W zadaniu trzeba obliczyć jednostkowy koszt wytworzenia przy jednoczesnym występowaniu wyrobów gotowych oraz produkcji w toku o określonym stopniu zaawansowania. Standardową techniką rachunku kosztów w takiej sytuacji jest użycie jednostek ekwiwalentnych (równoważnych), aby sprowadzić produkcję nieukończoną do "części" wyrobu gotowego.
1) Ustalenie kosztów do rozliczenia
Podane pozycje są kosztami produkcyjnymi okresu (materiały bezpośrednie z narzutami, płace bezpośrednie z narzutami oraz koszty wydziałowe). Zatem łączny koszt wynosi:
6 000 zł + 5 000 zł + 1 000 zł = 12 000 zł.
2) Ustalenie wielkości produkcji w jednostkach ekwiwalentnych
Do magazynu przyjęto 80 sztuk wyrobów gotowych (to jest 80 pełnych jednostek). Dodatkowo jest 40 sztuk w toku, zaawansowanych w 50%, czyli odpowiadają one:
40 × 50% = 20 jednostkom ekwiwalentnym.
Łącznie jednostek ekwiwalentnych jest więc:
80 + 20 = 100.
3) Obliczenie kosztu jednostkowego
Koszt jednostkowy (średni koszt okresu na jednostkę ekwiwalentną) to iloraz kosztów i jednostek ekwiwalentnych:
12 000 zł / 100 = 120 zł.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi są nieprawidłowe?
- 110 zł – typowo wynika z błędnego mianownika (np. niepoprawne przeliczenie produkcji w toku na ekwiwalent) albo pominięcia części kosztów.
- 75 zł – sugeruje poważne zaniżenie kosztu, często efekt podzielenia kosztów przez zbyt dużą liczbę jednostek lub omyłkowego wzięcia tylko części kosztów do rozliczenia.
- 150 zł – zwykle jest skutkiem podzielenia 12 000 zł przez 80 sztuk (12 000/80=150), czyli pominięcia faktu, że część kosztów przypada także na produkcję w toku (20 jednostek ekwiwalentnych).
Wskazówka egzaminacyjna: gdy w treści pojawia się "produkty w toku" i % zaawansowania, prawie zawsze trzeba policzyć jednostki ekwiwalentne, a dopiero potem koszt jednostkowy.
