KWALIFIKACJA MED1 - STYCZEŃ 2019

PYTANIE NR 18.
Proces stopniowego ścierania twardych tkanek zębów w wyniku ich wzajemnego kontaktu to
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Atrycja to mechaniczne starcie szkliwa i zębiny spowodowane bezpośrednim kontaktem ząb–ząb (np. w zgryzie, przy bruksizmie). Erozja ma podłoże chemiczne (kwasy), a abfrakcja dotyczy głównie ubytków przyszyjkowych związanych z obciążeniami i naprężeniami.

Pełne wyjaśnienie:

Określenie "proces stopniowego ścierania twardych tkanek zębów w wyniku ich wzajemnego kontaktu" opisuje atrycję. Jest to utrata szkliwa (a z czasem także zębiny) spowodowana tarciem powierzchni zębów o siebie, czyli mechanizmem typu ząb–ząb. Taki obraz wiąże się m.in. z parafunkcjami (np. zaciskanie, zgrzytanie), zaburzeniami zwarcia lub długotrwałym, niekorzystnym obciążaniem narządu żucia.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do definicji z pytania?

  • "erozja" oznacza utratę tkanek twardych na skutek działania czynników chemicznych, głównie kwasów (pochodzących z diety lub z refluksu/wymiotów). W erozji kluczowy jest brak bezpośredniego mechanizmu tarcia ząb–ząb jako przyczyny pierwotnej.
  • "abfrakcja" odnosi się do ubytków najczęściej w okolicy przyszyjkowej, łączonych z koncentracją naprężeń i mikroodkształceniami zęba pod obciążeniem. To inny mechanizm niż proste "ścieranie przez kontakt zębów".
  • "demastykacja" nie jest standardowym terminem określającym klasyczne starcie zębów na skutek kontaktu ząb–ząb w typowej nomenklaturze klinicznej używanej w tego typu pytaniach; w treści pytania poszukiwany jest jednoznaczny termin opisujący atrycję.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli w treści pojawia się wyrażenie "wzajemny kontakt zębów", myśl o mechanicznej przyczynie ząb–ząb (atrycja), a gdy akcent pada na kwasy/napoje/refluks – o erozji.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Atrycja to mechaniczne starcie twardych tkanek zęba wynikające z kontaktu ząb–ząb. Najczęściej dotyczy powierzchni żujących i brzegów siecznych. Nasilenie może rosnąć przy parafunkcjach (np. zaciskaniu) i nieprawidłowych kontaktach zwarciowych.
Atrycja wynika z tarcia zębów o siebie (mechanizm ząb–ząb), a erozja z działania kwasów (mechanizm chemiczny). W praktyce w wywiadzie przy erozji częściej pojawiają się kwaśne napoje/refluks, a przy atrycji: zgrzytanie, zaciskanie lub przeciążenia zwarciowe.
W bruksizmie dochodzi do długotrwałych, powtarzalnych kontaktów ząb–ząb pod dużą siłą. To zwiększa tarcie i przyspiesza ścieranie szkliwa oraz odsłanianie zębiny. Dlatego u pacjentów z bruksizmem częściej obserwuje się wygładzone powierzchnie i skrócenie koron.
Abfrakcja to ubytek najczęściej w okolicy przyszyjkowej, wiązany z działaniem sił i naprężeń w zębie podczas obciążenia. Typowo ma charakter klinowaty. Nie jest to "ścieranie przez kontakt zębów", tylko efekt biomechaniczny, który może współistnieć z innymi ubytkami.
Nie. Atrycja dotyczy ścierania wskutek kontaktu ząb–ząb, a abrazja to ścieranie spowodowane czynnikiem zewnętrznym (np. zbyt twardą szczoteczką lub pastą o wysokiej ścieralności). W zadaniach egzaminacyjnych kluczowe jest uchwycenie źródła tarcia.
Typowe są wygładzone, spłaszczone powierzchnie żujące, skrócone brzegi sieczne, utrata guzków oraz możliwa nadwrażliwość po odsłonięciu zębiny. Często współwystępują dolegliwości mięśni żucia lub ślady zaciskania w wywiadzie.
Niewielkie starcie może pojawiać się z wiekiem i bywa uznawane za adaptacyjne. O patologicznym charakterze myśli się wtedy, gdy tempo starcia jest duże, pojawia się nadwrażliwość, zaburzenia zwarcia, pęknięcia szkliwa lub problemy estetyczne i funkcjonalne.
W praktyce ważne jest zebranie i przekazanie informacji z wywiadu (np. zaciskanie, stres, bóle mięśni), przygotowanie gabinetu do diagnostyki, a także edukacja pacjenta zgodnie z zaleceniami lekarza (np. higiena, unikanie nawyków, kontrola wizyt).
Nie. Erozja ma przede wszystkim przyczyny chemiczne (kwasy z diety lub z przewodu pokarmowego) i może występować także przy prawidłowej higienie. W edukacji pacjenta ważne jest rozpoznanie źródła kwasów oraz modyfikacja nawyków, a nie tylko technika szczotkowania.
Najlepiej uczyć się mechanizmami: ząb–ząb (atrycja), ząb–ciało obce (abrazja), kwasy (erozja), naprężenia przyszyjkowe (abfrakcja). Pomaga też kojarzenie z wywiadem pacjenta i lokalizacją zmian. Na egzaminie czytaj, jaki czynnik jest podany w treści.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 63% zdających egzamin. średnie

Eksperci podkreślają: "Atrycja to mechaniczne starcie szkliwa i zębiny spowodowane bezpośrednim kontaktem ząb–ząb (np. w zgryzie, przy bruksizmie)."

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty ze stomatologii zachowawczej (dział: niepróchnicowe ubytki tkanek twardych)
  • Słowniki/encyklopedie terminów stomatologicznych (hasła: atrycja, erozja, abfrakcja)
  • Materiały szkoleniowe o bruksizmie i parafunkcjach narządu żucia

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego