KWALIFIKACJA MOT5 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 38.
Prawidłowa kolejność dokręcenia śrub (lub nakrętek) mocujących koło do piasty została przedstawiona na rysunku
Ilustracja przedstawia cztery diagramy oznaczone literami A, B, C i D, które pokazują kolejność dokręcania śrub mocujących
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Prawidłowo śruby (nakrętki) koła dokręca się naprzemiennie "na krzyż" (dla 5 śrub – "na gwiazdę"), aby felga równomiernie dosiadła do piasty.
Takie dokręcanie ogranicza przekoszenie, bicie i ryzyko luzowania. Kolejność "po okręgu" sprzyja nierównemu dociskowi.

Pełne wyjaśnienie:

W połączeniu koło–piasta kluczowe jest równomierne dociśnięcie felgi do powierzchni przylgni. Dlatego właściwa procedura zakłada dokręcanie śrub/nakrętek naprzemiennie, czyli w układzie krzyżowym (przy 4 śrubach) lub gwiazdowym (przy 5 śrubach).

Dlaczego to jest poprawne? Podczas dokręcania pierwsze punkty mocowania "ściągają" felgę do piasty. Gdyby dokręcać kolejne elementy po kolei dookoła, felga może chwilowo przylegać nierówno, co zwiększa ryzyko:

  • przekoszenia felgi na piaście i bicia koła,
  • nierównomiernego rozkładu sił w połączeniu śrubowym,
  • poluzowania po przejechaniu kilku–kilkudziesięciu kilometrów,
  • problemów z hamulcami (np. odczuwalne drgania) oraz szybszego zużycia elementów.

Odpowiedzi przedstawiające dokręcanie "po okręgu" (kolejno sąsiadujących śrub) są błędne, bo nie kompensują odkształceń montażowych i sprzyjają temu, że jedna strona felgi zostanie dociągnięta wcześniej niż przeciwległa. Nieprawidłowe są też schematy, które powtarzają tę samą stronę koła lub pomijają naprzemienność.

W praktyce warsztatowej często stosuje się dwa etapy: wstępne dociągnięcie (aby dosadzić felgę) oraz końcowe dokręcenie momentem w tej samej kolejności. Dzięki temu połączenie jest stabilne i bezpieczne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Prawidłowa kolejność jest naprzemienna: dokręca się śruby "na krzyż" (dla 4 śrub) lub "na gwiazdę" (dla 5 śrub). Chodzi o przechodzenie na możliwie przeciwległą śrubę, aby felga równomiernie dosiadła do piasty.
Dokręcanie po kolei może dociągnąć felgę nierówno i spowodować jej przekoszenie na piaście. Układ krzyżowy/gwiazdowy wyrównuje docisk, ogranicza bicie, zmniejsza ryzyko luzowania i pomaga uzyskać stabilne, bezpieczne połączenie.
Najczęstszy skutek to nierówny docisk felgi do piasty, co może dawać drgania, bicie i szybsze luzowanie połączenia. W skrajnych przypadkach rośnie ryzyko uszkodzenia gwintów lub problemów eksploatacyjnych po przejechaniu kilku kilometrów.
Przy 5 śrubach stosuje się schemat "gwiazdy", czyli przeskakuje się na możliwie przeciwległą śrubę, a nie na sąsiednią. Dzięki temu docisk rozkłada się równomiernie na całej średnicy felgi i nie powstaje przekoszenie.
Tak, zasada jest taka sama. Niezależnie od tego, czy koło jest mocowane śrubami czy nakrętkami, ważny jest równomierny docisk felgi do piasty. Dlatego stosuje się dokręcanie naprzemienne (krzyż/gwiazda), aby uniknąć odkształceń montażowych.
Końcowe dokręcanie wykonuje się po wstępnym dosadzeniu felgi (wciąż w kolejności krzyżowej/gwiazdowej). W praktyce finalny etap robi się kluczem dynamometrycznym, aby uzyskać właściwy docisk. Zasada kolejności pozostaje taka sama.
Typowe błędy to dokręcanie "po okręgu", dokręcanie jednej śruby do końca zanim pozostałe złapią docisk, oraz brak konsekwencji w naprzemienności. Częstym problemem jest też pominięcie kontroli połączenia po krótkiej jeździe próbnej (jeśli jest zalecana).
Tak, to często poprawna praktyka: najpierw wszystkie śruby/nakrętki lekko dociągnąć, aby felga równo siadła na piaście, a następnie wykonać dokręcanie końcowe. W obu etapach warto zachować kolejność krzyżową/gwiazdową.
Jeśli felga nie przylega równomiernie do piasty, koło może mieć minimalne odchyłki osiowe (bicie). Nawet niewielka nierówność przy prędkości może dawać wyczuwalne drgania na kierownicy lub nadwoziu. Prawidłowa kolejność dokręcania ogranicza to ryzyko.
Schemat "na krzyż" pokazuje przechodzenie między możliwie przeciwległymi punktami mocowania: po dokręceniu jednej śruby kolejną wybiera się po przekątnej, a nie obok. Dla 5 śrub analogicznie tworzy się "gwiazda", czyli przeskoki o jeden punkt.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Kolejność "po okręgu" sprzyja nierównemu dociskowi."

Materiały:

  • Instrukcje serwisowe producentów pojazdów dotyczące montażu kół i dokręcania momentem
  • Materiały dydaktyczne z podstaw mechaniki pojazdowej (połączenia śrubowe, moment dokręcania)
  • Szkolenia/poradniki BHP w warsztacie: bezpieczne podnoszenie pojazdu i kontrola dokręcenia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego