Jeżeli dwa współpracujące elementy nie przemieszczają się względem siebie, to na ich styku występuje tarcie statyczne (zwane też spoczynkowym). Jego rola w praktyce mechanika-monterа jest bardzo istotna, bo decyduje o tym, czy połączenie (np. docisk, zacisk, złącze śrubowe, sprzęgło cierne w stanie "trzymania") utrzyma obciążenie bez poślizgu.
Dlaczego poprawne jest "tarcie statyczne"?
Tarcie statyczne opisuje sytuację, w której powierzchnie są w kontakcie, działa siła próbująca je przesunąć, ale poślizg jeszcze nie zachodzi. Wtedy siła tarcia "dostosowuje się" do obciążenia aż do wartości granicznej, po przekroczeniu której zaczyna się ruch.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "tarcie kinetyczne" dotyczy przypadku, gdy występuje już ruch ślizgowy (poślizg) między elementami. Skoro warunek mówi o braku przemieszczenia względnego, nie jest to ten rodzaj tarcia.
- "tarcie toczne" pojawia się, gdy kontakt odbywa się przy toczeniu (np. koło–podłoże, łożysko toczne). Sam fakt współpracy elementów bez ruchu względnego nie oznacza toczenia; toczenie jest specyficznym przypadkiem ruchu.
- "tarcie graniczne" odnosi się do reżimu smarowania, gdy warstwa smaru jest bardzo cienka i częściowo dochodzi do kontaktu mikronierówności. To pojęcie nie opisuje wprost warunku "brak ruchu", tylko stan warunków tarcia i smarowania.
Wskazówka egzaminacyjna: w takich pytaniach najpierw szukaj słowa-klucza o ruchu: "nie przemieszczają się" → statyczne; "ślizgają się" → kinetyczne; "toczą się" → toczne.
