KWALIFIKACJA HAN2 - WRZESIEŃ 2014

PYTANIE NR 28.
Przedsiębiorstwo handlowe w grudniu 2013 przyjęło na stan jednostki środek trwały o wartości początkowej 100 000 zł. Przedsiębiorstwo zastosowało degresywną metodę amortyzacji przy rocznej stawce amortyzacji 20% i współczynniku podwyższającym 2. Wartość netto środka trwałego na koniec pierwszego roku użytkowania wyniesie
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
W metodzie degresywnej odpis liczy się od wartości księgowej netto, stosując stawkę powiększoną o współczynnik.
Stawka efektywna: 20% × 2 = 40%. Odpis za 1. rok: 100 000 × 40% = 40 000 zł.
Wartość netto po roku: 100 000 − 40 000 = 60 000 zł.

Pełne wyjaśnienie:

Metoda degresywna (malejąca) polega na tym, że w pierwszych latach użytkowania środka trwałego odpisy amortyzacyjne są wyższe, a w kolejnych latach maleją. Kluczowe jest poprawne ustalenie stawki efektywnej oraz rozróżnienie pojęć: odpis amortyzacyjny vs wartość księgowa netto.

W treści zadania podano: wartość początkową 100 000 zł, roczną stawkę 20% oraz współczynnik podwyższający 2. W pierwszym roku obliczamy odpis według wzoru:
odpis roczny = wartość (na początek roku) × (stawka × współczynnik).

1) Najpierw liczona jest stawka po podwyższeniu: 20% × 2 = 40%.
2) Odpis amortyzacyjny za pierwszy rok: 100 000 zł × 40% = 40 000 zł.
3) Wartość księgowa netto na koniec pierwszego roku: 100 000 zł − 40 000 zł = 60 000 zł.

Dlaczego pozostałe propozycje są błędne?

  • "80 000 zł" odpowiadałoby sytuacji, w której ktoś policzył amortyzację liniową według 20% (odpis 20 000 zł) i odjął ją od wartości początkowej. To ignoruje współczynnik 2.
  • "40 000 zł" to poprawnie obliczony odpis amortyzacyjny za pierwszy rok, ale pytanie dotyczy wartości netto, czyli kwoty pozostałej po odpisie.
  • "20 000 zł" wynika z podwójnego błędu: albo zastosowania samej stawki 20% jako wartości netto, albo pomylenia odpisu z wartością po odpisie (odpis 20 000 zł ≠ wartość netto 20 000 zł).

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze sprawdzaj, czy pytanie pyta o odpis, czy o wartość netto po odpisie, oraz czy w danych pojawia się współczynnik zmieniający stawkę.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Amortyzacja to planowe, systematyczne rozliczanie w kosztach zużycia środka trwałego w czasie jego użytkowania. W praktyce oznacza to, że wartość np. maszyny czy samochodu nie jest jednorazowym kosztem, tylko jest ujmowana stopniowo w kolejnych okresach.
Metoda degresywna daje wyższe odpisy na początku i niższe w kolejnych latach, bo odpis liczy się od wartości księgowej netto. Metoda liniowa daje stały odpis od wartości początkowej. Degresywna szybciej "wrzuca w koszty" wartość środka trwałego na starcie.
Najpierw wyznacz stawkę efektywną: stawka × współczynnik. Następnie licz odpis: wartość na początek roku × stawka efektywna. W 1. roku wartością bazową jest zwykle wartość początkowa, bo nie było jeszcze wcześniejszych odpisów.
Bo obie liczby wynikają z tych samych danych i pojawiają się w tym samym kroku obliczeń. Odpis to kwota kosztu za dany rok, a wartość netto to to, co zostaje po odjęciu odpisu od wartości początkowej (lub wartości na początek roku). Warto zawsze dopisać "odpis" i "netto".
Współczynnik podwyższający zwiększa bazową stawkę amortyzacji, co przyspiesza odpisy w pierwszych latach. W zadaniach egzaminacyjnych najczęściej trzeba pomnożyć stawkę (np. 20%) przez współczynnik (np. 2), aby dostać stawkę efektywną (tu: 40%).
W metodzie degresywnej bazą obliczeń jest wartość księgowa netto na początek danego roku. Dlatego po pierwszym roku odpisy w kolejnych latach są mniejsze (bo wartość netto spada). W 1. roku bazą jest wartość początkowa, a w kolejnych latach — wartość po wcześniejszych odpisach.
Najczęstsze pomyłki to: pominięcie współczynnika (liczenie tylko 20% zamiast 40%), wpisanie odpisu jako wartości netto, oraz liczenie kolejnych lat od wartości początkowej zamiast od wartości netto. Pomaga zapis kroków: stawka efektywna → odpis → wartość netto.
Może mieć znaczenie, jeśli zadanie dotyczy odpisu za część roku (proporcjonalnie do miesięcy). W tym pytaniu wprost jest "na koniec pierwszego roku użytkowania", a nie "za grudzień", więc liczy się pełny pierwszy rok według podanej stawki i współczynnika.
Wartość netto jest zawsze niższa od wartości początkowej i jest wynikiem działania "wartość − odpis". Odpis natomiast jest "wartość × stawka" (po ewentualnym uwzględnieniu współczynnika). Jeśli widzisz liczbę równą obliczonemu odpisowi, to jeszcze nie jest wartość netto.
Ćwicz schemat: rozpoznaj metodę (liniowa/degresywna), policz stawkę efektywną, wyznacz odpis, a potem wartość netto. Rób krótkie notatki z definicji pojęć (odpis, wartość początkowa, wartość netto). Najlepszy trening to serie podobnych zadań liczbowych.
info

Statystycznie 53% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że w metodzie degresywnej odpis liczy się od wartości księgowej netto, stosując stawkę powiększoną o współczynnik.Stawka efektywna: 20% × 2 = 40%.

Źródła:

  • Ustawa o rachunkowości z 29.09.1994 r., art. 32 ust. 4, tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 120
  • Ustawa z 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych, tekst jednolity: Dz.U. 2023 poz. 2805

Materiały:

  • Ustawa o rachunkowości – rozdział dotyczący wyceny i amortyzacji środków trwałych (w szczególności zasady metody degresywnej)
  • Podręczniki i repetytoria z rachunkowości finansowej dla szkół branżowych/technikum (dział: środki trwałe i amortyzacja)
  • Zestawy zadań rachunkowych z amortyzacji (metoda liniowa i degresywna) do samodzielnego treningu

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego