KWALIFIKACJA MOT5 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 40.
Pomiar średnicy cylindrów po przeprowadzonej naprawie silnika wykonuje się za pomocą
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Średnica cylindra jest wymiarem wewnętrznym, dlatego do kontroli po naprawie stosuje się średnicówkę zegarową, która umożliwia dokładny odczyt odchyłek w otworze. Mikrometr służy głównie do wymiarów zewnętrznych, a suwmiarka zwykle nie zapewnia wymaganej dokładności dla cylindra silnika.

Pełne wyjaśnienie:

Pomiar średnicy cylindra po naprawie silnika dotyczy średnicy wewnętrznej otworu w bloku (lub tulei). W praktyce warsztatowej do takich pomiarów używa się średnicówki zegarowej, ponieważ pozwala ona mierzyć w otworze z dużą czułością oraz sprawdzać nie tylko sam wymiar, ale też typowe wady geometryczne po eksploatacji i obróbce.

Dlaczego średnicówka zegarowa jest właściwa?
Średnicówka z czujnikiem zegarowym umożliwia odczyt różnic (odchyłek) względem nastawionego wymiaru odniesienia. Dzięki temu mechanik może wykonać pomiary w kilku wysokościach cylindra i w różnych kierunkach, aby ocenić m.in. owalność lub stożkowatość. To jest szczególnie ważne po naprawie (np. po honowaniu), gdy trzeba potwierdzić poprawny rezultat obróbki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?

  • Średnicówka mikrometryczna – to również przyrząd do pomiarów wewnętrznych, ale w tego typu pytaniach egzaminacyjnych standardowo wskazuje się średnicówkę zegarową jako podstawowe narzędzie kontroli cylindrów po naprawie. Ponadto w praktyce ocena odchyłek i porównywanie w różnych przekrojach jest wygodniejsze przy odczycie zegarowym.
  • Mikrometr – klasyczny mikrometr zewnętrzny służy do pomiaru średnic zewnętrznych (np. czopów wału, sworznia tłokowego). Nie nadaje się bezpośrednio do pomiaru średnicy wewnętrznej cylindra.
  • Suwmiarka – może mieć szczęki do pomiaru wewnętrznego, ale zwykle nie zapewnia dokładności i powtarzalności wymaganej przy kontroli cylindra silnika po naprawie. Dodatkowo pomiar w głębi cylindra suwmiarką bywa obarczony większym błędem ustawienia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w pytaniu pojawia się "cylinder" i "średnica" po naprawie, myśl o pomiarze wewnętrznym i o narzędziach typu średnicówka (często zegarowa), a nie o przyrządach do wymiarów zewnętrznych.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Średnicówka zegarowa to przyrząd do pomiaru średnic wewnętrznych (otworów), np. cylindra silnika. Umożliwia dokładny odczyt odchyłek na czujniku zegarowym i jest wygodna do sprawdzania zmian wymiaru w różnych przekrojach cylindra.
Po honowaniu średnicę cylindra mierzy się przyrządem do pomiarów wewnętrznych, najczęściej średnicówką zegarową. Pozwala ona sprawdzić wymiar oraz porównać wyniki na różnych wysokościach cylindra, co pomaga ocenić jakość obróbki.
Typowy mikrometr warsztatowy służy do pomiarów zewnętrznych (np. wałków). Cylinder ma średnicę wewnętrzną, więc mikrometr nie zapewnia prawidłowego oparcia w otworze. Do cylindra stosuje się średnicówki, które są przeznaczone do otworów.
Zwykle nie. Suwmiarka ma funkcję pomiaru wewnętrznego, ale jej dokładność i powtarzalność często są niewystarczające do kontroli cylindra po naprawie. W silnikach liczą się małe odchyłki, dlatego w praktyce używa się średnicówki (często zegarowej).
Najczęstsze błędy to: zła pozycja przyrządu w otworze (przekoszenie), pomiar w niewłaściwym miejscu (pominięcie kilku wysokości), brak nastawienia na wzorzec oraz pomiar na brudnej lub nieodtłuszczonej powierzchni. To prowadzi do zaniżenia lub zawyżenia wyniku.
Owalność sprawdza się, wykonując pomiar średnicy w tym samym przekroju, ale w co najmniej dwóch prostopadłych kierunkach. Średnicówka zegarowa ułatwia wychwycenie różnic odczytu. Różnica między pomiarami w kierunkach to informacja o owalności.
Pomiar cylindra wykonuje się przed montażem tłoka, po zakończeniu obróbki i przygotowaniu powierzchni. Dzięki temu można zweryfikować wymiar i odchyłki geometryczne oraz dobrać pasowanie elementów. Po montażu dostęp do powierzchni cylindra jest utrudniony.
Średnicówka zegarowa pokazuje odchyłki na czujniku (łatwe porównywanie między punktami pomiaru), co jest wygodne przy ocenie cylindra. Średnicówka mikrometryczna zwykle daje odczyt bezpośrednio z mechanizmu mikrometrycznego. Obie służą do otworów, ale sposób odczytu i ergonomia są inne.
Przed pomiarem cylinder powinien być czysty, bez nagaru i opiłków, a powierzchnia sucha lub zgodnie z procedurą warsztatową. Warto też ustabilizować temperaturę elementu, aby ograniczyć wpływ rozszerzalności cieplnej. Następnie ustawia się średnicówkę i wykonuje serię pomiarów.
Najpierw ustal, czy mierzysz wewnątrz czy na zewnątrz elementu. Cylinder to otwór, więc wybierasz średnicówkę. Wałek lub czop to element zewnętrzny, więc częściej mikrometr. Suwmiarka jest uniwersalna, ale nie zawsze wystarczająco dokładna.
info

Statystycznie 40% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że średnica cylindra jest wymiarem wewnętrznym, dlatego do kontroli po naprawie stosuje się średnicówkę zegarową, która umożliwia dokładny odczyt odchyłek w otworze.

Materiały:

  • Podręcznik metrologii warsztatowej dla mechaników pojazdów (dział: pomiary średnic wewnętrznych)
  • Instrukcje producentów przyrządów: średnicówki zegarowe i sposoby nastawiania na wzorzec
  • Materiały dydaktyczne z diagnostyki i naprawy silników spalinowych (kontrola wymiarów po obróbce)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego