KWALIFIKACJA SPO3 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 29.
Pourazowy obrzęk stawu kolanowego wymaga zastosowania
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przy świeżym urazie kolana celem jest ograniczenie bólu i narastania obrzęku.
Zimny kompres zmniejsza przekrwienie i reakcję zapalną w ostrej fazie, dlatego jest typowym wyborem doraźnym. Zabiegi cieplne (poduszka, ciepły żel, parafina) mogą nasilać obrzęk we wczesnym okresie.

Pełne wyjaśnienie:

Pourazowy obrzęk stawu kolanowego najczęściej wynika z uszkodzenia tkanek miękkich (np. stłuczenia, skręcenia) i towarzyszącej mu reakcji zapalnej oraz miejscowego przekrwienia. W pierwszych godzinach po urazie priorytetem postępowania doraźnego jest zmniejszenie bólu i ograniczenie narastania obrzęku. Z tego powodu typowo stosuje się miejscowe chłodzenie (zimny kompres żelowy) jako element postępowania RICE/PRICE.

Odpowiedź "kompresu żelowego zimnego." jest właściwa, ponieważ zimno powoduje zwężenie naczyń, spowalnia przewodzenie bodźców bólowych i ogranicza metabolizm tkanek w miejscu urazu. W praktyce opiekun powinien zadbać o osłonięcie skóry (np. cienką tkaniną), kontrolę czasu i ocenę stanu skóry, szczególnie u osób starszych, u których ryzyko uszkodzeń skóry jest większe.

Odpowiedź "poduszki elektrycznej." jest nieprawidłowa w ostrym urazie, bo dostarcza ciepła i może nasilać przekrwienie, co sprzyja zwiększaniu obrzęku. Dodatkowo poduszka elektryczna niesie ryzyko oparzenia, zwłaszcza przy zaburzeniach czucia lub długiej ekspozycji.

Odpowiedź "kompresu żelowego ciepłego." również jest nieprawidłowa w fazie ostrej z podobnego powodu: ciepło zwiększa ukrwienie i może zwiększać wysięk oraz obrzęk. Ciepło częściej rozważa się w późniejszym okresie (gdy celem jest rozluźnienie i poprawa elastyczności tkanek), a nie bezpośrednio po urazie.

Odpowiedź "okładu parafinowego." dotyczy zabiegu ciepłoleczniczego stosowanego raczej w stanach przewlekłych (np. sztywność, dolegliwości zwyrodnieniowe), nie zaś w świeżym urazie z obrzękiem. W ostrym okresie mógłby nasilić dolegliwości i zwiększyć obrzęk.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się słowo "pourazowy" i brak informacji o przewlekłości, najczęściej chodzi o postępowanie w ostrej fazie, w której dominuje wybór zimna zamiast ciepła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najczęściej stosuje się zimny kompres (np. żelowy), aby zmniejszyć ból i ograniczyć narastanie obrzęku. Okład powinien być owinięty w materiał, przykładany krótko i z przerwami. U seniorów trzeba częściej kontrolować skórę i komfort.
Zimno pomaga ograniczyć przekrwienie i reakcję zapalną w ostrej fazie urazu, a także działa przeciwbólowo. Dzięki temu obrzęk zwykle narasta wolniej, a dolegliwości są mniejsze. To typowy element postępowania doraźnego po stłuczeniu lub skręceniu.
Zwykle nie w pierwszych godzinach po urazie, ponieważ ciepło może zwiększyć ukrwienie i nasilić obrzęk. Ogrzewanie bywa rozważane później, gdy obrzęk się zmniejszy i celem jest rozluźnienie tkanek, ale decyzję warto skonsultować z personelem medycznym.
Stosuje się krótkie aplikacje z przerwami, aby nie uszkodzić skóry. Kompres nie powinien dotykać skóry bezpośrednio (zawsze warstwa materiału). U osób starszych trzeba skrócić ekspozycję, częściej sprawdzać kolor skóry i reagować na drętwienie lub pieczenie.
Niepokojące sygnały to: zblednięcie lub zasinienie skóry, silne drętwienie, ból, pieczenie, pogorszenie czucia albo utrzymujące się zaczerwienienie po zdjęciu okładu. W takiej sytuacji należy przerwać chłodzenie, ogrzać skórę pośrednio i ocenić stan podopiecznego.
Gdy pojawia się silny ból, duży i szybko narastający obrzęk, krwiak, niemożność obciążenia nogi, zniekształcenie stawu, niestabilność, gorączka lub podejrzenie złamania. U osób starszych próg ostrożności jest niższy, bo urazy częściej mają powikłania.
RICE to skrót od: odpoczynek, chłodzenie, ucisk i uniesienie kończyny. Takie postępowanie ma zmniejszyć ból i ograniczyć narastanie obrzęku po urazie. W opiece nad seniorem ważne jest bezpieczne ułożenie kończyny i kontrola krążenia przy ewentualnym ucisku.
Najczęstsze błędy to przykładanie lodu bezpośrednio na skórę, zbyt długi czas chłodzenia, brak przerw oraz brak obserwacji skóry i czucia. U osób starszych częściej dochodzi do podrażnień i uszkodzeń skóry, dlatego trzeba stosować przekładkę i regularnie oceniać reakcję.
W ostrej fazie urazu zwykle nie, ponieważ podaje ciepło, które może nasilić przekrwienie i obrzęk. Dodatkowo istnieje ryzyko oparzenia, zwłaszcza przy obniżonym czuciu lub zasypianiu z włączoną poduszką. To metoda bardziej typowa dla dolegliwości przewlekłych.
Zimno najczęściej wybiera się przy świeżym urazie i obrzęku, gdy celem jest ograniczenie reakcji zapalnej i bólu. Ciepło częściej rozważa się później lub w dolegliwościach przewlekłych (np. sztywność), gdy priorytetem jest rozluźnienie. W razie wątpliwości potrzebna jest konsultacja.
info

Statystycznie 62% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Przy świeżym urazie kolana celem jest ograniczenie bólu i narastania obrzęku.Zimny kompres zmniejsza przekrwienie i reakcję zapalną w ostrej fazie, dlatego jest typowym wyborem doraźnym."

Źródła:

  • MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine) – "Sprains and Strains – Home Care (RICE)", https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000637.htm (dostęp: 2026-02-27)
  • NHS (National Health Service) – "Sprains and strains – Treatment (RICE)", https://www.nhs.uk/conditions/sprains-and-strains/ (dostęp: 2026-02-27)
  • Mayo Clinic – "Sprains – First aid / Self-care (R.I.C.E.)", https://www.mayoclinic.org/first-aid/first-aid-sprains/basics/art-20056622 (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z pierwszej pomocy (postępowanie RICE/PRICE) dla opiekunów i personelu pomocniczego
  • Poradniki medyczne dla pacjentów o skręceniach i stłuczeniach stawu kolanowego
  • Instrukcje producentów kompresów żelowych dotyczące bezpiecznego chłodzenia i czasu aplikacji

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego