KWALIFIKACJA BPO1 - STYCZEŃ 2009

PYTANIE NR 11.
Pracownik wykonujący pracę przy użyciu młota spalinowego narażony jest na drgania mechaniczne oddziałujące
Ilustracja przedstawia osobę obsługującą młot spalinowy, co jest związane z pracą w zawodzie technika bezpieczeństwa i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Młot spalinowy jest narzędziem ręcznym trzymanym w dłoniach, więc drgania przenoszą się głównie przez kończyny górne. Taki typ ekspozycji klasyfikuje się jako drgania miejscowe (układ ręka–ramię), a nie drgania ogólne całego ciała, typowe np. dla pojazdów lub platform.

Pełne wyjaśnienie:

W BHP drgania mechaniczne klasyfikuje się m.in. według tego, jaką część ciała obejmują i jak są przekazywane do organizmu. W praktyce najczęściej rozróżnia się:

  • drgania miejscowe (ręka–ramię) – gdy źródłem są narzędzia trzymane w dłoniach lub obsługiwane rękami, a drgania wchodzą do organizmu przede wszystkim przez dłonie i przedramiona;
  • drgania ogólne (całego ciała) – gdy pracownik jest narażony poprzez podparcie/posadowienie ciała, np. siedzenie na fotelu pojazdu, stanie na wibrującej platformie lub oparcie o element drgający.

W przypadku pracy przy użyciu młota spalinowego typowa sytuacja polega na trzymaniu narzędzia i prowadzeniu go rękami. Z tego powodu dominującym narażeniem są drgania miejscowe.

Odpowiedź "ogólnie" jest nieprawidłowa, ponieważ sugeruje drgania całego ciała. Te zwykle wiążą się z przenoszeniem drgań przez siedzisko, podłogę lub oparcie, np. w maszynach jezdnych, wózkach, pojazdach czy na stanowiskach z wibrującymi podestami.

Odpowiedzi "przez pośladki" i "przez plecy" nie są poprawnymi kategoriami klasyfikacji w tym ujęciu. Mogą kojarzyć się z drogą kontaktu przy drganiach ogólnych (siedzenie/oparcie), ale pytanie dotyczy narzędzia ręcznego, więc kluczowe jest rozróżnienie: miejscowo (ręka–ramię) vs ogólnie (całe ciało).

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się narzędzie trzymane w dłoniach (młot, szlifierka, wiertarka), najczęściej chodzi o drgania miejscowe; gdy pojawia się pojazd, fotel lub platforma – o drgania ogólne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Drgania miejscowe to drgania przenoszone na organizm głównie przez dłonie i kończyny górne, typowo podczas pracy narzędziami ręcznymi (np. młoty, szlifierki). Ocenia się je jako narażenie układu ręka–ramię, bo nie obejmują całego ciała.
Drgania ogólne dotyczą sytuacji, gdy drgania przenoszą się na pracownika przez podłoże, siedzisko lub oparcie. Spotyka się je np. u operatorów pojazdów i maszyn jezdnych. Wtedy narażony jest cały organizm, a nie tylko ręce.
Młot spalinowy jest zwykle trzymany i prowadzony rękami, więc droga przenoszenia drgań biegnie przez dłonie i przedramiona. To typowy przypadek ekspozycji ręka–ramię. Drgania ogólne dominują raczej przy siedzeniu lub staniu na drgającej powierzchni.
Jeśli w treści pojawia się narzędzie ręczne lub praca "w dłoniach" (młot, wiertarka, szlifierka), najczęściej chodzi o drgania miejscowe. Wskazówką jest też opis chwytu, prowadzenia narzędzia i długotrwałej pracy rękami.
Gdy opis dotyczy pojazdu, fotela operatora, platformy albo pracy w pozycji siedzącej na maszynie, zwykle chodzi o drgania ogólne. Wtedy drgania wchodzą do organizmu przez siedzisko, podłogę lub oparcie i obejmują większą część ciała.
Nie są to standardowe kategorie klasyfikacji w pytaniach egzaminacyjnych. Mogą opisywać miejsce kontaktu przy drganiach ogólnych (oparcie/siedzisko), ale w testach zwykle oczekuje się rozróżnienia: miejscowe (ręka–ramię) vs ogólne (całe ciało).
Drgania miejscowe mogą prowadzić do przeciążeń i zaburzeń w obrębie kończyn górnych, np. dolegliwości bólowych, mrowienia, drętwienia czy problemów naczyniowo-nerwowych. W profilaktyce ważne są przerwy, ograniczenie czasu ekspozycji i dobór narzędzi o mniejszych drganiach.
Stosuje się działania techniczne i organizacyjne: dobór narzędzi o niższych drganiach, właściwą konserwację, amortyzowane uchwyty, rotację pracowników, przerwy w pracy i planowanie czasu ekspozycji. Pomocne bywają też rękawice antywibracyjne, zależnie od zadania.
Często współwystępują, bo narzędzia udarowe generują zarówno drgania, jak i hałas, ale są to różne czynniki fizyczne i ocenia się je osobno. Na egzaminie warto rozdzielać: pytanie o drgania dotyczy klasyfikacji ekspozycji, a o hałas — poziomów i ochrony słuchu.
Najczęstsze błędy to wybór "ogólnie" z przyzwyczajenia oraz sugerowanie się częścią ciała z odpowiedzi (np. plecy/pośladki), zamiast analizować źródło i drogę przenoszenia drgań. Pomaga zasada: narzędzie w dłoniach → miejscowo; pojazd/platforma → ogólnie.
info

Statystycznie 61% uczniów zna prawidłową odpowiedź. średnie

Według specjalistów z branży: "Młot spalinowy jest narzędziem ręcznym trzymanym w dłoniach, więc drgania przenoszą się głównie przez kończyny górne."

Źródła:

  • Dyrektywa 2002/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań dotyczących ochrony zdrowia i bezpieczeństwa pracowników przed ryzykiem związanym z czynnikami fizycznymi (drgania) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG).
  • PN-EN ISO 5349-1:2004, Drgania mechaniczne — Pomiar i ocena narażenia człowieka na drgania przenoszone przez ręce — Część 1: Wymagania ogólne.
  • PN-EN ISO 2631-1:1997, Drgania mechaniczne i udary — Ocena oddziaływania drgań na organizm człowieka — Część 1: Wymagania ogólne.

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dotyczące czynników fizycznych: hałas i drgania
  • Normy i przewodniki dotyczące oceny drgań ręka–ramię oraz drgań ogólnych (whole-body)
  • Podręczniki z ergonomii i fizjologii pracy opisujące skutki narażenia na drgania

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego