KWALIFIKACJA EKA5 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 35.
Pracownicy hurtowni są wynagradzani w systemie czasowo-prowizyjnym. Prowizja jest dzielona między pracowników proporcjonalnie do ich wynagrodzenia zasadniczego. Miesięczna płaca zasadnicza pracownika A wynosi 3 600,00 zł, a pracownika B 4 400,00 zł. Ile wyniesie wynagrodzenie brutto każdego z pracowników, jeżeli w bieżącym miesiącu utarg hurtowni wyniósł 80 000,00 zł, a stawka prowizyjna wynosi 1,5%?
Ilustracja przedstawia tabelę z danymi dotyczącymi wynagrodzenia brutto dwóch pracowników, A i B.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prowizja wynosi 1,5% z 80 000 zł, czyli 1 200 zł. Dzieli się ją proporcjonalnie do płacy zasadniczej: 3 600:4 400 (razem 8 000). Udział A to 3 600/8 000=45% (540 zł), a B 55% (660 zł). Wynagrodzenia brutto: A 3 600+540=4 140 zł, B 4 400+660=5 060 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W systemie czasowo-prowizyjnym pracownik otrzymuje płacę zasadniczą (stałą za czas pracy) oraz prowizję (zmienną, zależną od wyniku – tu od utargu hurtowni). W zadaniu prowizja ma zostać podzielona między dwie osoby proporcjonalnie do ich wynagrodzeń zasadniczych, czyli w stosunku 3 600 do 4 400.

Krok 1: obliczenie łącznej prowizji.
Stawka 1,5% oznacza 0,015 wartości utargu.
80 000 zł × 0,015 = 1 200 zł.

Krok 2: wyznaczenie udziałów proporcjonalnych.
Suma płac zasadniczych: 3 600 zł + 4 400 zł = 8 000 zł.
Udział pracownika z płacą 3 600 zł: 3 600/8 000 = 0,45 (45%).
Udział pracownika z płacą 4 400 zł: 4 400/8 000 = 0,55 (55%).

Krok 3: podział prowizji i doliczenie do płacy zasadniczej.
Pracownik A: 1 200 zł × 45% = 540 zł prowizji, więc 3 600 zł + 540 zł = 4 140 zł brutto.
Pracownik B: 1 200 zł × 55% = 660 zł prowizji, więc 4 400 zł + 660 zł = 5 060 zł brutto.

Dlaczego pozostałe wyniki bywają błędne?

  • Częsty błąd to podzielenie 1 200 zł "po równo" (po 600 zł), co ignoruje warunek proporcji do płacy zasadniczej.
  • Inny błąd to policzenie 1,5% od niewłaściwej podstawy (np. od łącznych wynagrodzeń), mimo że w treści podano utarg jako bazę.
  • Spotyka się też pomyłkę w zapisie procentu: 1,5% to 0,015, a nie 0,15 ani 1,5.

W praktyce kadrowo-płacowej takie zadania sprawdzają umiejętność poprawnego naliczania składników zmiennych i kontrolowania zasad podziału premii/prowizji wynikających z regulaminu lub umowy.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Obliczasz procent jako ułamek dziesiętny: 1,5% = 0,015. Następnie mnożysz: 80 000 × 0,015 = 1 200 zł. To jest łączna kwota prowizji do podziału między pracowników.
Oznacza to, że każdy dostaje część prowizji w takim samym stosunku jak jego płaca zasadnicza do sumy płac zasadniczych. Najpierw liczysz udziały (np. 3 600/(3 600+4 400)), a dopiero potem mnożysz je przez łączną prowizję.
Nie można, bo treść zadania wskazuje warunek: podział ma być proporcjonalny do płacy zasadniczej, a nie równy. Równy podział byłby poprawny tylko wtedy, gdyby zapis brzmiał "dzielona po równo" albo gdyby udziały były identyczne.
Sumujesz płace zasadnicze: 3 600 + 4 400 = 8 000. Udział A to 3 600/8 000 = 0,45, czyli 45%. Ten procent stosujesz do całej prowizji (1 200 zł), aby dostać kwotę prowizji dla A.
Najczęstsze błędy to: pomylenie podstawy (liczenie procentu od płac zamiast od utargu), błędny zapis 1,5% (np. 0,15), podział prowizji po równo mimo warunku proporcji oraz brak doliczenia prowizji do płacy zasadniczej przy podaniu wyniku.
To system, w którym wynagrodzenie składa się z części stałej (czasowej, np. miesięczna płaca zasadnicza) i części zmiennej (prowizji zależnej od wyniku, np. sprzedaży/utargu). W praktyce wymaga jasnych zasad naliczania i podziału prowizji.
Tak. W zadaniach egzaminacyjnych "wynagrodzenie brutto" to suma składników wynagrodzenia przed potrąceniami. Jeśli podano płacę zasadniczą i prowizję, to brutto obliczasz jako: płaca zasadnicza + należna prowizja.
Wykonaj dwa szybkie testy: (1) suma prowizji dla pracowników ma równać się łącznej prowizji (tu 540+660=1 200). (2) osoba z większą płacą zasadniczą powinna dostać większą kwotę prowizji, jeśli podział jest proporcjonalny.
Prowizja zwykle jest powiązana z wynikiem sprzedażowym (np. procent od utargu), a premia może zależeć od różnych kryteriów (jakość, frekwencja, wykonanie planu). W obliczeniach obie bywają składnikami zmiennymi, ale mają różną logikę naliczania.
Ćwicz schemat: procent → kwota (zamiana % na ułamek dziesiętny i mnożenie) oraz proporcja → udziały (część/suma). Rozwiązuj zadania o prowizjach, premiach i podziale puli. Zawsze dopisuj jednostki i sprawdzaj sumy kontrolne.
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Prowizja wynosi 1,5% z 80 000 zł, czyli 1 200 zł. Dzieli się ją proporcjonalnie do płacy zasadniczej: 3 600:4 400 (razem 8 000)."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): Procent — https://pl.wikipedia.org/wiki/Procent (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): Proporcja — https://pl.wikipedia.org/wiki/Proporcja (dostęp: 2026-02-28)
  • Wikipedia (PL): Prowizja — https://pl.wikipedia.org/wiki/Prowizja (dostęp: 2026-02-28)

Materiały:

  • Zadania z matematyki finansowej: procenty i proporcje
  • Materiały dydaktyczne z kadr i płac dotyczące składników wynagrodzeń
  • Arkusze ćwiczeniowe: prowizje i premie w systemach wynagradzania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego