KWALIFIKACJA BUD22 - STYCZEŃ 2016

PYTANIE NR 29.
Projekt przewiduje wykonanie rowu, którego zadaniem będzie przejęcie nadmiaru wody z lokalnych obniżeń terenowych. Rów ma następujące wymiary przekroju poprzecznego:
— szerokość dna — 0,5 m,
— nachylenie skarp — 1:1,5,
— głębokość — 1,2 m.
W którym przypadku szerokość rowu na powierzchni terenu — b jest prawidłowo obliczona?
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek przekroju poprzecznego rowu oraz tabelę z wymiarami różnych przypadków tego rowu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Szerokość na powierzchni terenu dla rowu o przekroju trapezowym oblicza się jako: b = a + 2·(m·h), gdzie a to szerokość dna, h to głębokość, a m to poziomy "rozbieg" skarpy na 1 m wysokości. Dla 1:1,5 przyrost z jednej strony wynosi 1,5·h, więc poprawny jest przypadek dający b = 0,5 + 2·1,5·1,2 = 4,1 m.

Pełne wyjaśnienie:

Rów o dnie szerokości a i skarpach nachylonych podanym stosunkiem ma zwykle przekrój trapezowy. Szerokość w koronie (na powierzchni terenu) jest większa od szerokości dna o dwa przyrosty: po jednym z lewej i prawej strony.

Kluczowe jest poprawne odczytanie nachylenia skarp 1:1,5. W praktyce melioracyjnej zapis 1:1,5 oznacza najczęściej 1 jednostka w pionie na 1,5 jednostki w poziomie (1V:1,5H). To znaczy: gdy skarpa "rośnie" o 1 m wysokości, to w poziomie odsuwamy się o 1,5 m.

Dla głębokości rowu h = 1,2 m poziomy przyrost szerokości od jednej skarpy wynosi:

Δ = 1,5 · h = 1,5 · 1,2 = 1,8 m.

Ponieważ są dwie skarpy, łączny przyrost wynosi 2 · Δ = 3,6 m. Zatem szerokość na powierzchni terenu:

b = a + 2 · (1,5 · h) = 0,5 + 3,6 = 4,1 m.

Poprawny jest więc ten "przypadek", w którym:

  • zastosowano wzór typu b = a + 2·m·h,
  • wartość m = 1,5 jest mnożona przez głębokość h,
  • uwzględniono dwie skarpy (czynnik 2),
  • otrzymano wynik 4,1 m.

Dlaczego pozostałe warianty bywają błędne?

  • Warianty pomijające czynnik 2 liczą tylko jedną skarpę, jakby rów miał skarpę tylko z jednej strony.
  • Warianty podstawiające 1/1,5 zamiast 1,5
  • Warianty dodające nachylenie do szerokości (bez mnożenia przez głębokość) mieszają wielkości bez zachowania sensu geometrycznego.

Na egzaminie warto zrobić szybki "test rozsądku": przy głębokości 1,2 m i skarpach 1:1,5 rów musi się znacząco poszerzyć u góry (po 1,8 m na stronę), więc b nie może być bliskie 0,5 m.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Użyj wzoru dla przekroju trapezowego: b = a + 2·m·h, gdzie a to szerokość dna, h to głębokość, a m to pozioma "odsadzka" na 1 m wysokości skarpy. Dla 1:1,5 zwykle m=1,5 (1V:1,5H).
Najczęściej oznacza stosunek pion:poziom: na 1 m w pionie skarpa odchodzi o 1,5 m w poziomie (1V:1,5H). To pozwala policzyć, o ile rów poszerzy się u góry w zależności od głębokości.
Bo rów ma zwykle dwie skarpy: lewą i prawą. Każda skarpa dodaje własny przyrost szerokości w poziomie. Jeśli policzysz tylko jedną stronę, zaniżysz wynik o połowę całkowitego poszerzenia.
Najczęściej: (1) pominięcie jednej skarpy (brak mnożenia przez 2), (2) odwrócenie stosunku 1:1,5 i użycie 1/1,5 zamiast 1,5, (3) dodawanie nachylenia do szerokości bez mnożenia przez głębokość.
Oszacuj przyrost na stronę: przy h=1,2 m i 1:1,5 dostajesz ok. 1,8 m na stronę, czyli ok. 3,6 m łącznie. Do tego dodajesz dno 0,5 m, więc b powinno wyjść trochę ponad 4 m, a nie np. 1–2 m.
W praktyce spotyka się różne konwencje zapisu, dlatego na egzaminie trzeba czytać polecenie i typowe oznaczenia w zadaniu. Jeśli brak doprecyzowania, w melioracji często przyjmuje się zapis 1V:nH, czyli 1 w pionie na n w poziomie.
Jeśli 1:1,5 rozumiesz jako 1V:1,5H, to przyrost w poziomie od jednej skarpy wynosi Δ = 1,5 · h. Dla h=1,2 m daje to Δ=1,8 m. Potem sumujesz dwie strony: b = a + 2·Δ.
Potrzebujesz: szerokości dna a, głębokości h oraz nachylenia skarp (współczynnika m). Z tych trzech wartości liczysz poszerzenie na skarpach i dodajesz do a.
Szerokość b jest potrzebna m.in. do wyznaczenia pasa zajętości terenu, organizacji robót ziemnych, doboru sprzętu oraz kontroli wykonania w terenie. Ułatwia też ocenę kolizji z istniejącą infrastrukturą i planowanie skarpowania.
Ćwicz schemat: rozpoznaj kształt (trapez), zapisz dane (a, h, m), policz Δ=m·h i dopiero potem b=a+2·Δ. Rób krótkie testy sensu wyniku. Przygotuj też ściągę z interpretacją najczęstszych nachyleń skarp.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 42% zdających egzamin. trudne

Według specjalistów z branży: "Szerokość na powierzchni terenu dla rowu o przekroju trapezowym oblicza się jako: b = a + 2·(m·h), gdzie a to szerokość dna, h to głębokość, a m to poziomy "rozbieg" skarpy na 1 m wysokości."

Materiały:

  • Podręcznik/ skrypt z podstaw melioracji wodnych (rozdziały o rowach i przekrojach)
  • Zbiór zadań z geometrii przekrojów kanałów/rowów (trapez, trójkąt)
  • Notatka własna: tabelka interpretacji nachyleń skarp (1:n oraz n:1) i przykłady obliczeń

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego