KWALIFIKACJA ELM5 - TEST WIEDZY NR 5

PYTANIE NR 11.
Porównaj wartości indukcyjności dwóch cewek oznaczonych jako L1 i L2, jeżeli wiadomo, że cewka L1 ma dwukrotnie większy promień od cewki L2, a liczba zwojów w obu cewkach jest taka sama.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W typowym modelu zwojnicy indukcyjność spełnia zależność L ∝ N2·A/l. Przy tej samej liczbie zwojów N i porównywalnej długości l decyduje pole przekroju A = πr2. Jeśli promień L1 jest 2 razy większy, to A rośnie 4 razy, więc indukcyjność L1 jest 4 razy większa niż L2.

Pełne wyjaśnienie:

Indukcyjność cewki (zwojnicy) zależy od jej geometrii i liczby zwojów. Dla klasycznego, szkolnego modelu długiej zwojnicy stosuje się zależność:

L ∝ N2 · A / l,

gdzie N to liczba zwojów, A to pole przekroju poprzecznego (powierzchnia "wnętrza" zwojnicy), a l to długość zwojnicy. W zadaniu podano, że liczba zwojów w obu cewkach jest taka sama, więc czynnik N2 nie wpływa na porównanie.

Kluczowe jest, że pole przekroju koła wynosi A = πr2. Jeżeli promień cewki L1 jest dwukrotnie większy niż promień cewki L2, to:

  • r1 = 2r2
  • A1 = π(2r2)2 = 4πr22 = 4A2

Przy tych samych pozostałych założeniach modelu (w szczególności porównywalnej długości l i tym samym rdzeniu/środowisku magnetycznym) otrzymujemy więc L1 = 4 · L2.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "Dwukrotnie większa" – to typowy błąd liniowego myślenia. Promień rośnie 2 razy, ale pole przekroju rośnie z kwadratem promienia, więc 4 razy.
  • "Taka sama" – byłoby możliwe tylko wtedy, gdyby inne parametry (np. długość, rdzeń) zmieniły się tak, by skompensować wpływ pola, czego w zadaniu nie założono.
  • "Mniejsza" – to sprzeczne z zależnością L rosnącą wraz z A w typowym modelu zwojnicy.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w zadaniu pojawia się zmiana promienia, prawie zawsze warto od razu przejść na pole (πr2), bo wiele wielkości elektromagnetycznych skaluje się przez przekrój.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Indukcyjność to miara zdolności cewki do magazynowania energii w polu magnetycznym i przeciwstawiania się zmianom prądu. W typowym modelu zwojnicy zależy m.in. od liczby zwojów, pola przekroju (średnicy/promienia), długości uzwojenia oraz rodzaju rdzenia (przenikalności magnetycznej).
W uproszczonych zadaniach przyjmuje się zależność L ∝ A, gdzie A = πr2. To oznacza, że indukcyjność skaluje się jak kwadrat promienia: promień 2x większy daje pole 4x większe, a więc zwykle indukcyjność 4x większą (przy tych samych pozostałych parametrach).
Bo promień rośnie liniowo, ale pole przekroju rośnie kwadratowo: A = πr2. Gdy r wzrośnie 2 razy, to r2 wzrośnie 4 razy. W typowym modelu zwojnicy indukcyjność jest proporcjonalna do pola przekroju, więc rośnie 4-krotnie.
Najczęściej zakłada się stałą liczbę zwojów, podobną długość uzwojenia, brak zmian materiału rdzenia (zwykle powietrze) oraz porównywalny kształt cewki. Jeśli te warunki nie są spełnione, realna indukcyjność może odbiegać od prostego skalowania z polem przekroju.
Nie. Liczba zwojów jest bardzo ważna (często L rośnie jak N2), ale indukcyjność zależy też od geometrii (pole przekroju, długość), ułożenia zwojów oraz rdzenia. Dlatego dwie cewki o tym samym N mogą mieć różne L, jeśli różnią się średnicą lub długością.
Wystarczy pamiętać schemat: promień → pole. Skoro A = πr2, to podwojenie r daje 4x większe A. A ponieważ w typowym modelu L jest proporcjonalna do A (przy stałych pozostałych parametrach), odpowiedź to 4x. To szybka metoda "skalowania".
Najczęstsze błędy to: myślenie liniowe (2x zamiast 4x), pomylenie promienia ze średnicą, nieuwzględnienie że pole zależy od r2, oraz ignorowanie wpływu długości cewki i rdzenia. Na egzaminie zwykle chodzi o zależność przez pole przekroju.
Gdy projektujesz filtry LC, obwody rezonansowe, dławiki w przetwornicach lub elementy w.cz. Zmiana średnicy wpływa na indukcyjność, a to zmienia częstotliwość rezonansową i tłumienie. Nawet mechaniczne odkształcenie cewki może rozstroić układ.
Indukcyjność zwiększa m.in. większa liczba zwojów, większe pole przekroju, zastosowanie rdzenia o większej przenikalności magnetycznej (np. ferryt), a także odpowiednia geometria (np. mniejsza długość przy zachowaniu innych parametrów). W praktyce liczy się też sposób nawinięcia i odstępy.
Zwykle tak, bo rdzeń ferromagnetyczny zwiększa przenikalność magnetyczną, co podnosi indukcyjność. Trzeba jednak uważać na nasycenie rdzenia, straty i zakres częstotliwości pracy. W zadaniach egzaminacyjnych, jeśli rdzeń nie jest podany, często przyjmuje się cewkę powietrzną.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w typowym modelu zwojnicy indukcyjność spełnia zależność L ∝ N2·A/l.

Źródła:

  • Wikipedia: "Inductance" – zależności i definicje (sekcja o zwojnicy/solenoid), https://en.wikipedia.org/wiki/Inductance - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia: "Solenoid" – przybliżony wzór na indukcyjność długiej zwojnicy, https://en.wikipedia.org/wiki/Solenoid - dostęp 2026-02-18
  • Wikipedia (PL): "Pole powierzchni koła" / zależność A = πr^2 (hasło o kole/okręgu), https://pl.wikipedia.org/wiki/Okr%C4%85g - dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Podręcznik/kompendium z elektrotechniki: rozdział o indukcyjności i zwojnicach
  • Notatki z fizyki/elektroniki: wzór na indukcyjność zwojnicy i omówienie zależności od A, l, N
  • Ćwiczenia rachunkowe ze skalowania wielkości (proporcje, potęgi, zależności kwadratowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego