W prawie cywilnym wyróżnia się dwa podstawowe roszczenia służące ochronie prawa własności. Kluczowe kryterium ich rozróżnienia to odpowiedź na pytanie, czy właściciel został pozbawiony posiadania (faktycznego władztwa nad rzeczą), czy też nadal rzecz posiada, ale ktoś narusza jego własność w inny sposób.
Gdy naruszenie polega na zakłócaniu wykonywania prawa własności, ale bez odebrania właścicielowi władztwa nad rzeczą, właściwe jest roszczenie negatoryjne. Typowe sytuacje to m.in. wchodzenie na cudzy grunt, parkowanie na cudzym podjeździe, stawianie elementów na cudzej działce albo immisje (hałas, dym, wibracje). W ramach tego roszczenia właściciel może żądać przywrócenia stanu zgodnego z prawem (np. usunięcia przeszkody) oraz zaniechania naruszeń w przyszłości.
Odpowiedź "windykacyjne" jest nieprawidłowa, bo roszczenie windykacyjne jest właściwe wtedy, gdy właściciel został pozbawiony posiadania i domaga się wydania rzeczy przez osobę, która włada nią bez tytułu. Odpowiedź "wydobywcze" nie stanowi standardowego, kodeksowego określenia roszczenia ochrony własności w tym ujęciu. Odpowiedź "o zwrot rzeczy" opisuje raczej skutek żądania typowy dla windykacji (wydanie rzeczy), a nie sytuację zakłóceń bez utraty posiadania.
Na egzaminie warto zapamiętać prostą regułę: utrata posiadania → windykacja, natomiast zakłócenia bez utraty posiadania → negatoria. W treści zadania sformułowanie "w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa" jednoznacznie prowadzi do roszczenia negatoryjnego.
