Przekaźnik Buchholza jest zabezpieczeniem gazowo-przepływowym stosowanym w transformatorach olejowych. Montuje się go w przewodzie olejowym łączącym kadź transformatora ze zbiornikiem wyrównawczym (konserwatorem). Jego działanie opiera się na tym, że wykrywa skutki uszkodzeń wewnętrznych w postaci:
- wydzielania gazów (gazowanie oleju) – typowo w rozwijających się awariach,
- gwałtownego przepływu oleju – typowo w ciężkich, nagłych uszkodzeniach.
Urządzenie pracuje dwustopniowo: pierwszy stopień zwykle daje alarm przy wolnym gromadzeniu gazów, a drugi powoduje wyłączenie przy szybkim przepływie oleju. Z tego wynika zakres ochrony: przekaźnik "widzi" tylko to, co powoduje zmianę w oleju (gazy/ruchem oleju).
Dlatego:
- Przegrzanie uzwojeń może powodować rozkład oleju i wydzielanie gazów – przekaźnik może zadziałać.
- Zwarcie wewnątrz kadzi wywołuje gwałtowne zjawiska i przepływ oleju – przekaźnik może wyzwolić wyłączenie.
- Wzrost strumienia w rdzeniu (np. związany z nasyceniem) może prowadzić do przegrzewania i wtórnego gazowania oleju – przekaźnik może to pośrednio wykryć.
Natomiast przerwa w uziemieniu dotyczy zewnętrznego obwodu ochronnego/połączeń uziemiających. Sama w sobie nie musi powodować ani gazowania oleju, ani przepływu oleju przez przekaźnik, więc nie jest zjawiskiem, na które Buchholz reaguje. Do wykrywania takich problemów stosuje się inne środki (kontrola ciągłości połączeń ochronnych, odpowiednie zabezpieczenia elektryczne).
