KWALIFIKACJA AUD2 - STYCZEŃ 2023

PYTANIE NR 20.
Powstałe na zdjęciu podczas fotografowania obiektywem szerokokątnym obramowanie wynikające ze spadku jasności na brzegach obrazu to błąd
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Winietowanie to spadek jasności (zaciemnienie) w narożnikach i na brzegach kadru, często widoczny przy obiektywach szerokokątnych, dużych otworach przysłony lub z filtrami. Paralaksa dotyczy zmiany położenia obiektu względem tła, a dystorsja i koma zniekształcają geometrię/kształt, nie jasność.

Pełne wyjaśnienie:

Opis dotyczy sytuacji, w której na zdjęciu widać wyraźny spadek jasności na brzegach obrazu, tworzący efekt zaciemnionego "obrzeża". Taka wada (lub czasem zamierzony efekt) nazywa się winietowaniem. W praktyce winietowanie może wynikać z konstrukcji obiektywu (szczególnie w szerokich kątach), ustawienia dużego otworu przysłony, użycia filtrów albo osłony przeciwsłonecznej, która częściowo zasłania tor promieni.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do objawu spadku jasności?

  • Paralaksa opisuje różnicę w widzeniu położenia obiektu przy zmianie punktu obserwacji (np. między wizjerem a obiektywem w pewnych konstrukcjach aparatu lub przy przesunięciu aparatu). To błąd geometryczno-perspektywiczny dotyczący położenia, a nie równomierności oświetlenia kadru.
  • Aberracja komatyczna (koma) jest wadą optyczną, która powoduje, że punkty świetlne (zwłaszcza w narożnikach) przyjmują kształt "komety"/rozbłysku. Zmienia zatem kształt i ostrość punktów, a nie tworzy równomiernego przyciemnienia całych brzegów.
  • Dystorsja beczkowata to zniekształcenie geometryczne typowe m.in. dla szerokich kątów, objawiające się wygięciem linii prostych na zewnątrz (linie "puchną" jak beczka). To dotyczy geometrii obrazu, a nie spadku jasności.

Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: jeśli problem dotyczy jasności na obrzeżach – myśl o winietowaniu; jeśli dotyczy krzywizny linii – o dystorsji; jeśli dotyczy kształtu punktów świetlnych w narożnikach – o aberracjach (np. koma).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Winietowanie to spadek jasności widoczny przy brzegach i w narożnikach kadru w porównaniu do środka. Może być wadą optyczną obiektywu albo efektem ubocznym ustawień (np. duży otwór przysłony) i akcesoriów (filtry, osłony).
W szerokich kątach promienie światła padają na matrycę pod większymi kątami, a konstrukcja optyczna trudniej utrzymuje równomierne doświetlenie całego pola obrazu. Dlatego narożniki częściej są ciemniejsze, szczególnie przy "pełnym otwarciu" przysłony.
Winietowanie dotyczy jasności (ciemniejsze brzegi), a dystorsja beczkowata dotyczy geometrii (wygięte linie proste). W praktyce oba zjawiska mogą występować jednocześnie, ale koryguje się je zwykle innymi suwakami/profilami.
Częste przyczyny to zbyt grube filtry lub kilka filtrów naraz, źle dobrana osłona przeciwsłoneczna oraz fotografowanie na maksymalnie otwartej przysłonie. Pomaga sprawdzenie akcesoriów i wykonanie testu na różnych przysłonach.
Najczęściej używa się korekcji obiektywu (profilu lens correction) lub suwaka "winietowanie" w narzędziach korekcji. Warto korygować na plikach RAW, bo dają większy zapas w cieniach. Zbyt mocna korekta może podbić szum w narożnikach.
Tak. Delikatne przyciemnienie brzegów może kierować uwagę widza na środek kadru i wzmacniać nastrój. W praktyce fotografowie czasem dodają winietę w postprodukcji, ale kontrolują jej siłę i płynność przejścia, by nie wyglądała sztucznie.
Aberracja komatyczna (koma) powoduje, że punktowe źródła światła w narożnikach kadru przyjmują kształt "komety" lub rozbłysku. Często widać ją w fotografii nocnej i astrofotografii. To wada kształtu/ostrości punktów, a nie spadek jasności tła.
Nie. Paralaksa dotyczy różnicy w położeniu obiektu względem tła przy zmianie punktu obserwacji (np. różne osie wizjera i obiektywu lub przesunięcie aparatu). Nie powoduje ciemnych narożników; to zupełnie inna kategoria zjawisk niż winietowanie.
Winietowanie zwykle jest silniejsze przy dużym otworze przysłony (małe f), a maleje po przymknięciu przysłony o 1–2 działki. Wynika to z ograniczenia skrajnych promieni przechodzących przez układ optyczny. Dlatego testy obiektywu warto robić na kilku wartościach f.
Ucz się rozpoznawania "objaw → nazwa": jasność brzegów (winietowanie), wygięte linie (dystorsja), kolorowe obwódki na kontrastach (aberracja chromatyczna), "komety" w punktach światła (koma). Pomaga własna ściąga i szybkie testy praktyczne na zdjęciach.
info

Około 58% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Eksperci podkreślają: "Winietowanie to spadek jasności (zaciemnienie) w narożnikach i na brzegach kadru, często widoczny przy obiektywach szerokokątnych, dużych otworach przysłony lub z filtrami."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Winietowanie" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Winietowanie (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (PL): "Paralaksa" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Paralaksa (dostęp: 2026-03-02)
  • Wikipedia (EN): "Coma (optics)" — https://en.wikipedia.org/wiki/Coma_(optics) (dostęp: 2026-03-02)

Materiały:

  • Dokumentacje i poradniki producentów dotyczące korekcji obiektywów (profile obiektywu, lens correction)
  • Artykuły/hasła encyklopedyczne o winietowaniu, dystorsji i aberracjach z przykładami
  • Ćwiczenia praktyczne: porównanie zdjęć na różnych przysłonach i ogniskowych pod kątem winietowania

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego