W roztworach koloidalnych cząstki rozpraszają padające światło. Jeżeli wielkością mierzoną jest natężenie światła rozproszonego Ir (czyli sygnał pochodzący od promieniowania odchylonego od pierwotnego kierunku), właściwą techniką jest nefelometria, a przyrządem pomiarowym jest nefelometr. W praktyce detektor w nefelometrze rejestruje promieniowanie rozproszone pod określonym kątem względem wiązki padającej, dzięki czemu sygnał jest bezpośrednio związany z rozproszeniem na cząstkach.
Odpowiedź "turbidymetru" jest nieprawidłowa, ponieważ turbidymetria odnosi się do pomiaru zmętnienia poprzez osłabienie wiązki przechodzącej przez próbkę (spadek transmitancji lub wzrost pozornej absorbancji wynikający z rozpraszania). To inna geometria i inny typ sygnału: nie Ir (rozproszenie), lecz sygnał w kierunku wiązki po przejściu przez próbkę.
Odpowiedź "kolorymetru" nie pasuje, bo kolorymetria/fotometria barwna opiera się na pochłanianiu (absorpcji) promieniowania przez barwne składniki roztworu i porównaniu natężenia przed oraz po przejściu przez próbkę. W koloidach kluczowe jest rozpraszanie, a nie selektywna absorpcja barwnika.
Odpowiedź "fluorymetru" jest błędna, ponieważ fluorymetr mierzy fluorescencję, czyli promieniowanie emitowane przez wzbudzone cząsteczki po absorpcji energii. Rozpraszanie światła w koloidzie nie jest fluorescencją: nie wymaga przejść elektronowych typowych dla związków fluorescencyjnych i nie ma charakterystycznego przesunięcia długości fali jak emisja fluorescencyjna.
Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj prosty podział: rozproszenie → nefelometr; osłabienie wiązki przechodzącej przez mętną próbkę → turbidymetr; absorpcja barwnych składników → kolorymetr; emisja po wzbudzeniu → fluorymetr. Dzięki temu łatwo dopasujesz przyrząd do rodzaju sygnału optycznego.
