KWALIFIKACJA EKA1 - STYCZEŃ 2014

PYTANIE NR 45.
Pracownik, który długotrwale wykonuje pracę umysłową w pozycji siedzącej i nie stosuje zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na stanowisku pracy, naraża się na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Długotrwała praca umysłowa w pozycji siedzącej bez przestrzegania zasad BHP (np. brak przerw, brak zmiany pozycji, niewłaściwe warunki stanowiska) sprzyja spadkowi dotlenienia i ogólnej sprawności organizmu. Skutkiem może być obniżenie wydolności fizycznej oraz pogorszenie koncentracji i efektywności pracy.

Pełne wyjaśnienie:

Praca umysłowa wykonywana długo w pozycji siedzącej jest typowa dla stanowisk administracyjno-biurowych. Jeżeli pracownik nie przestrzega zasad BHP na stanowisku (np. nie robi przerw, nie zmienia pozycji, pracuje w niekorzystnych warunkach środowiskowych i organizacyjnych), rośnie ryzyko pogorszenia samopoczucia i spadku sprawności psychofizycznej. W takim ujęciu poprawna odpowiedź wskazuje na niedotlenienie oraz zmniejszenie wydolności fizycznej i umysłowej, czyli efekt, który może przejawiać się m.in. zmęczeniem, sennością, spadkiem koncentracji i gorszą tolerancją wysiłku.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe w kontekście opisanej sytuacji?

  • Duży wydatek energetyczny – długotrwała praca umysłowa w pozycji siedzącej zwykle nie wiąże się z wysokim wydatkiem energetycznym porównywalnym z pracą fizyczną. To typowy "fałszywy trop" wynikający z mylenia obciążenia psychicznego z obciążeniem energetycznym.
  • Uszkodzenie narządu słuchu i głuchotę – takie skutki są charakterystyczne dla narażenia na hałas, a nie dla samej pracy siedzącej i braku ergonomii. Na typowym stanowisku biurowym zagrożenie hałasem nie jest głównym czynnikiem ryzyka tej skali.
  • Schorzenia oddechowe – choroby układu oddechowego mogą wynikać np. z ekspozycji na czynniki biologiczne/chemiczne lub złej jakości powietrza, ale nie są najbardziej bezpośrednim i typowym skutkiem opisanej sytuacji w pytaniu. Pytanie dotyczy skutków długotrwałego siedzenia i niestosowania zasad BHP na stanowisku, a nie ekspozycji na szczególne czynniki chorobotwórcze.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o BHP zawsze dopasuj skutek do rodzaju narażenia. Dla pracy biurowej dominują skutki związane z organizacją pracy, obciążeniem statycznym i spadkiem sprawności w trakcie długiego siedzenia, a nie typowe zagrożenia stanowisk przemysłowych (hałas, duży wysiłek energetyczny).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Ergonomia to dopasowanie stanowiska i organizacji pracy do możliwości człowieka. W biurze obejmuje m.in. ustawienie krzesła i monitora, rozmieszczenie sprzętu oraz planowanie przerw. Celem jest ograniczenie przeciążeń i utrzymanie sprawności oraz koncentracji podczas pracy siedzącej.
Wielogodzinne siedzenie sprzyja mniejszej aktywności mięśni i gorszej "dynamice" krążenia, co może przekładać się na zmęczenie i spadek energii. Bez przerw i ruchu łatwiej o senność oraz pogorszenie koncentracji, czyli realny spadek wydolności psychofizycznej.
Najbardziej pomagają krótkie, regularne przerwy połączone ze wstaniem, zmianą pozycji i prostymi ćwiczeniami (rozciąganie, kilka kroków). Ważne jest też częste przenoszenie wzroku na dalszą odległość i świadome rozluźnianie barków oraz szyi.
W praktyce może to oznaczać m.in. brak przerw, pracę w wymuszonej pozycji, nieprawidłowe ustawienie monitora/krzesła, złą organizację przestrzeni roboczej czy ignorowanie objawów przeciążenia. To zwiększa ryzyko pogorszenia samopoczucia i spadku efektywności pracy umysłowej.
Wydatek energetyczny rośnie głównie w pracy fizycznej wymagającej ruchu i użycia dużych grup mięśni. Praca umysłowa w pozycji siedzącej bywa obciążająca psychicznie, ale zwykle nie generuje "dużego wydatku energetycznego" w sensie fizjologicznym, jak prace ciężkie.
Typowe biuro nie wiąże się z narażeniem na hałas o poziomach powodujących uszkodzenie słuchu. Problemy słuchowe dotyczą głównie środowisk, gdzie hałas jest istotnym czynnikiem ryzyka (np. produkcja, maszyny). Dlatego w takim pytaniu ta odpowiedź jest nieadekwatna.
Najpierw nazwij narażenie (tu: długie siedzenie i brak zasad BHP przy pracy umysłowej), a potem dobierz skutek typowy dla tego narażenia. Odrzucaj opcje charakterystyczne dla innych środowisk (np. hałas, ciężka praca fizyczna). To prosta metoda ograniczająca błędy.
Najczęściej pojawia się zmęczenie, senność, bóle głowy, rozkojarzenie, gorsza pamięć robocza i większa liczba pomyłek. U części osób spada też motywacja i tempo pracy. Regularne przerwy oraz właściwa organizacja stanowiska pomagają te objawy ograniczyć.
Najlepiej nie czekać na ból czy silne zmęczenie, tylko planować zmianę pozycji cyklicznie. Krótkie wstawanie, przejście kilku kroków lub rozciągnięcie co pewien czas jest zwykle skuteczniejsze niż jedna długa przerwa po wielu godzinach ciągłego siedzenia.
Ucz się przez skojarzenie: "rodzaj pracy → typowe zagrożenia → typowe skutki → profilaktyka". Dla biura kluczowe są ergonomia, organizacja przerw, przeciążenia statyczne i higiena pracy przy komputerze. Rozwiązuj testy i zawsze uzasadniaj, dlaczego pozostałe opcje nie pasują.
info

Statystycznie 60% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Skutkiem może być obniżenie wydolności fizycznej oraz pogorszenie koncentracji i efektywności pracy."

Źródła:

  • World Health Organization – Physical activity / sedentary behaviour (informacje o skutkach siedzącego trybu życia), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/physical-activity (dostęp 2026-02-18)
  • PN-EN ISO 6385:2016 (Ergonomia – Zasady projektowania systemów pracy), rozdziały dot. obciążeń i organizacji pracy

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe z BHP dla stanowisk administracyjno-biurowych
  • Poradniki ergonomii pracy biurowej (ustawienie krzesła, monitora, przerwy)
  • Publikacje i broszury CIOP-PIB dotyczące pracy przy komputerze i pracy siedzącej

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego