W rozliczeniu podatku VAT kluczowe są dwa pojęcia:
- VAT należny – podatek wynikający ze sprzedaży (z faktur sprzedaży). To kwota, którą przedsiębiorca "nalicza" kontrahentom i zasadniczo jest zobowiązany rozliczyć z fiskusem.
- VAT naliczony – podatek wynikający z zakupów (z faktur zakupu). Co do zasady może on pomniejszać VAT należny, bo przedsiębiorca zapłacił go w cenach nabywanych towarów i usług.
Aby ustalić, czy jest kwota do wpłaty, porównuje się obie wartości. Jeśli VAT należny jest większy niż VAT naliczony, powstaje różnica do zapłaty. Gdy VAT naliczony byłby większy, mogłaby powstać nadwyżka do przeniesienia lub (w pewnych sytuacjach) do zwrotu.
W zadaniu podano:
- VAT należny: 39 000 zł
- VAT naliczony: 20 000 zł
Obliczenie jest proste:
39 000 − 20 000 = 19 000 zł
Dlatego poprawna jest odpowiedź "19 000 zł". Odpowiedź "20 000 zł" odzwierciedla typowy błąd mylenia pojęć (traktowanie VAT naliczonego jako wpłaty). "39 000 zł" oznaczałoby nieuwzględnienie VAT z zakupów, czyli pominięcie odliczenia. "59 000 zł" to wynik nieprawidłowego dodania obu kwot, co nie odpowiada mechanizmowi rozliczenia VAT.
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści występują sformułowania "należny" i "naliczony", najpierw ustal, która kwota jest większa, a potem policz różnicę. To ogranicza ryzyko pomyłki znaku lub wyboru kwoty z pamięci, bez rachunku.