KWALIFIKACJA ELE2 - CZERWIEC 2015

PYTANIE NR 27.
Prąd nastawczy przekaźnika termobimetalowego, zabezpieczającego silnik elektryczny o prądzie znamionowym In = 16 A przed przeciążeniem, należy ustawić na wartość nie większą niż
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prąd nastawczy przekaźnika termobimetalowego przyjmuje się jako nie większy od wartości wynikającej z prądu znamionowego silnika powiększonego o dopuszczalny margines. Dla In = 16 A: 1,1 · 16 A = 17,6 A. Taka nastawa ma chronić silnik przed długotrwałym przeciążeniem.

Pełne wyjaśnienie:

Przekaźnik termobimetalowy (przeciążeniowy) służy do ochrony silnika elektrycznego przed długotrwałym przeciążeniem, które prowadzi do nadmiernego nagrzewania uzwojeń i skrócenia żywotności napędu. Nastawa prądowa powinna być powiązana z prądem znamionowym silnika In, bo to ta wartość opisuje dopuszczalną pracę ciągłą przy warunkach znamionowych.

W tego typu zadaniach egzaminacyjnych typowo zakłada się, że prąd nastawczy nie powinien przekraczać określonego ułamka ponad In (margines na wahania warunków pracy i tolerancje). Stąd pojawia się współczynnik 1,1.

Obliczenie:

In = 16 A
Prąd maksymalnej nastawy = 1,1 · In = 1,1 · 16 A = 17,6 A

Dlatego odpowiedź "17,6 A" jest poprawna.

Dlaczego pozostałe wartości są błędne?

  • "16,0 A" odpowiada nastawie równej In. W praktyce bywa spotykana, ale w tym zadaniu pytanie dotyczy wartości granicznej "nie większej niż" wynikającej z przyjętego współczynnika, więc samo In nie spełnia założenia obliczeniowego.
  • "19,2 A" odpowiada 1,2 · 16 A. To inny margines niż zastosowany w tym zadaniu; wybór tej wartości zwykle wynika z pomylenia współczynnika (10% vs 20%).
  • "24,0 A" odpowiada 1,5 · 16 A. Taka nastawa byłaby zbyt wysoka jak na ochronę przeciążeniową, bo mogłaby dopuścić długie przeciążenie bez zadziałania zabezpieczenia.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści widzisz "nie większą niż", zwykle szukasz wartości granicznej (maksymalnej dopuszczalnej). Warto więc policzyć wynik z podanego In i rozpoznać, który z wariantów dokładnie odpowiada temu mnożnikowi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekaźnik termobimetalowy to zabezpieczenie przeciążeniowe silnika. Reaguje na zbyt duży prąd płynący dłuższy czas, który powoduje nagrzewanie elementu bimetalowego. Po przekroczeniu nastawy rozłącza obwód sterowania (np. cewkę stycznika), chroniąc silnik przed przegrzaniem.
W zadaniu stosuje się współczynnik nastawy względem prądu znamionowego: Inast = 1,1 · In. Dla 16 A otrzymasz 1,1 · 16 A = 17,6 A. Kluczowe jest poprawne przeliczenie 10% oraz dobranie odpowiedzi identycznej liczbowo.
Nastawa bywa ustawiana nieco powyżej In, aby uniknąć niepotrzebnych wyzwoleń przy normalnych odchyleniach pracy (tolerancje, temperatura otoczenia, chwilowe wahania obciążenia). W testach szkolnych często przyjmuje się stały margines (np. 10%), dlatego wynik wychodzi większy od In.
Nie w pełnym zakresie. Przekaźnik termobimetalowy jest przeznaczony głównie do ochrony przed przeciążeniem (działa wolniej). Ochronę zwarciową realizuje zwykle bezpiecznik lub wyłącznik nadprądowy o odpowiedniej zdolności wyłączania. W praktyce oba zabezpieczenia współpracują.
Najczęstsze pomyłki to: policzenie 20% zamiast 10% (wychodzi 1,2·In), dodanie "z głowy" kilku amperów bez rachunku, albo wybór odpowiedzi równej In, bo "brzmi rozsądnie". Na egzaminie zawsze wykonaj krótkie mnożenie i porównaj z wariantami.
Zależy to od typu silnika, warunków pracy i zaleceń producenta zabezpieczenia. Często punktem wyjścia jest nastawa bliska In, a następnie korekta po próbach rozruchu i obserwacji obciążenia. Jeśli rozruch jest ciężki lub temperatura otoczenia wysoka, sposób nastawy może się różnić.
To wskazówka, że szukasz maksymalnej dopuszczalnej wartości nastawy. Czyli należy policzyć wartość graniczną wynikającą z założeń (tu: współczynnik względem In) i wybrać odpowiedź, która tej granicy nie przekracza i jednocześnie odpowiada obliczeniu.
Przekaźnik przeciążeniowy (termiczny) kojarz z ochroną silnika przed przeciążeniem i działaniem zależnym od nagrzewania. Wyłącznik nadprądowy kojarz z ochroną obwodu (w tym zwarć) i charakterystyką czasowo-prądową typu B/C/D. W treści szukaj słów "termobimetalowy", "przeciążenie".
W praktyce technik gazownictwa spotyka urządzenia z napędami elektrycznymi (np. wentylacja, pompy, układy sterowania), które muszą być poprawnie zabezpieczone i utrzymane w ruchu. Podstawy doboru nastaw zabezpieczeń przeciążeniowych są elementem bezpiecznej eksploatacji instalacji i urządzeń.
Najpierw odczytaj z tabliczki silnika prąd znamionowy In, a z przekaźnika zakres nastawy i aktualne ustawienie (pokrętło/skala). Następnie porównaj z dokumentacją urządzenia i wymaganiami układu. Po zmianie nastawy wykonuje się próby funkcjonalne oraz kontrolę, czy nie występują nieuzasadnione wyłączenia.
info

Około 57% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Prąd nastawczy przekaźnika termobimetalowego przyjmuje się jako nie większy od wartości wynikającej z prądu znamionowego silnika powiększonego o dopuszczalny margines."

Źródła:

  • PN-EN 60947-4-1:2010 (lub nowsza): Aparatura rozdzielcza i sterownicza niskonapięciowa — Część 4-1 (zakres: styczniki i rozruszniki silnikowe, zabezpieczenia przeciążeniowe)
  • IEC 60947-4-1: Low-voltage switchgear and controlgear — Part 4-1 (scope: contactors and motor-starters, thermal overload protection)
  • PN-EN 60204-1:2018-12: Bezpieczeństwo maszyn — Wyposażenie elektryczne maszyn — Część 1 (zakres: ochrona silników i dobór zabezpieczeń)

Materiały:

  • Dokumentacja techniczno-ruchowa (DTR) przekaźników przeciążeniowych danego producenta
  • Materiały dydaktyczne z elektrotechniki: zabezpieczenia silników i aparatura łączeniowa
  • Normy dotyczące aparatury sterowniczej i ochrony maszyn (zakres: zabezpieczenia przeciążeniowe)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego