniki producentów wkrętaków i końcówek (opisy profili gniazd)
  • Materiały dydaktyczne z podstaw montażu mechanicznego w elektronice (połączenia rozłączne)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego