KWALIFIKACJA MEP3 - WRZESIEŃ 2015

PYTANIE NR 39.
Przedstawiona na rysunku deformacja obrazu siatki jest wynikiem
Ilustracja przedstawia dwa obrazy siatki, które są porównywane w kontekście deformacji obrazu.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Deformacja obrazu siatki (wygięcie prostych linii przy zachowaniu ostrości) jest typowym objawem dystorsji, czyli zmiany powiększenia w zależności od położenia w polu. Krzywizna pola i aberracje (sferyczna, komatyczna) głównie pogarszają ostrość lub kształt plamki, a nie geometrię całej siatki.

Pełne wyjaśnienie:

Dystorsja to aberracja odwzorowania, w której zmienia się powiększenie wraz z odległością od osi optycznej. W praktyce oznacza to, że punkty z obrzeża pola są rzutowane "za blisko" lub "za daleko" względem ideału. Skutkiem jest charakterystyczna deformacja geometrii obrazu: proste linie siatki stają się wygięte (najczęściej dystorsja beczkowata lub poduszkowata), ale same linie mogą pozostać względnie ostre.

Odpowiedź "dystorsji." pasuje więc do sytuacji, w której na rysunku widać wyraźną, geometryczną deformację kratki/siatki.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują do typowej deformacji siatki:

  • "krzywizny pola." Krzywizna pola powoduje, że płaszczyzna najlepszego ogniskowania jest zakrzywiona. Na zdjęciu siatki objawia się to najczęściej tym, że centrum jest ostre, a brzegi nieostre (lub odwrotnie) przy płaskim detektorze/ekranie. Sama geometria linii (ich prostoliniowość) nie musi się systemowo "wyginać" jak w dystorsji.
  • "aberracji sferycznej." Aberracja sferyczna dotyczy głównie promieni bliskoosiowych i prowadzi do rozmycia obrazu punktu nawet na osi. Na siatce częściej zobaczysz spadek ostrości/kontrastu, a nie jednolitą zmianę położenia linii w polu.
  • "aberracji komatycznej." Koma jest aberracją zależną od pola i zwykle ujawnia się dla punktów poza osią jako "kometki" (asymetryczne plamki). W teście siatką mogłaby powodować nierówną ostrość lub smużenie w kierunku promieniowym/stycznym, ale nie jest klasyczną przyczyną regularnego wygięcia całych linii kratki.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na wzorcu testowym widzisz zmianę kształtu (geometrii) obiektów przy zachowanej względnej ostrości, podejrzewaj dystorsję. Jeśli dominuje rozmycie (utrata ostrości, smugi, "kometki"), częściej wchodzą w grę inne aberracje lub nieprawidłowe ustawienie płaszczyzny ostrości.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Dystorsja to zniekształcenie geometryczne obrazu wynikające ze zmiany powiększenia w zależności od odległości od osi optycznej. Proste linie w obiekcie mogą stać się wygięte w obrazie (np. "beczka" lub "poduszka"), nawet gdy obraz pozostaje stosunkowo ostry.
Najczęściej widać wygięcie linii, które w rzeczywistości są proste. Charakterystyczne jest, że deformacja narasta ku brzegom kadru, a linie nadal mogą być dość ostre. To odróżnia dystorsję od wad powodujących głównie rozmycie.
Obie wady częściej ujawniają się na brzegach pola widzenia, więc łatwo je skojarzyć. Krzywizna pola przede wszystkim zmienia miejsce najlepszego ogniska (objawia się nieostrością centrum lub brzegów), a dystorsja zmienia geometrię (wygięcie linii). Warto sprawdzić, czy problemem jest ostrość czy kształt.
Koma zniekształca obraz punktu poza osią, tworząc asymetryczną "kometkę" lub smużenie. Na siatce częściej daje lokalne rozmycia i asymetrię szczegółów. Dystorsja działa bardziej globalnie: przesuwa położenie elementów obrazu w polu, wyginając linie siatki.
Zwykle nie. Aberracja sferyczna przede wszystkim pogarsza ostrość (plamka obrazu punktu staje się większa) nawet blisko osi. Na siatce objawia się spadkiem kontrastu i rozmyciem, a nie regularnym "zakrzywieniem" prostych linii w całym polu.
Dystorsja jest szczególnie problematyczna w zastosowaniach pomiarowych i wizyjnych, gdzie liczy się geometria (np. kontrola wymiarów, inspekcja, fotogrametria). W takich układach nawet ostry obraz może być bezużyteczny, jeśli obiekty mają błędny kształt lub położenie.
Najczęściej spotyka się dystorsję beczkowatą (linie "uciekają" na zewnątrz) oraz poduszkowatą (linie "ściągają" do środka). W praktyce obiektyw może mieć też dystorsję mieszaną, gdzie charakter zmienia się w różnych częściach pola.
Ograniczanie dystorsji wymaga doboru obiektywu o odpowiedniej konstrukcji lub pracy w zakresie, w którym wada jest mniejsza (np. inna ogniskowa w zoomie). W systemach wizyjnych często stosuje się też korekcję programową (kalibrację kamery i transformację geometryczną obrazu).
Tak, bo rozjustowanie układu lub niewspółosiowość mogą powodować nierównomierne zniekształcenia i spadek jakości na brzegach. Jednak klasyczna dystorsja ma zwykle symetrię względem środka kadru. Przy podejrzeniu błędu mechanicznego warto ocenić symetrię wady i powtarzalność po obrocie elementów.
Ćwicz rozpoznawanie wad na typowych wzorcach: siatka (dystorsja, krzywizna pola), punkt/gwiazda (koma, sferyczna), krawędź (astygmatyzm/kontrast). Ucz się rozróżniać "deformację geometrii" od "rozmycia ostrości" i kojarzyć każdą wadę z jej charakterystycznym objawem.
info

Około 47% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. trudne

Specjaliści zwracają uwagę: "Deformacja obrazu siatki (wygięcie prostych linii przy zachowaniu ostrości) jest typowym objawem dystorsji, czyli zmiany powiększenia w zależności od położenia w polu."

Źródła:

  • Wikipedia: "Dystorsja (optyka)" https://pl.wikipedia.org/wiki/Dystorsja_(optyka) - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Krzywizna pola" https://pl.wikipedia.org/wiki/Krzywizna_pola - dostęp 2026-03-02
  • Wikipedia: "Aberracja sferyczna" https://pl.wikipedia.org/wiki/Aberracja_sferyczna - dostęp 2026-03-02

Materiały:

  • Podręczniki z optyki geometrycznej (rozdziały o aberracjach i odwzorowaniu)
  • Katalogi/artykuły producentów obiektywów opisujące distortion, field curvature, coma
  • Ćwiczenia z interpretacji obrazów wzorców testowych (siatka, punkt, gwiazda)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego