KWALIFIKACJA MOT2 + MOT5 + MOT6 - STYCZEŃ 2012

PYTANIE NR 2.
Proces termodynamiczny, podczas którego ciśnienie czynnika jest stałe, to przemiana
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przemiana, w której ciśnienie czynnika pozostaje stałe, nazywa się przemianą izobaryczną (od "baros" – ciężar/ciśnienie). Dla porównania: izotermiczna ma stałą temperaturę, izochoryczna stałą objętość, a adiabatyczna zachodzi bez wymiany ciepła z otoczeniem.

Pełne wyjaśnienie:

W termodynamice nazwy przemian często wynikają wprost z warunku "co pozostaje stałe" w trakcie procesu. Przedrostek izo- oznacza "taki sam/stały", a druga część nazwy wskazuje wielkość fizyczną.

Poprawna jest odpowiedź "izobaryczna.", ponieważ przemiana izobaryczna to proces, w którym ciśnienie czynnika (np. gazu) jest stałe w czasie przemiany. W praktyce bywa to przybliżeniem np. ogrzewania gazu w cylindrze z tłokiem obciążonym stałą siłą (w modelu idealnym).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są błędne?

  • "izotermiczna." – w tej przemianie stała jest temperatura. Ciśnienie może się zmieniać, jeśli zmienia się objętość.
  • "izochoryczna." – tu stała jest objętość (np. gaz w sztywnym zbiorniku). Wtedy wraz ze zmianą temperatury zmienia się ciśnienie.
  • "adiabatyczna." – określa warunek braku wymiany ciepła z otoczeniem. W przemianie adiabatycznej nie zakłada się stałego ciśnienia; typowo ciśnienie i temperatura zmieniają się podczas sprężania/rozprężania.

Wskazówka egzaminacyjna: zapamiętaj mapowanie jedna nazwa → jedna stała wielkość: izobaryczna (p = const), izotermiczna (T = const), izochoryczna (V = const). Adiabatyczna nie mówi, co jest stałe, tylko opisuje brak przepływu ciepła.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przemiana izobaryczna to proces termodynamiczny, w którym ciśnienie czynnika (np. gazu) pozostaje stałe. W trakcie procesu mogą zmieniać się temperatura i objętość, ale warunkiem rozpoznawczym jest p = const.
Szukaj informacji, że ciśnienie jest stałe (np. "p = const", "stałe ciśnienie", "tłok obciążony stałą siłą"). Jeśli w opisie nie ma stałej temperatury ani stałej objętości, a podkreślono stałość p, to jest to izobaryczna.
W przemianie izotermicznej stała jest temperatura, a nie ciśnienie. Przy stałej temperaturze ciśnienie zwykle zmienia się odwrotnie do objętości (gdy V rośnie, p maleje). Dlatego nie można utożsamiać izotermicznej ze stałym ciśnieniem.
Przemiana izochoryczna oznacza stałą objętość, np. gaz w sztywnym zbiorniku lub w przestrzeni, która nie zmienia pojemności. W diagnostyce i analizie układów ważne jest, że wtedy zmiany temperatury powodują zmiany ciśnienia.
Adiabatyczna oznacza brak wymiany ciepła z otoczeniem, a nie stałość ciśnienia. Teoretycznie można rozważać szczególne przypadki, ale w typowych zadaniach adiabatyczna wiąże się ze zmianami p, V i T podczas sprężania lub rozprężania.
To proste przyporządkowanie: izobaryczna → stałe ciśnienie, izotermiczna → stała temperatura, izochoryczna → stała objętość. Warto nauczyć się tego "na pamięć", bo często pojawia się w testach.
Najczęściej myli się izobaryczną z izochoryczną (podobne brzmienie) oraz zakłada, że "izotermiczna" dotyczy ciśnienia, bo temperatura kojarzy się z ciepłem. Pomaga skojarzenie: "bar" jak bar/ciśnienie, "term" jak termometr, "chor" jak "chora objętość" (stała).
W uproszczonych modelach można je spotkać w analizie dopływu ciepła w pewnych cyklach idealnych lub w procesach, gdzie układ utrzymuje zbliżone ciśnienie przez regulację. W praktyce ważniejsze jest rozumienie, co oznacza "p = const" na wykresie.
Na wykresie p-V przemiana izobaryczna jest linią poziomą, bo ciśnienie nie zmienia się, a zmienia się objętość. To ułatwia rozpoznawanie typu procesu w zadaniach, nawet gdy nie podano nazwy przemiany wprost.
Najlepiej ćwiczyć krótkie definicje i rozpoznawanie po warunku: p = const, V = const, T = const, Q = 0. Dodatkowo warto przećwiczyć proste interpretacje wykresów p-V i zapamiętać, że "adiabatyczna" opisuje wymianę ciepła, a nie stałość wielkości.
info

Około 72% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnio łatwe

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przemiana, w której ciśnienie czynnika pozostaje stałe, nazywa się przemianą izobaryczną (od "baros" – ciężar/ciśnienie).

Źródła:

  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemiana_izobaryczna - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemiana_izotermiczna - dostęp 2026-02-27
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Przemiana_izochoryczna - dostęp 2026-02-27

Materiały:

  • Podstawy termodynamiki (działy: przemiany gazowe, wykresy p-V, p-T, V-T)
  • Materiały dydaktyczne z fizyki dla szkół branżowych/technicznych dotyczące gazu doskonałego
  • Zadania treningowe: rozpoznawanie przemiany po warunku stałości p/V/T lub po opisie procesu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego