KWALIFIKACJA EKA7 - STYCZEŃ 2024

PYTANIE NR 13.
Przedsiębiorstwo produkcyjne wytworzyło 146 sztuk wyrobów gotowych i 10 sztuk produktów niezakończonych przerobionych w 40%. Poniesione koszty produkcji w badanym okresie wyniosły 90 000,00 zł. Ustal wartość produkcji w toku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Produkcję w toku wycenia się przez jednostki ekwiwalentne.
10 szt. przerobionych w 40% to 10×0,4=4 szt. ekwiwalentne. Razem jednostki ekwiwalentne: 146+4=150. Koszt jednostkowy: 90 000/150=600 zł. Wartość produkcji w toku: 4×600=2 400 zł.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba wycenić produkcję w toku (produkty niezakończone) na koniec okresu. Skoro produkty niezakończone są "przerobione w 40%", oznacza to, że nie odpowiadają pełnym sztukom wyrobów gotowych, tylko części ich zaawansowania kosztowego (najczęściej w odniesieniu do kosztów przerobu).

Krok 1: jednostki ekwiwalentne produkcji w toku
Produkcja w toku: 10 sztuk × 40% = 10 × 0,40 = 4 sztuki ekwiwalentne. To znaczy, że pod względem zaawansowania odpowiadają one 4 w pełni wytworzonym wyrobom.

Krok 2: łączne jednostki ekwiwalentne w okresie
Wyroby gotowe: 146 sztuk (w 100%).
Produkcja w toku: 4 sztuki ekwiwalentne.
Razem: 146 + 4 = 150 sztuk ekwiwalentnych.

Krok 3: koszt jednostkowy
Poniesione koszty produkcji w okresie: 90 000 zł.
Koszt na 1 sztukę ekwiwalentną: 90 000 / 150 = 600 zł.

Krok 4: wartość produkcji w toku
Produkcja w toku ma 4 sztuki ekwiwalentne, więc jej wartość: 4 × 600 = 2 400 zł.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • "600,00 zł" – to wychodzi jako koszt jednej sztuki ekwiwalentnej (600 zł), ale pytanie dotyczy łącznej wartości produkcji w toku, a nie kosztu jednostkowego.
  • "240,00 zł" – taki wynik może się pojawić przy błędnym przeliczeniu 40% (np. pomyleniu 40% z 0,04) albo przy pominięciu części rachunku; nie odpowiada poprawnej metodzie ekwiwalentów.
  • "36 000,00 zł" – taki wynik może wynikać z błędnego przypisania 40% całych kosztów (90 000 × 40%) lub z innego nieuprawnionego skrótu myślowego; koszty trzeba najpierw rozliczyć na jednostki ekwiwalentne, a dopiero potem wycenić WIP.

Wskazówka egzaminacyjna: zawsze przelicz produkcję niezakończoną na jednostki ekwiwalentne i dopiero potem licz koszt jednostkowy. To minimalizuje ryzyko pomylenia "kosztu na sztukę" z "wartością zapasu".

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Najpierw przelicz liczbę sztuk niezakończonych na jednostki ekwiwalentne: 10 szt. × 40% = 4 szt. ekwiwalentne. Następnie wyznacz koszt jednostkowy z kosztów całkowitych podzielonych przez łączne jednostki ekwiwalentne i pomnóż przez 4.
Jednostki ekwiwalentne to sposób zamiany produkcji niezakończonej na "ułamek" produktu gotowego. Np. 10 sztuk przerobionych w 40% traktuje się jak 4 sztuki w 100%. Ułatwia to podział kosztów między wyroby gotowe i produkcję w toku.
Bo 146 sztuk jest ukończonych (100%), a produkcja niezakończona nie jest pełna. Przeliczenie 10×40% daje ekwiwalent "pełnych sztuk" ukryty w WIP. Dopiero suma 146 + 4 pokazuje, na ile pełnych jednostek rozłożyć koszty okresu.
Koszt jednostkowy liczysz jako: koszty produkcji okresu ÷ łączna liczba jednostek ekwiwalentnych. W tym typie zadań mianownik to zwykle: sztuki wyrobów gotowych + (sztuki WIP × stopień przerobu).
Nie zawsze, ale w zadaniach egzaminacyjnych z produkcji masowej/ciągłej to najczęstsze podejście, gdy podany jest stopień przerobu. Jeśli nie ma stopnia przerobu, zadanie zwykle wymaga innej informacji lub przyjmuje uproszczenie (np. wycenę według kosztów bezpośrednich).
Najczęściej: (1) traktowanie 10 sztuk WIP jak 10 pełnych sztuk, (2) liczenie 40% od kosztów 90 000 zł zamiast od liczby sztuk, (3) mylenie kosztu jednostkowego z wartością WIP, (4) pomijanie dodania ekwiwalentu do sztuk gotowych przy dzieleniu kosztów.
To informacja o stopniu zaawansowania produkcji niezakończonej. Oznacza, że na te sztuki zużyto przeciętnie 40% nakładów potrzebnych do wytworzenia produktu gotowego (najczęściej w zakresie przerobu). Dzięki temu można policzyć ich ekwiwalent pełnych sztuk.
Najczęściej na koniec okresu sprawozdawczego (miesiąca, kwartału, roku), aby ustalić wartość zapasów i prawidłowo rozliczyć koszty. Część kosztów produkcji nie trafia wtedy od razu w wynik okresu, tylko pozostaje w aktywach jako zapas WIP.
To zależy od treści zadania. Gdy podany jest tylko jeden stopień przerobu i jedna suma kosztów, zwykle przyjmuje się łączne ujęcie kosztów w przeliczeniu na jednostki ekwiwalentne. Gdy zadanie rozdziela materiały i przerób, stopnie zaawansowania mogą być różne dla każdej grupy kosztów.
Sprawdź dwa punkty: (1) wartość WIP powinna być mniejsza niż koszt kilku pełnych sztuk (tu to 4 sztuki, więc 4×600), (2) koszt jednostkowy powinien wynikać z podziału 90 000 zł przez liczbę pełnych jednostek (150), a nie przez 146 lub 10.
info

Około 26% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. bardzo trudne

Według specjalistów z branży: "Produkcję w toku wycenia się przez jednostki ekwiwalentne.10 szt."

Źródła:

  • IFRS Foundation, "IAS 2 Inventories" (Międzynarodowy Standard Rachunkowości 2 – Zapasy), sekcje dotyczące wyceny zapasów i kosztu wytworzenia, https://www.ifrs.org/issued-standards/list-of-standards/ias-2-inventories/ (dostęp: 28.02.2026)

Materiały:

  • Skrypty/podręczniki z rachunku kosztów: kalkulacja podziałowa i jednostki ekwiwalentne
  • Zestawy zadań maturalno-zawodowych z wyceny produkcji w toku
  • Materiały dydaktyczne o ewidencji kosztów produkcji i rozliczeniu kosztów na produkty

Aktualizacja pytania: 03.04.2026



Aktualizacja pytania: 03.04.2026
📡 Brak połączenia internetowego