KWALIFIKACJA BPO1 - CZERWIEC 2019

PYTANIE NR 27.
Promieniowanie nadfioletowe UV działa szkodliwie na
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Promieniowanie UV jest pochłaniane głównie przez tkanki powierzchowne.
Dlatego największe ryzyko dotyczy skóry (rumień, oparzenia, zmiany przewlekłe) oraz oczu (podrażnienie i uszkodzenia rogówki/soczewki). Pozostałe narządy nie są typowym "pierwszym celem" ekspozycji UV.

Pełne wyjaśnienie:

Promieniowanie nadfioletowe (UV) należy do zagrożeń fizycznych spotykanych m.in. przy spawaniu łukowym, lampach bakteriobójczych oraz niektórych procesach technologicznych. Z punktu widzenia BHP kluczowe jest to, że UV działa przede wszystkim na tkanki bezpośrednio eksponowane, czyli znajdujące się na powierzchni ciała lub nieosłonięte.

Oczy są szczególnie wrażliwe, ponieważ promieniowanie może powodować ostre podrażnienie i uszkodzenia struktur oka (typowo rogówki), a przy długotrwałym narażeniu zwiększać ryzyko zmian przewlekłych. Skóra reaguje na UV m.in. rumieniem (oparzeniem słonecznym), a w ujęciu długofalowym może dochodzić do niekorzystnych zmian związanych z przewlekłą ekspozycją.

Dlatego odpowiedź "oczy i skórę" jest właściwa: wskazuje narządy, które są najczęściej i najłatwiej narażone na bezpośredni kontakt z UV w pracy.

  • Płuca i serce – to typowe narządy kojarzone z innymi zagrożeniami (np. pyły, gazy, wysiłek), a nie z bezpośrednim oddziaływaniem promieniowania UV.
  • Stawy i kręgosłup – te obszary wiążą się częściej z ergonomią i obciążeniami mechanicznymi; UV nie jest typowym czynnikiem powodującym ich pierwotne uszkodzenia.
  • Ośrodkowy układ nerwowy – w kontekście UV nie jest to podstawowy "narząd krytyczny"; priorytetem ochrony są oczy i skóra, bo to one przyjmują dawkę najszybciej.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach o promieniowanie optyczne najpierw pomyśl, które tkanki są wystawione na ekspozycję (oczy, skóra), a dopiero potem rozważ skutki wtórne.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Promieniowanie UV to część promieniowania optycznego o krótszej długości fali niż światło widzialne. W BHP traktuje się je jako czynnik fizyczny, który może uszkadzać tkanki przy ekspozycji, zwłaszcza gdy źródło jest intensywne (np. łuk spawalniczy, lampy UV).
Bo są to tkanki bezpośrednio wystawione na działanie UV. Skóra pochłania UV na powierzchni, co może dawać rumień i oparzenia, a oko (szczególnie rogówka) jest wrażliwe na silne źródła UV, co może skutkować ostrym podrażnieniem i uszkodzeniami.
Typowe są: pieczenie, łzawienie, uczucie "piasku pod powiekami", światłowstręt i ból oczu po pracy w pobliżu źródła UV. W praktyce BHP takie objawy po spawaniu bez ochrony oczu są sygnałem do analizy przyczyn i wzmocnienia zabezpieczeń.
Najczęściej spotyka się rumień i oparzenia w miejscach nieosłoniętych (twarz, szyja, dłonie). Przy powtarzalnej ekspozycji rośnie ryzyko przewlekłych zmian skórnych. W ocenie ryzyka warto uwzględniać czas ekspozycji, odległość od źródła i osłony.
UV nie oddziałuje typowo na płuca czy serce w sposób bezpośredni, bo nie jest czynnikiem wdychanym ani przenikającym głęboko jak część czynników chemicznych. W pytaniach egzaminacyjnych o UV zwykle chodzi o narządy pierwszego kontaktu: skórę i oczy.
Stosuje się okulary ochronne lub przyłbice z odpowiednimi filtrami, dobranymi do źródła i intensywności promieniowania. Ważne jest też dopasowanie do twarzy (brak szczelin) i stan techniczny. Ochrona oczu ma sens tylko, gdy jest używana konsekwentnie.
Najskuteczniejsze są bariery fizyczne: osłony stanowiskowe, odzież zakrywająca skórę, rękawice oraz ograniczenie czasu ekspozycji. Uzupełniająco stosuje się organizację pracy (strefy, oznakowanie, procedury) i szkolenie pracowników, aby nie odsłaniali skóry przy źródle UV.
Ryzyko rośnie przy spawaniu łukowym, gdy pracownik nie używa przyłbicy/okularów z filtrem lub gdy osoby postronne przebywają bez osłon w zasięgu promieniowania. W praktyce liczy się też odbicie od jasnych powierzchni i brak ekranów spawalniczych.
Najczęstszy błąd to wskazywanie narządów "ogólnie ważnych" (serce, płuca), zamiast tych najbardziej narażonych. Drugi błąd to mieszanie UV z innymi czynnikami (np. pyłami lub hałasem). Pomaga prosta zasada: UV działa głównie na to, co jest odsłonięte.
Szukaj procesów z intensywnym światłem lub lampami UV: spawanie, lampy bakteriobójcze, utwardzanie materiałów, niektóre badania nieniszczące. W praktyce BHP warto sprawdzać instrukcje urządzeń, oznakowanie ostrzegawcze oraz stosowane osłony i filtry.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 72% zdających egzamin. średnio łatwe

Według specjalistów z branży: "Pozostałe narządy nie są typowym "pierwszym celem" ekspozycji UV."

Źródła:

  • World Health Organization (WHO) – "Ultraviolet (UV) radiation" (opis skutków dla skóry i oczu), https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/ultraviolet-(uv)-radiation – dostęp 2026-02-18
  • Centers for Disease Control and Prevention (CDC) – "Ultraviolet (UV) Radiation" (wpływ na skórę i oczy), https://www.cdc.gov/radiation/health/uv.html – dostęp 2026-02-18
  • International Agency for Research on Cancer (IARC) – "Radiation" / monografie dot. promieniowania UV (klasyfikacja i skutki zdrowotne), https://monographs.iarc.who.int/agents-classified-by-the-iarc/ – dostęp 2026-02-18

Materiały:

  • Materiały edukacyjne o promieniowaniu UV i jego wpływie na zdrowie (WHO, instytucje zdrowia publicznego)
  • Podręczniki BHP omawiające zagrożenia fizyczne (w tym promieniowanie optyczne)
  • Instrukcje stanowiskowe i karty charakterystyki/ instrukcje producentów urządzeń emitujących UV

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego