KWALIFIKACJA CHM3 - STYCZEŃ 2017

PYTANIE NR 28.
Pracując z odczynnikiem opisanym zamieszczoną etykietą, należy zwrócić szczególną uwagę na niebezpieczeństwo związane
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Na etykietach w systemie GHS piktogram płomienia wskazuje na substancje łatwopalne, czyli takie, które mogą zapalić się od ciepła, iskry lub płomienia.
Dlatego, pracując z odczynnikiem oznaczonym tym symbolem, należy w pierwszej kolejności uwzględnić ryzyko pożaru i usunąć źródła zapłonu.

Pełne wyjaśnienie:

W laboratorium chemicznym podstawową informacją o ryzyku jest etykieta odczynnika z piktogramami GHS (system zharmonizowany, wdrożony w UE w ramach CLP). Piktogramy są zaprojektowane tak, aby jednym symbolem wskazać dominujący typ zagrożenia i ułatwić dobór środków zapobiegawczych.

Odpowiedź "z pożarem" jest właściwa, gdy etykieta zawiera piktogram płomienia (GHS02). Oznacza on, że substancja lub mieszanina jest łatwopalna i może zapalić się pod wpływem źródła zapłonu (iskry, gorącej powierzchni, otwartego ognia) lub podgrzania. W praktyce technik analityk powinien wtedy:

  • usunąć źródła zapłonu (palniki, iskrowniki, urządzenia grzewcze),
  • zapewnić dobrą wentylację i pracę w dygestorium, gdy jest to zasadne,
  • stosować właściwe zasady magazynowania (z dala od ciepła),
  • mieć przygotowane środki gaśnicze odpowiednie dla danego typu pożaru.

Pozostałe odpowiedzi opisują inne klasy zagrożeń lub pojęcia:

  • "z lotnością" – lotność jest właściwością fizyczną (łatwość parowania), a nie samodzielną kategorią piktogramu GHS. Substancja może być lotna i jednocześnie łatwopalna, toksyczna lub drażniąca; sama "lotność" nie jest głównym zagrożeniem klasyfikacyjnym na etykiecie.
  • "z wybuchem" – to zagrożenie wiąże się typowo z piktogramem "bomba" (GHS01), a nie z płomieniem. Częstym błędem jest utożsamianie wszystkiego, co "łatwo się zapala", z wybuchem.
  • "z poparzeniem" – poparzenia chemiczne kojarzą się z piktogramem "korozja" (GHS05) i substancjami żrącymi. To inna klasa zagrożenia niż łatwopalność.

W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest rozpoznanie piktogramu i przypisanie mu właściwego typu ryzyka, a następnie przełożenie tego na praktyczne działania BHP.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Piktogram płomienia w systemie GHS informuje o łatwopalności substancji lub mieszaniny. Oznacza to ryzyko zapłonu od iskry, ciepła lub otwartego ognia, więc trzeba usuwać źródła zapłonu i stosować zasady bezpiecznego przechowywania.
Piktogramy GHS pozwalają szybko rozpoznać rodzaj zagrożenia jeszcze przed użyciem odczynnika. Dzięki temu technik analityk dobiera PPE, planuje pracę (np. dygestorium), przygotowuje sprzęt awaryjny i ogranicza ryzyko wypadku.
Pożar wiąże się zwykle z piktogramem płomienia (łatwopalność). Wybuch jest kojarzony z piktogramem bomby. Na egzaminie warto ćwiczyć rozpoznawanie symboli i pamiętać, że nie każda substancja łatwopalna jest wybuchowa.
Nie. Lotność to właściwość fizyczna (szybkość parowania), a nie osobny piktogram GHS. Substancje lotne mogą należeć do różnych klas zagrożeń (np. łatwopalne, toksyczne, drażniące), dlatego decydują piktogramy i treść etykiety/SDS.
Typowo: eliminacja źródeł zapłonu, dobra wentylacja lub dygestorium, używanie szczelnych pojemników, właściwe magazynowanie z dala od ciepła oraz gotowość do gaszenia (odpowiedni sprzęt). Ważne jest też unikanie iskier elektrostatycznych.
Piktogram korozji wskazuje na substancje żrące, które mogą powodować oparzenia skóry i uszkodzenia oczu oraz korozję metali. W praktyce wymaga to ochrony rąk i oczu oraz pracy w warunkach ograniczających rozpryski.
Piktogram bomby stosuje się przy materiałach o właściwościach wybuchowych (lub mogących reagować wybuchowo). Wskazuje na konieczność unikania uderzeń, tarcia, ogrzewania i innych czynników inicjujących. To inna kategoria niż zwykła łatwopalność.
Najpierw rozpoznaj piktogramy, potem sprawdź hasło ostrzegawcze oraz zwroty zagrożeń i środki ostrożności. Następnie powiąż je z praktyką: PPE, stanowisko pracy (np. dygestorium), magazynowanie i postępowanie awaryjne. To ułatwia wybór jednej poprawnej odpowiedzi.
To częsty efekt podobnego "dynamicznego" skojarzenia z niebezpieczeństwem. W stresie egzaminacyjnym działa heurystyka: "łatwopalne = może wybuchnąć". Pomaga trening rozpoznawania ikon i kojarzenie: płomień = zapłon/pożar, bomba = eksplozja.
Poza piktogramem ważne są: identyfikator produktu, dane dostawcy, hasło ostrzegawcze oraz zwroty opisujące zagrożenia i środki ostrożności. Te elementy doprecyzowują ryzyko i podpowiadają praktyczne działania, gdy sam piktogram nie wystarcza.
info

Około 42% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Źródła:

  • EUR-Lex: Rozporządzenie (WE) nr 1272/2008 (CLP) – tekst aktu prawnego, https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32008R1272 (dostęp: 2026-03-01)
  • ECHA (European Chemicals Agency): "Hazard pictograms" – opis i znaczenie piktogramów GHS, https://echa.europa.eu/pictograms (dostęp: 2026-03-01)
  • UNECE: "GHS (Globally Harmonized System of Classification and Labelling of Chemicals)" – materiały systemowe, https://unece.org/transport/dangerous-goods/ghs-rev10-2023 (dostęp: 2026-03-01)

Materiały:

  • Materiały szkoleniowe BHP dla laboratoriów chemicznych (piktogramy GHS/CLP)
  • Strony ECHA z opisem piktogramów i klas zagrożeń
  • Karty charakterystyki (SDS) – sekcja 2: Identyfikacja zagrożeń

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego