KWALIFIKACJA LES2 - STYCZEŃ 2022

PYTANIE NR 40.
Porównując zawartość witaminy C w owocach cytryny i róży dzikiej można stwierdzić, że
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Owoce róży dzikiej są powszechnie uznawane za znacznie bogatsze źródło witaminy C niż cytryna, dlatego poprawne jest stwierdzenie o wielokrotnie większej zawartości. Pozostałe odpowiedzi odwracają relację lub sugerują tylko niewielką różnicę, co nie odpowiada typowej charakterystyce tych owoców.

Pełne wyjaśnienie:

Witamina C (kwas askorbinowy) występuje w wielu owocach, ale jej ilość jest bardzo zróżnicowana między gatunkami. W ujęciu ogólnym owoce róży dzikiej są znane jako surowiec o bardzo wysokiej zawartości witaminy C, wyraźnie większej niż w cytrynie. Dlatego prawidłowe jest stwierdzenie, że owoce róży dzikiej zawierają wielokrotnie więcej witaminy C niż owoce cytryny.

Stwierdzenie, że "owoce cytryny zawierają wielokrotnie więcej witaminy C niż owoce róży dzikiej" jest niepoprawne, bo odwraca typową relację między tymi owocami. Cytryna bywa kojarzona z witaminą C głównie z powodu smaku i popularności w diecie, ale nie jest rekordowym źródłem tej witaminy.

Odpowiedzi mówiące o "nieznacznie" większej zawartości (w jedną lub drugą stronę) również są niepoprawne w kontekście wiedzy ogólnej, ponieważ różnice między owocami róży dzikiej a cytryną są zwykle przedstawiane jako wyraźne, a nie minimalne.

Wskazówka egzaminacyjna: w zadaniach porównawczych zwracaj uwagę, czy pytanie dotyczy świeżego surowca, suszu czy przetworów. Witamina C łatwo ulega stratom podczas przechowywania i obróbki (np. ogrzewania), więc w praktyce leśnej i zielarskiej liczy się także sposób zbioru i utrwalania owoców.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
W typowych porównaniach żywieniowych owoce róży dzikiej są wskazywane jako znacznie bogatsze źródło witaminy C niż cytryna. Cytryna zawiera witaminę C, ale nie należy do najbardziej skoncentrowanych źródeł wśród owoców.
To efekt popularności cytryny w diecie, kwaśnego smaku i częstych porad "na przeziębienie". Skojarzenie jest potoczne, ale w praktyce wiele owoców (w tym róża dzika) bywa opisywanych jako bogatsze w witaminę C.
Znaczenie mają m.in. gatunek i odmiana, dojrzałość, warunki uprawy/stanowiska, czas i sposób przechowywania oraz obróbka. Witamina C jest wrażliwa na tlen i temperaturę, więc suszenie lub gotowanie może zmniejszać jej ilość.
Może powodować straty, bo witamina C jest wrażliwa na ciepło i utlenianie. Skala zależy od temperatury, czasu i dostępu powietrza. W praktyce warto stosować metody utrwalania ograniczające wysoką temperaturę i długie przechowywanie.
Zbiór zwykle planuje się, gdy owoce są dojrzałe, zdrowe i nieuszkodzone. Dla zachowania jakości surowca ważne jest szybkie przetworzenie lub właściwe utrwalenie po zbiorze, aby ograniczać psucie i straty składników wrażliwych.
Najczęściej zwraca się uwagę na krzewiasty pokrój, kolce oraz charakterystyczne owoce (tzw. "owoc dzikiej róży") pojawiające się po kwitnieniu. W praktyce pomocne są atlasy roślin i ćwiczenia terenowe z rozpoznawania gatunków.
Nie. Zawartość witaminy C może się różnić między gatunkami i nawet między populacjami. Dlatego w zadaniach egzaminacyjnych zwykle przyjmuje się uogólnienie: owoce róży dzikiej są bardzo bogate w witaminę C, ale wartości liczbowe mogą się wahać.
Częsty błąd to wybór cytryny jako "najbogatszej", bo jest najbardziej znanym cytrusem. Drugi błąd to ignorowanie formy produktu (świeże owoce vs przetwory). W testach czytaj, czy porównanie dotyczy świeżego surowca.
Tak, bo przy planowaniu zbioru i zagospodarowania płodów runa lub owoców krzewów liczy się ich wartość użytkowa i żywieniowa. Znajomość surowców bogatych w witaminę C pomaga w doborze kierunku przetwórstwa i edukacji przyrodniczej.
Ucz się przez skojarzenia gatunek → surowiec → cecha (np. róża dzika → owoce → wysoka witamina C). Powtarzaj rozpoznawanie roślin na zdjęciach i w terenie oraz zapamiętaj, że obróbka i przechowywanie mogą zmieniać zawartość składników.
info

Statystycznie 73% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnio łatwe

Eksperci podkreślają: "Owoce róży dzikiej są powszechnie uznawane za znacznie bogatsze źródło witaminy C niż cytryna, dlatego poprawne jest stwierdzenie o wielokrotnie większej zawartości."

Źródła:

  • USDA FoodData Central: "Lemons, raw, without peel" (karta produktu) https://fdc.nal.usda.gov/ (wyszukiwanie w bazie) - dostęp 2026-03-04
  • Encyclopaedia Britannica: "rose hip" (opis i właściwości owocu, w tym odniesienia do witaminy C) https://www.britannica.com/plant/rose-hip - dostęp 2026-03-04

Materiały:

  • Atlas roślin użytkowych i zielarskich (rozpoznawanie gatunków i surowców)
  • Podstawy żywienia człowieka (witaminy, straty podczas przechowywania i obróbki)
  • Materiały dydaktyczne o użytkowaniu ubocznym lasu i pozyskiwaniu płodów runa leśnego

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego