KWALIFIKACJA MOT2 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 17.
Poniższy oscylogram otrzymany w trakcie wykonywania diagnostyki układu wtrysku ECU potwierdza, że
Ilustracja przedstawia oscylogram, który jest wynikiem diagnostyki układu wtrysku ECU w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na wykresie widać 4 pełne okresy przebiegu w czasie ok. 7,5 ms (czwarte zbocze narastające wypada przy ~7,5 ms).
Stąd T=7,5 ms/4=1,875 ms, a f=1/0,001875 s≈533 Hz. Pozostałe tezy mylą zakres osi (8 ms) z okresem oraz średnią (przy ~50% to ok. 2,5 V).

Pełne wyjaśnienie:

Odczyt parametrów sygnału z oscylogramu zaczyna się od ustalenia, ile pełnych cykli mieści się w określonym przedziale czasu na osi X. Na przedstawionym przebiegu prostokątnym kolejne zbocza narastające pojawiają się regularnie, a czwarte zbocze narastające (licząc od początku pierwszego impulsu) wypada około t=7,5 ms. Oznacza to, że w 7,5 ms mieszczą się 4 pełne okresy.

Zatem okres wynosi:
T = 7,5 ms / 4 = 1,875 ms = 0,001875 s.
Częstotliwość to odwrotność okresu:
f = 1 / T = 1 / 0,001875 s ≈ 533 Hz. Dlatego stwierdzenie "częstotliwość badanego sygnału jest równa 533 Hz" jest prawidłowe.

Pozostałe odpowiedzi są niezgodne z definicjami i odczytem wykresu:

  • "okres badanego sygnału równy jest 8 ms" – 8 ms to zakres widoczny na osi czasu (okno pomiarowe), a nie czas jednego cyklu. W tym przedziale widać kilka okresów, więc jeden okres musi być dużo krótszy.
  • "wartość średnia napięcia … około 5 V" – przebieg przełącza się między 0 V i 5 V. Przy wypełnieniu zbliżonym do 50% wartość średnia jest około 2,5 V, a 5 V to wartość maksymalna (poziom stanu wysokiego), nie średnia.
  • "współczynnik wypełnienia … około 6/8 × 100%" – wypełnienie liczy się jako czas stanu wysokiego / okres, a nie jako ułamek "działek z całego ekranu". Na oscylogramie czas HIGH i LOW w obrębie jednego okresu są podobne, więc wypełnienie jest bliskie 50%, a nie 75%.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze oddzielaj pojęcia "czas na ekranie" (ustawienie podstawy czasu, np. 0–8 ms) od "okresu" (czas jednego cyklu). Następnie pilnuj jednostek: milisekundy trzeba przeliczyć na sekundy przed obliczeniem częstotliwości w hercach.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw wyznacz okres T, czyli czas jednego pełnego cyklu (np. odstęp między kolejnymi zboczami narastającymi). Potem przelicz T na sekundy i użyj wzoru f=1/T. Jeśli liczysz kilka okresów w dłuższym czasie, podziel czas przez liczbę okresów.
8 ms to zwykle zakres wyświetlania (okno czasowe) ustawiony na oscyloskopie, a nie czas jednego cyklu. Jeżeli w przedziale 0–8 ms widać kilka powtórzeń przebiegu, to jeden okres musi być krótszy niż 8 ms.
Okres T to czas trwania jednego pełnego cyklu przebiegu. Na oscylogramie odczytasz go jako odległość w czasie między dwoma jednakowymi punktami cyklu, np. między kolejnymi zboczami narastającymi lub kolejnymi maksimami.
Wypełnienie to tHIGH/T wyrażone w procentach, gdzie tHIGH to czas stanu wysokiego w jednym okresie, a T to cały okres. Nie licz go z całej szerokości ekranu, tylko w obrębie pojedynczego cyklu sygnału.
Wartość średnia zależy od czasu trwania poziomów. Przy wypełnieniu 50% sygnał przez połowę okresu ma 5 V, a przez połowę 0 V, więc średnia to (0×0,5 + 5×0,5)=2,5 V. 5 V jest wartością maksymalną, nie średnią.
Typowe pomyłki to: branie całego zakresu osi X za okres, zliczanie zboczy bez sprawdzenia, czy to pełne okresy, oraz pomijanie przeliczenia ms na s. Częsty jest też błąd "na oko", bez użycia jednego, wybranego punktu odniesienia.
Gdy trzeba ocenić sygnały sterujące elementami wykonawczymi: wtryskiwaczami, zaworami, przekaźnikami, cewkami (w zależności od rozwiązania). Porównuje się wtedy częstotliwość, wypełnienie i stabilność przebiegu z typowym zachowaniem układu.
Jeśli w jednym okresie czas stanu wysokiego i niskiego jest zbliżony, to wypełnienie jest bliskie 50%. W praktyce porównaj szerokość impulsu (HIGH) z przerwą (LOW) w obrębie tego samego cyklu, najlepiej używając siatki czasu.
Oznacza, że przebieg powtarza się około 533 razy na sekundę. To informacja o "szybkości przełączania" sygnału. W diagnostyce ważne jest, czy częstotliwość jest stabilna i zgodna z tym, czego oczekuje się dla danego sterowania (np. PWM).
Zapamiętaj: 1 ms = 0,001 s. Czyli 1,875 ms to 0,001875 s. Warto zrobić to przed użyciem wzoru f=1/T, bo wtedy wynik automatycznie wychodzi w hercach. To ogranicza błędy jednostek na egzaminie.
info

Około 27% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Na wykresie widać 4 pełne okresy przebiegu w czasie ok. 7,5 ms (czwarte zbocze narastające wypada przy ~7,5 ms).Stąd T=7,5 ms/4=1,875 ms, a f=1/0,001875 s≈533 Hz."

Źródła:

  • Tektronix, "Oscilloscope Fundamentals" (primer), sekcje dot. czasu, okresu i częstotliwości, https://www.tek.com/en/documents/primer/oscilloscope-fundamentals-primer (dostęp: 2026-03-01)
  • Keysight Technologies, "Oscilloscope Measurements: Frequency and Period" (materiał edukacyjny), https://www.keysight.com/us/en/assets/7018-03172/application-notes/5989-5732.pdf (dostęp: 2026-03-01)
  • Wikipedia (EN), "Duty cycle" – definicja wypełnienia i zależność z przebiegami prostokątnymi, https://en.wikipedia.org/wiki/Duty_cycle (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Podstawy elektrotechniki: sygnały okresowe, okres i częstotliwość
  • Materiały szkoleniowe z diagnostyki oscyloskopowej w pojazdach (PWM, sygnały czujników i sterowników)
  • Instrukcje/poradniki producentów oscyloskopów samochodowych dotyczące pomiaru czasu i częstotliwości

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego