KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2018

PYTANIE NR 25.
Proces będący przyczyną powstawania ubytków niepróchnicowego pochodzenia, polegający na utracie tkanek spowodowanej kontaktem zębów przeciwstawnych podczas żucia twardych pokarmów, to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Atrycja to starcie tkanek twardych zęba powstające wskutek bezpośredniego kontaktu zębów przeciwstawnych (mechanizm "ząb–ząb") podczas żucia lub parafunkcji. Erozja ma przyczynę chemiczną, abfrakcja wynika z przeciążeń w okolicy szyjki, a "demastykacja" oznacza samo żucie, nie ubytek.

Pełne wyjaśnienie:

Opis w pytaniu wskazuje na utratę tkanek twardych zęba spowodowaną kontaktem zębów przeciwstawnych podczas żucia. Taki mechanizm "ząb–ząb" jest charakterystyczny dla atrycji, czyli starcia szkliwa i zębiny w wyniku tarcia powierzchni okluzyjnych oraz brzegów siecznych. Atrycja może mieć charakter fizjologiczny (z wiekiem) lub patologiczny, gdy nasila ją np. bruksizm i nieprawidłowe kontakty zgryzowe.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do definicji z pytania?

  • "Demastykacja" nie opisuje jednostki chorobowej ani mechanizmu ubytku. Jest to określenie czynności żucia/przeżuwania, więc nie jest nazwą ubytku niepróchnicowego.
  • "Abfrakcja" wiąże się głównie z przeciążeniami biomechanicznymi i zginaniem zęba, co typowo daje ubytki klinowe w okolicy szyjki zęba. Kluczowe jest tu działanie sił okluzyjnych i mikropęknięć, a nie samo tarcie ząb–ząb na powierzchniach żujących.
  • "Erozja" ma podłoże chemiczne: kwasy (dieta, napoje, refluks) rozpuszczają tkanki zęba. W erozji przyczyną nie jest kontakt zębów przeciwstawnych, tylko ekspozycja na środowisko kwaśne.

W praktyce rozpoznanie mechanizmu jest ważne, bo prowadzi do innych zaleceń: przy atrycji często ocenia się zgryz, parafunkcje oraz rozważa ochronę zębów (np. szynę), natomiast przy erozji priorytetem jest eliminacja źródła kwasów, a przy abfrakcji analiza przeciążeń i stabilizacja okluzji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Atrycja to starcie tkanek twardych zęba spowodowane bezpośrednim kontaktem zębów przeciwstawnych (tarcie "ząb–ząb"). Najczęściej dotyczy powierzchni żujących i brzegów siecznych, a nasila się przy parafunkcjach, np. bruksizmie.
Kluczowa jest przyczyna: atrycja wynika z kontaktu zęba z zębem, a abrazja z działania czynnika zewnętrznego (np. szczoteczka, twarde przedmioty, niewłaściwe nawyki). W praktyce pomaga analiza lokalizacji i wywiadu z pacjentem.
Erozja ma mechanizm chemiczny (kwasy z diety lub refluks), które rozpuszczają szkliwo i zębinę. Atrycja to mechanizm mechaniczny związany z tarciem zębów przeciwstawnych. Inna przyczyna oznacza inne zalecenia profilaktyczne i leczenie.
Abfrakcja to ubytek niepróchnicowy związany z przeciążeniami biomechanicznymi i zginaniem zęba. Najczęściej ma postać ubytku klinowego w okolicy szyjki zęba. Nie jest to typowe starcie na powierzchniach żujących spowodowane tarciem ząb–ząb.
Tak. Bruksizm (zgrzytanie i zaciskanie zębów) zwiększa czas i siłę kontaktu zębów przeciwstawnych, co przyspiesza starcie. W gabinecie ważne jest wychwycenie objawów, zebranie wywiadu i przekazanie lekarzowi informacji o podejrzeniu parafunkcji.
Najczęściej ścierają się powierzchnie żujące zębów bocznych oraz brzegi sieczne zębów przednich, bo to miejsca bezpośrednich kontaktów podczas zwarcia i żucia. Lokalizacja pomaga odróżniać atrycję od ubytków szyjkowych typowych np. dla abfrakcji.
Demastykacja oznacza czynność żucia/przeżuwania pokarmu. Nie jest to nazwa ubytku niepróchnicowego ani procesu chorobowego. Na egzaminach może pojawiać się jako mylący termin, dlatego warto kojarzyć go wyłącznie z funkcją, a nie z patologią.
Najczęściej wyróżnia się cztery mechanizmy: atrycja (kontakt ząb–ząb), abrazja (czynnik zewnętrzny i tarcie), erozja (kwasy, rozpuszczanie chemiczne) oraz abfrakcja (przeciążenia okluzyjne w okolicy szyjki).
Może zwrócić uwagę na lokalizację starć (powierzchnie żujące, brzegi sieczne), zebrać wstępny wywiad o zgrzytaniu, stresie, bólach mięśni żwaczy oraz przekazać obserwacje lekarzowi. Ważne jest też przygotowanie dokumentacji i zdjęć do porównania postępu.
Najczęstszy błąd to mylenie atrycji z abrazją: uczniowie skupiają się na "twardych pokarmach" i wybierają tarcie zewnętrzne, zamiast kontaktu zębów przeciwstawnych. Drugi błąd to wybór obco brzmiącego terminu bez sprawdzenia, czy opisuje patologię.
info

Około 40% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Atrycja to starcie tkanek twardych zęba powstające wskutek bezpośredniego kontaktu zębów przeciwstawnych (mechanizm "ząb–ząb") podczas żucia lub parafunkcji."

Materiały:

  • Skrypty i podręczniki z zakresu stomatologii zachowawczej: rozdział o ubytkach niepróchnicowych
  • Materiały dydaktyczne szkół policealnych dla asystentek/higienistek: diagnostyka różnicowa starć i ubytków klinowych
  • Atlas zdjęć klinicznych ubytków niepróchnicowych (atrycja, erozja, abfrakcja)

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego