KWALIFIKACJA GIW1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 33.
Prace remontowe (naprawy) zbiorników ropy naftowej mogą być wykonywane, jeżeli stężenie mieszaniny wybuchowej nie przekracza
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
DGW to dolna granica wybuchowości; stężenie podawane w %DGW odnosi się do tej granicy. W praktyce prace przy zbiornikach wymagają odgazowania, pomiarów i utrzymania atmosfery poniżej ustalonego progu bezpieczeństwa. W tym zadaniu granicą dopuszczającą naprawy jest 20% DGW.

Pełne wyjaśnienie:

DGW (dolna granica wybuchowości) opisuje najmniejsze stężenie substancji palnej w powietrzu, przy którym – po pojawieniu się źródła zapłonu – może dojść do zapłonu/wybuchu. Zapis w % DGW oznacza, jaką część tej granicy osiągnęła mieszanina: 100% DGW to wartość równa DGW, a 20% DGW to jedna piąta DGW.

W przypadku zbiorników ropy naftowej szczególnie niebezpieczna jest przestrzeń parowo-powietrzna, gdzie mogą występować pary węglowodorów. Z tego powodu przed rozpoczęciem napraw typowo stosuje się działania ograniczające ryzyko: odgazowanie/odpowietrzenie, przewietrzanie, pomiary w kilku punktach oraz często ciągły monitoring w trakcie prac. Należy też pamiętać, że pary węglowodorów mogą być cięższe od powietrza i lokalnie się gromadzić, więc pojedynczy pomiar "u góry" nie musi odzwierciedlać zagrożenia w całej objętości.

W tym pytaniu przyjęto, że prace remontowe mogą być prowadzone, jeśli stężenie nie przekracza 20% DGW. Taki próg jest istotnie niższy niż sama DGW, co stanowi zapas bezpieczeństwa wobec osiągnięcia warunków wybuchowych.

Pozostałe wartości (30%, 40%, 50% DGW) oznaczają zbliżanie się do granicy wybuchowości i w realnych warunkach zwiększają ryzyko, zwłaszcza gdy pojawi się iskra, gorąca powierzchnia lub ładunki elektrostatyczne. Im wyższy %DGW, tym mniejsza "rezerwa" do osiągnięcia stanu, w którym mieszanina może się zapalić. Dlatego w praktyce wraz ze wzrostem wskazań %DGW procedury zwykle zaostrzają wymagania: od wzmocnienia nadzoru i wentylacji, po wstrzymanie prac i działania zabezpieczające.

Wskazówka egzaminacyjna: nie myl progu alarmowego detektora (często spotyka się niższe wartości ostrzegawcze) z progiem dopuszczającym kontynuowanie prac. Zawsze czytaj dokładnie, o jaki rodzaj prac i jakie miejsce pomiaru chodzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
DGW to dolna granica wybuchowości, czyli minimalne stężenie substancji palnej w powietrzu, przy którym może dojść do zapłonu po pojawieniu się źródła zapłonu. %DGW pokazuje "ile" tej granicy osiągnięto, co ułatwia ustawianie progów alarmowych detektorów i ocenę ryzyka.
20% DGW oznacza, że stężenie stanowi jedną piątą dolnej granicy wybuchowości. To wciąż poniżej DGW, ale nie znaczy "bezpiecznie bezwarunkowo". W praktyce liczą się procedury zakładu, rodzaj pracy (np. prace gorące), wentylacja oraz ryzyko lokalnych nagromadzeń par.
W przestrzeni parowo-powietrznej zbiornika mogą występować pary węglowodorów tworzące atmosferę potencjalnie wybuchową. Dodatkowo pary mogą gromadzić się w niższych częściach i w zakamarkach. Iskra, gorąca powierzchnia lub elektrostatyka mogą stać się źródłem zapłonu.
Typowo stosuje się odgazowanie/odpowietrzenie, przewietrzanie, pomiary atmosfery w kilku punktach oraz często monitoring ciągły w trakcie robót. Dodatkowo wdraża się kontrolę źródeł zapłonu (narzędzia, instalacje elektryczne), organizację strefy pracy i procedury awaryjne.
Nie musi. 10% DGW bywa stosowane jako próg ostrzegawczy (alarm) w systemach detekcji, ale dopuszczenie do konkretnych prac zależy od procedur, rodzaju robót i miejsca pomiaru. Na egzaminie trzeba odróżniać "alarm" od "limitu prowadzenia prac" wskazanego w treści zadania.
Najczęstsze błędy to mylenie progów (alarm/ewakuacja/wyłączenie) oraz błędne założenie, że jedna wartość pasuje do wszystkich sytuacji. Pomyłki wynikają też z traktowania wyniku pomiaru jako uśrednionego i nieuwzględniania lokalnych kieszeni gazu lub par w zbiorniku.
Im wyższy %DGW, tym bliżej warunków, w których mieszanina może się zapalić. Przy naprawach łatwo o źródła zapłonu (iskry, gorące elementy, tarcie). Wzrost stężenia zmniejsza "zapas" bezpieczeństwa, dlatego procedury zwykle wymagają intensywniejszych działań lub wstrzymania robót.
Ciągły monitoring pozwala szybko wykryć ponowny wzrost stężenia par (np. wskutek uwolnienia z osadów, zmian temperatury lub niewystarczającej wentylacji). To kluczowe w przestrzeniach zamkniętych, gdzie warunki mogą się zmieniać dynamicznie, a jednorazowy pomiar przed startem prac nie wystarcza.
Jako alternatywę rozważa się czasem prace prowadzone poniżej poziomu cieczy, gdy nie ma kontaktu z przestrzenią parową (ograniczenie ryzyka par). To jednak wymaga oceny ryzyka, spełnienia wymagań organizacyjnych i technicznych oraz zgodności z procedurami zakładowymi.
Opanuj definicje DGW i sposób przeliczania/interpretacji %DGW. Ucz się typowych działań prewencyjnych: odgazowanie, wentylacja, pomiary wielopunktowe, monitoring ciągły oraz eliminacja źródeł zapłonu. Trenuj rozróżnianie progów: alarmowych, dopuszczających i awaryjnych.
info

Około 51% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Według specjalistów z branży: "DGW to dolna granica wybuchowości; stężenie podawane w %DGW odnosi się do tej granicy."

Źródła:

  • [ISAP] https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20230000032/O/D20230032.pdf
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 28.12.2009 r., Dz.U. 2023 poz. 32, § 24 (wskazane w kontekście zadania)
  • Rozporządzenie Ministra Gospodarki z 25.04.2014 r. dotyczące górnictwa otworowego, Dz.U. 2014 poz. 812 (wskazane w kontekście zadania)

Materiały:

  • Instrukcje zakładowe/branżowe dotyczące prac w przestrzeniach zamkniętych i prac pożarowo niebezpiecznych (procedury "hot work")
  • Materiały szkoleniowe z detekcji gazów i interpretacji wskazań w %DGW
  • Dokumentacja producentów detektorów gazów (progi alarmowe, kalibracja, ograniczenia pomiaru)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego