KWALIFIKACJA MED2 - STYCZEŃ 2021

PYTANIE NR 13.
Proces polegający na stopniowej utracie twardych tkanek zębów w wyniku ich wzajemnego kontaktu, postępujący wraz z wiekiem określa się jako
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Proces opisany w pytaniu dotyczy ścierania twardych tkanek zęba spowodowanego kontaktem ząb–ząb, narastającego zwykle z wiekiem. Taki mechanizm odpowiada pojęciu atrycji. Abrazja wiąże się z czynnikiem zewnętrznym (np. szczotkowaniem), a abfrakcja z przeciążeniami i naprężeniami w okolicy szyjki.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie atrycja odnosi się do stopniowej utraty szkliwa i zębiny wynikającej z wzajemnego kontaktu zębów (tarcie powierzchni okluzyjnych lub brzegów siecznych). Zjawisko to może nasilać się z wiekiem, a także przy parafunkcjach, takich jak zaciskanie i zgrzytanie zębami.

Odpowiedź "abrazja" nie pasuje do opisu, ponieważ abrazja oznacza starcie spowodowane czynnikiem zewnętrznym, np. zbyt agresywną techniką szczotkowania, twardą szczoteczką, pastami o dużej ścieralności lub nawykami (np. przygryzanie przedmiotów). Kluczowa różnica: w abrazji nie jest to typowy kontakt ząb–ząb.

Odpowiedź "abfrakcja" również jest nieprawidłowa, bo abfrakcja wiąże się przede wszystkim z koncentracją naprężeń i przeciążeń zgryzowych, co sprzyja powstawaniu ubytków (często klinowych) w okolicy przyszyjkowej. Nie jest to klasyczne "ścieranie przez pocieranie" dwóch powierzchni zębów, lecz mechanizm pęknięć i utraty tkanek w wyniku obciążeń.

Odpowiedź "afazja" jest terminem z neurologii i logopedii, opisującym zaburzenia mowy, więc nie dotyczy twardych tkanek zębów.

W praktyce egzaminacyjnej warto zapamiętać rozróżnienie mechanizmu: ząb–ząb = atrycja; czynnik zewnętrzny = abrazja; naprężenia/przeciążenia = abfrakcja. Takie przyporządkowanie pomaga poprawnie różnicować ubytki niepróchnicowe.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Atrycja to starcie twardych tkanek zębów spowodowane kontaktem ząb–ząb (tarcie podczas zwarcia i żucia). Rozpoznaje się ją m.in. po wygładzeniu powierzchni okluzyjnych, spłaszczeniu guzków lub brzegów siecznych oraz stopniowym skracaniu koron.
Różnica dotyczy przyczyny. Atrycja wynika z kontaktu ząb–ząb, a abrazja z działania czynnika zewnętrznego, np. nieprawidłowego szczotkowania, twardej szczoteczki, past o wysokiej ścieralności lub nawyków (przygryzanie przedmiotów).
Abfrakcja jest wiązana z przeciążeniami i naprężeniami w zębie (często okolica szyjki), a abrazja to mechaniczne ścieranie przez czynnik zewnętrzny. W praktyce klinicznej obraz może się mieszać, dlatego ważny jest wywiad i analiza nawyków.
Z wiekiem rośnie łączny czas oddziaływania obciążeń zgryzowych i cykli żucia, a także częściej pojawiają się parafunkcje (np. zaciskanie zębów) lub uzupełnienia protetyczne zmieniające warunki zwarcia. To sprzyja stopniowemu starciu powierzchni zębów.
Bruksizm (zgrzytanie lub zaciskanie zębów) często nasila starcie ząb–ząb, więc może prowadzić do atrycji, ale nasilenie zależy od czasu trwania, sił oraz indywidualnej odporności tkanek. U części osób dominują też dolegliwości mięśniowo-stawowe bez dużych starć.
Abrazja częściej dotyczy powierzchni przyszyjkowych i policzkowych, bywa związana z techniką szczotkowania i może mieć postać gładkich ubytków w okolicy szyjki. Atrycja typowo dotyczy powierzchni żujących i brzegów siecznych, gdzie występuje kontakt ząb–ząb.
Abfrakcja to ubytek tkanek twardych wiązany z koncentracją naprężeń i przeciążeń, często w okolicy przyszyjkowej. Klinicznie może przypominać ubytek klinowy. W ocenie przyczyn bierze się pod uwagę zwarcie, przeciążenia oraz współistnienie innych procesów (np. abrazji).
Gdy dominującą przyczyną są czynniki chemiczne (kwasy z diety, refluks, wymioty), mówimy o erozji. Erozja nie wynika z tarcia ząb–ząb, tylko z rozpuszczania tkanek. W praktyce erozja może współistnieć z atrycją i przyspieszać jej tempo.
Może zebrać wywiad o nawykach i objawach (zaciskanie, bóle mięśni), ocenić i udokumentować starcia, przekazać instruktaż higieny (łagodna technika, dobór pasty), edukować o parafunkcjach oraz zachęcić do konsultacji lekarskiej w sprawie diagnostyki zwarcia i ewentualnej ochrony zębów.
Najczęstszy błąd to pominięcie informacji o mechanizmie. Jeśli w treści jest "wzajemny kontakt zębów", chodzi o atrycję. Gdy pojawia się czynnik zewnętrzny (szczotkowanie, nawyki, narzędzia), pasuje abrazja. Warto szukać w pytaniu słów-kluczy opisujących przyczynę.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 44% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Proces opisany w pytaniu dotyczy ścierania twardych tkanek zęba spowodowanego kontaktem ząb–ząb, narastającego zwykle z wiekiem."

Źródła:

  • Merck Manual Professional Version, "Tooth Wear" (opis mechanizmów tooth wear, w tym attrition/abrasion) https://www.merckmanuals.com/professional/dental-disorders/symptoms-of-dental-and-oral-disorders/tooth-wear - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia (EN), "Attrition (dental)" https://en.wikipedia.org/wiki/Attrition_(dental) - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z zakresu profilaktyki stomatologicznej i patologii tkanek twardych zębów (działy: ubytki niepróchnicowe, starcia)
  • Atlas/kompendium z diagnostyki stomatologicznej (różnicowanie: atrycja, abrazja, erozja, abfrakcja)
  • Materiały dydaktyczne o okluzji oraz parafunkcjach (bruksizm) i ich skutkach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego