KWALIFIKACJA MEC9 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 39.
Posługując się podaną zależnością, określ optymalny poziom zapasów prętów do toczenia w magazynie zakładu (Q), wiedząc, że koszt dowozu zamówienia C = 20 zł, koszt magazynowania jednej sztuki H = 1 zł/miesiąc, a zapotrzebowanie na pręty wynosi R = 1 000 szt./miesiąc.
Ilustracja przedstawia wzór matematyczny związany z optymalizacją poziomu zapasów w kontekście egzaminu zawodowego dla
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W modelu ekonomicznej wielkości zamówienia stosuje się zależność Q = √(2·C·R/H). Po podstawieniu: Q = √(2·20·1000/1) = √40000 = 200. Odpowiedź "200 sztuk." wynika z minimalizacji łącznych kosztów zamawiania i utrzymania zapasu w ujęciu miesięcznym.

Pełne wyjaśnienie:

To zadanie dotyczy wyznaczenia optymalnej wielkości partii/poziomu zapasu (Q) dla materiału zużywanego w produkcji (pręty do toczenia). W klasycznym ujęciu, gdy popyt jest stały, a dostawy realizowane partiami, stosuje się model ekonomicznej wielkości zamówienia (często nazywany modelem Wilsona/EOQ).

Ideą modelu jest znalezienie takiej wielkości partii Q, aby zrównoważyć:

  • koszty zamawiania/dostawy (im częściej zamawiamy, tym więcej razy ponosimy koszt C),
  • koszty utrzymania zapasu (im większe partie, tym większy średni zapas i większy koszt H).

Wzór używany w takich zadaniach ma postać:

Q = √(2 · C · R / H)

gdzie: C – koszt jednego zamówienia/dowozu, R – zapotrzebowanie w danym okresie, H – koszt magazynowania 1 sztuki w tym samym okresie.

Dane są miesięczne (R w szt./miesiąc i H w zł/szt./miesiąc), więc można je bezpośrednio podstawiać:

Q = √(2 · 20 · 1000 / 1) = √(40000) = 200.

Dlatego poprawna jest odpowiedź "200 sztuk.".

Dlaczego pozostałe wartości są błędne? "100 sztuk." oznaczałoby zbyt małe partie, a więc zbyt częste zamawianie i zawyżone koszty dowozu. "400 sztuk." i "800 sztuk." to partie zbyt duże – podnoszą średni stan zapasu, a tym samym koszt jego utrzymania; nie są wynikiem obliczeń z podanych parametrów. W zadaniach tego typu warto zawsze sprawdzić jednostki (czy H i R dotyczą tego samego okresu) oraz wykonać kontrolę wyniku przez szybkie oszacowanie pierwiastka.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
To model wyznaczania takiej wielkości partii dostawy, aby zminimalizować łączne koszty: koszt składania zamówień (np. transportu) oraz koszt utrzymania zapasu. Wynik pomaga ustalić, ile sztuk opłaca się zamawiać jednorazowo przy stałym popycie.
Najczęściej potrzebujesz: R (zapotrzebowanie w danym okresie), C (koszt jednego zamówienia/dostawy) oraz H (koszt magazynowania 1 sztuki w tym samym okresie). Kluczowe jest, aby R i H były podane dla tego samego horyzontu czasu.
Porównaj okresy: jeśli R jest w szt./mies., to H też powinno być w zł/szt./mies.. Gdy H jest roczne, a R miesięczne, trzeba przeliczyć jeden z parametrów. Brak spójności jednostek to najczęstsza przyczyna błędnego wyniku mimo poprawnego wzoru.
Wzór wynika z minimalizacji funkcji kosztów: jedna część kosztu maleje wraz ze wzrostem Q (rzadsze zamówienia), a druga rośnie (większy średni zapas). Minimum tej sumy wypada w punkcie, który po przekształceniach matematycznych daje właśnie pierwiastek z ilorazu parametrów.
Rozbij liczbę: √40000 = √(4 · 10000) = √4 · √10000 = 2 · 100 = 200. Na egzaminie pomaga pamiętać kwadraty liczb (np. 100²=10000) i wyciągać czynniki będące pełnymi kwadratami.
Model jest uproszczony. Może nie pasować, gdy popyt jest mocno zmienny, dostawy mają długie i niestabilne czasy, występują rabaty ilościowe, ograniczenia miejsca w magazynie albo minimalne partie narzucone przez dostawcę. Wtedy stosuje się inne metody planowania zapasów.
C to koszt uruchomienia zamówienia jako zdarzenia, a nie koszt jednostkowy materiału. Może obejmować transport, obsługę zamówienia, przyjęcie na magazyn, dokumenty i kontrolę. W obliczeniach traktuje się go jako koszt "na zamówienie", niezależny od liczby sztuk w partii.
H opisuje koszt utrzymania 1 sztuki zapasu w danym okresie (np. miesiącu): miejsce składowania, energia, obsługa magazynu, ubezpieczenie, ryzyko uszkodzeń/korozji oraz koszt kapitału zamrożonego w zapasie. To nie jest koszt zakupu materiału.
Najczęstsze pomyłki to: brak kontroli jednostek (miesiąc vs rok), podstawienie kosztu jednostkowego zamiast kosztu zamówienia, pominięcie czynnika 2, oraz błędne pierwiastkowanie (np. mylenie √40000 z 400). Warto robić szybkie sprawdzenie wyniku przez oszacowanie.
Wyznaczone Q pomaga ustalić wielkość partii dostaw materiału, a pośrednio częstotliwość zamówień i średni stan magazynu. W praktyce technik mechanik może użyć tego do planowania zaopatrzenia pod zlecenia, ograniczania przestojów i zmniejszania kosztów magazynowych bez utraty ciągłości toczenia.
info

Około 49% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "W modelu ekonomicznej wielkości zamówienia stosuje się zależność Q = √(2·C·R/H)."

Źródła:

  • Wikipedia (EN) – Economic order quantity, https://en.wikipedia.org/wiki/Economic_order_quantity (dostęp: 27.02.2026)
  • Wikipedia (PL) – Ekonomiczna wielkość zamówienia, https://pl.wikipedia.org/wiki/Ekonomiczna_wielko%C5%9B%C4%87_zam%C3%B3wienia (dostęp: 27.02.2026)
  • Investopedia – Economic Order Quantity (EOQ): Definition and Formula, https://www.investopedia.com/terms/e/economicorderquantity.asp (dostęp: 27.02.2026)

Materiały:

  • Podstawy logistyki i gospodarki magazynowej (rozdziały o sterowaniu zapasami)
  • Materiały dydaktyczne do kwalifikacji obejmujące planowanie produkcji i zaopatrzenie
  • Zadania rachunkowe z modelu Wilsona (EOQ) – zestawy ćwiczeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego