KWALIFIKACJA ROL5 - CZERWIEC 2021

PYTANIE NR 9.
Producent słodyczy zamierza wprowadzić do produkcji nowy produkt. Dział zaopatrzenia obliczy i zamówi potrzebne surowce korzystając z planowanej wielkości produkcji i
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Do obliczenia i zamówienia surowców dział zaopatrzenia potrzebuje planowanej wielkości produkcji oraz informacji, ile surowca przypada na jednostkę wyrobu. Taką normę zużycia podaje receptura produktu. Kosztorys dotyczy wartości, a dokumentacje opisują wymagania/operacje, ale nie zastępują receptury w wyliczeniu ilości.

Pełne wyjaśnienie:

W planowaniu zaopatrzenia kluczowe jest wyznaczenie zapotrzebowania materiałowego, czyli odpowiedź na pytanie: ile surowców trzeba mieć, aby wykonać zaplanowaną liczbę sztuk (lub kg) wyrobu. Do takiego wyliczenia potrzebne są dwa rodzaje danych:

  • planowana wielkość produkcji (ile wyrobu ma powstać),
  • norma zużycia surowców na jednostkę produktu (ile cukru, kakao, tłuszczu itp. przypada na jedną jednostkę wyrobu).

W praktyce norma zużycia jest ujęta w recepturze produktu (czasem nazywanej zestawieniem składników/kompozycją recepturową). Gdy znasz recepturę, możesz przeliczyć ją na planowaną partię: np. receptura mówi, że na 1 kg produktu przypada określona ilość składnika, więc dla 500 kg produkcji mnożysz te wartości (często z uwzględnieniem odpadu lub ubytku technologicznego, jeśli jest przyjęty w firmie).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie są właściwe?

  • "Kosztorysu produktu" używa się do ustalania kosztów (wartości pieniężnych) wytworzenia. Może bazować na recepturze i cenach, ale sam w sobie nie jest podstawowym źródłem ilości surowców do zamówienia.
  • "Dokumentacji technicznej" dotyczy wymagań technicznych, parametrów, rysunków/specyfikacji. W wielu branżach jest ważna, ale nie zastępuje receptury wprost w wyliczaniu ilości surowców spożywczych.
  • "Dokumentacji technologicznej" opisuje sposób wytwarzania (proces, operacje, kolejność działań, czas/temperatura, wymagania jakościowe). Może odwoływać się do receptury, ale to receptura jest bezpośrednią podstawą do obliczenia ilości składników.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy w pytaniu pojawia się sformułowanie "obliczy i zamówi potrzebne surowce" oraz "planowana wielkość produkcji", szukaj dokumentu, który podaje ilości składników na jednostkę wyrobu — to prowadzi do wyboru receptury.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Receptura produktu to opis składu wyrobu, zwykle z podaniem ilości poszczególnych składników na jednostkę (np. na 1 kg lub 1 sztukę). W planowaniu zaopatrzenia działa jak "norma zużycia" i pozwala przeliczyć, ile surowców trzeba zamówić na zaplanowaną partię.
Najpierw ustal wielkość planowanej produkcji (np. 1000 szt. lub 500 kg). Następnie weź recepturę i przemnoż ilość każdego składnika na jednostkę przez liczbę jednostek. W praktyce często dodaje się też zapas na ubytki/odpady, jeśli firma je uwzględnia.
Kosztorys służy głównie do określenia wartości (kosztów) wytworzenia i może bazować na cenach oraz zużyciu. Jednak do zamówienia potrzebujesz przede wszystkim ilości (kg, l, szt.), a te wynikają bezpośrednio z receptury/normy zużycia, nie z dokumentu kosztowego.
Najważniejsze są: plan produkcji (ile wyrobów ma powstać) oraz normy zużycia składników (receptura lub zestawienie materiałowe). Dodatkowo przydają się stany magazynowe, terminy dostaw, minimalne partie zakupu i ewentualne ubytki technologiczne.
Norma zużycia to ilość danego surowca potrzebna do wytworzenia jednostki produktu (np. 0,12 kg cukru na 1 kg wyrobu). W żywności najczęściej wynika z receptury. W innych branżach może być częścią zestawienia materiałowego (BOM) lub kart materiałowych.
Zwykle nie. Dokumentacja technologiczna opisuje proces (kolejność operacji, parametry, czasy, temperatury), a receptura podaje skład i ilości składników. Technologia może odsyłać do receptury, ale do obliczenia zapotrzebowania materiałowego potrzebujesz właśnie danych ilościowych z receptury.
Typowe błędy to: pomylenie dokumentów (kosztorys zamiast receptury), brak uwzględnienia skali partii, nieuwzględnienie strat/ubytków, oparcie się na nieaktualnej wersji receptury oraz brak weryfikacji stanów magazynowych. W efekcie pojawiają się braki lub nadwyżki surowców.
Recepturę aktualizuje się m.in. przy zmianie składu (np. zamiana surowca), zmianie dostawcy i parametrów surowca, optymalizacji kosztów, poprawie jakości lub po wynikach prób technologicznych. Aktualna receptura jest kluczowa, bo bezpośrednio wpływa na ilości zamawianych składników.
Receptura pozwala przewidzieć zużycie surowców i zaplanować zapasy: ile zamówić, kiedy i jaką przestrzeń magazynową zapewnić. W agrobiznesie ma to znaczenie także ze względu na terminy przydatności, sezonowość dostaw oraz ryzyko strat jakościowych w magazynie.
Bo to klasyczny schemat wyznaczania zapotrzebowania materiałowego: plan mówi "ile wytworzyć", a receptura "z czego i w jakich ilościach". Razem dają prostą podstawę do zamówień i kontroli kosztów. To umiejętność przydatna w organizacji przedsiębiorstwa przetwórczego.
info

Około 65% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Według specjalistów z branży: "Do obliczenia i zamówienia surowców dział zaopatrzenia potrzebuje planowanej wielkości produkcji oraz informacji, ile surowca przypada na jednostkę wyrobu."

Źródła:

  • Wikipedia: "Bill of materials" (zestawienie materiałowe jako podstawa planowania materiałów) https://en.wikipedia.org/wiki/Bill_of_materials - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia: "Material requirements planning" (MRP – planowanie zapotrzebowania materiałowego na podstawie planu produkcji i struktury wyrobu) https://en.wikipedia.org/wiki/Material_requirements_planning - accessed 2026-03-01
  • Wikipedia (PL): "Receptura" (znaczenie receptury jako opisu składu/ilości składników) https://pl.wikipedia.org/wiki/Receptura - accessed 2026-03-01

Materiały:

  • Podręczniki i materiały dydaktyczne z zakresu organizacji produkcji i logistyki zaopatrzenia w przedsiębiorstwie
  • Materiały szkoleniowe z planowania zapotrzebowania materiałowego (MRP) i zestawień materiałowych (BOM)
  • Dokumentacja zakładowa (przykładowe receptury, karty technologiczne) używana w ćwiczeniach praktycznych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego