KWALIFIKACJA GIW6 - CZERWIEC 2017

PYTANIE NR 38.
Próbkę przeznaczoną do wykonania analizy sitowej należy wysuszyć w temperaturze
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Suszenie próbki do analizy sitowej prowadzi się w temperaturze typowej dla suszarki laboratoryjnej, aby usunąć wodę i uzyskać masę stałą bez istotnej zmiany składu ziarnowego. Zakres 105°C ÷ 110°C jest standardowo stosowany do osuszania próbek gruntów przed ważeniem i przesiewaniem.

Pełne wyjaśnienie:

W analizie sitowej (oznaczaniu uziarnienia) kluczowe jest, aby próbka była przygotowana w sposób powtarzalny. Jeżeli w materiale pozostanie woda, ziarna mogą się zlepiać w agregaty, a masa próbki będzie zawyżona. To bezpośrednio zniekształca wynik przesiewania, udziały frakcji oraz przebieg krzywej uziarnienia.

Dlatego próbkę przeznaczoną do analizy sitowej suszy się w suszarce w zakresie 105°C ÷ 110°C – jest to typowa temperatura "suszenia do stałej masy" dla gruntów mineralnych. Po suszeniu próbkę zwykle studzi się (aby nie ważyć jej na gorąco, co pogarsza dokładność) i dopiero wtedy wykonuje ważenie oraz przesiewanie.

Dlaczego pozostałe zakresy są nieprawidłowe?

  • 100°C ÷ 104°C – może nie zapewniać wystarczająco skutecznego i powtarzalnego dosuszenia w całej objętości próbki (zwłaszcza przy grubszym rozłożeniu materiału), co zwiększa ryzyko pozostawienia wilgoci i błędu masy.
  • 95°C ÷ 99°C – temperatura zbyt niska jak na standardowe suszenie do stałej masy; wydłuża proces i może pozostawić część wilgoci, a więc zafałszować wyniki uziarnienia.
  • 111°C ÷ 115°C – zakres zbyt wysoki względem typowej procedury; w praktyce laboratoryjnej dąży się do temperatury wystarczającej do usunięcia wody, ale bez niepotrzebnego przegrzewania materiału i zwiększania ryzyk (np. większe utlenianie zanieczyszczeń organicznych, większe różnice wyników między laboratoriami).

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli pytanie dotyczy przygotowania próbki gruntu (wilgotność, uziarnienie, ważenie), najczęściej chodzi o "temperaturę suszarki" 105–110°C, kojarzoną z suszeniem do stałej masy. Zbyt niskie zakresy sugerują niedosuszenie, a zbyt wysokie – odejście od typowej procedury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Analiza sitowa to badanie uziarnienia, czyli określenie udziału frakcji ziarnowych na podstawie przesiewania przez zestaw sit o znanych oczkach. Wynik przedstawia się jako procent masy przechodzącej przez kolejne sita lub jako krzywą uziarnienia. To podstawa klasyfikacji gruntów.
Wilgoć powoduje zlepianie ziaren i tworzenie grudek, przez co część materiału zachowuje się jak większa frakcja niż w rzeczywistości. Dodatkowo woda zawyża masę próbki. Suszenie ogranicza te błędy i ujednolica warunki oznaczenia, poprawiając porównywalność wyników.
Zakres 105–110°C odpowiada typowej temperaturze suszenia laboratoryjnego gruntów mineralnych do stałej masy. Jest na tyle wysoki, by skutecznie usunąć wodę, a jednocześnie stanowi standardowe ustawienie procedurowe, dzięki któremu wyniki ważenia i przesiewania są powtarzalne.
Zbyt niska temperatura zwykle wydłuża suszenie i zwiększa ryzyko, że część wilgoci pozostanie w próbce. To przekłada się na błąd masy oraz na gorsze rozkruszenie agregatów. W praktyce laboratoryjnej ważniejsza jest powtarzalność i dosuszenie niż "łagodne" grzanie.
Przekroczenie typowej temperatury procedurowej może wprowadzać dodatkowe różnice między laboratoriami i niepotrzebnie przegrzewać materiał. W badaniach gruntów dąży się do temperatury wystarczającej do usunięcia wody, ale bez podbijania jej "na zapas", bo to nie poprawia jakości uziarnienia.
Oznacza suszenie tak długo, aż kolejne ważenia (po ponownym dosuszeniu) nie będą się istotnie różniły. W praktyce to kryterium końca suszenia: gdy masa przestaje spadać, uznaje się, że woda została usunięta w stopniu wymaganym metodą i można przejść do przesiewania.
Niedosuszenie powoduje zawyżenie masy próbki oraz fałszywe zwiększenie udziału frakcji grubych przez zlepione grudki. Skutkiem jest błędna krzywa uziarnienia i ryzyko złej klasyfikacji gruntu. W praktyce może to prowadzić do niewłaściwej oceny przydatności materiału w robotach ziemnych.
Po wyjęciu z suszarki próbkę (lub naczynie z próbką) zwykle studzi się do temperatury otoczenia, aby uniknąć błędów ważenia spowodowanych prądami konwekcyjnymi i zmianami odczytu wagi. Chłodzenie poprawia dokładność i stabilność pomiaru masy przed przesiewaniem.
Warto opanować: cel badania, kolejność czynności (suszenie, rozkruszenie, ważenie, przesiewanie), typowe parametry (m.in. temperatura suszenia), pojęcia frakcji i krzywej uziarnienia oraz typowe źródła błędów. Pomaga też rozwiązywanie zadań na interpretację wyników uziarnienia.
Najczęściej wybierane błędnie są zakresy bliskie 100°C (intuicja "wrzenie wody") lub zbyt wysokie ("im wyżej, tym lepiej"). Egzamin zwykle sprawdza znajomość wartości procedurowej, a nie intuicyjnej. Dobrą strategią jest zapamiętanie, że standardowe suszenie gruntów to 105–110°C.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 66% zdających egzamin. średnie

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że suszenie próbki do analizy sitowej prowadzi się w temperaturze typowej dla suszarki laboratoryjnej, aby usunąć wodę i uzyskać masę stałą bez istotnej zmiany składu ziarnowego.

Źródła:

  • ASTM D2216/D2216M-19, Standard Test Methods for Laboratory Determination of Water (Moisture) Content of Soil and Rock by Mass, sekcja dotycząca suszenia w suszarce (oven drying temperature 110 ± 5 °C)
  • ASTM D6913/D6913M-17 (lub nowsza), Standard Test Methods for Particle-Size Distribution (Gradation) of Soils Using Sieve Analysis, część dotycząca przygotowania i suszenia próbki przed przesiewaniem

Materiały:

  • Instrukcje laboratoryjne z geotechniki/geologii inżynierskiej dotyczące analizy sitowej i przygotowania próbek
  • Podręczniki z mechaniki gruntów (działy: klasyfikacja gruntów, uziarnienie, metody badań)
  • Normy i procedury badawcze dotyczące oznaczania wilgotności i uziarnienia gruntów (materiały biblioteczne PKN lub laboratorium)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego