Prawo Archimedesa opisuje siłę wyporu hydrostatycznego działającą na ciało zanurzone w cieczy (lub gazie). Istota prawa jest jakościowa: ciało w płynie "traci" część pozornego ciężaru, ponieważ na jego dolną część działa większe ciśnienie niż na górną. Wypadkową tych sił ciśnienia jest siła skierowana ku górze.
Dlatego poprawna jest odpowiedź: "siłę wyporu hydrostatycznego działającego na ciało zanurzone w cieczy." W praktyce oznacza to, że wypór zależy od objętości zanurzonej części ciała oraz od gęstości cieczy (bo od tego zależy ciężar wypartej cieczy).
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?
- "rozchodzenie się ciśnienia w cieczy." – to opis prawa Pascala. Prawo Pascala mówi o tym, że zmiana ciśnienia w cieczy w zamkniętym układzie przenosi się jednakowo we wszystkich kierunkach. Nie jest to definicja wyporu.
- "prędkość wypływu cieczy przez mały otwór w dnie naczynia." – to nawiązuje do zależności Torricellego (wypływ cieczy z otworu i związek z wysokością słupa cieczy). To zjawisko dotyczy przepływu i energii, a nie siły wyporu działającej na zanurzone ciało.
- "przemianę gazu doskonałego." – dotyczy termodynamiki (np. przemiany izotermiczne, izobaryczne, izochoryczne, adiabatyczne) i równań stanu gazu. Nie odnosi się do hydrostatyki cieczy.
Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się "ciało zanurzone" i pytanie o to, co "działa" na ciało w cieczy, najczęściej chodzi o wypór (Archimedes). Gdy mowa o "przenoszeniu ciśnienia" – kojarz Pascala; gdy o "wypływie z otworu" – Torricelli; gdy o "przemianach gazu" – termodynamika.
