KWALIFIKACJA TDR1 - CZERWIEC 2018

PYTANIE NR 26.
Przedstawiona na rysunku dźwignia służy do obsługi
Ilustracja przedstawia dźwignię znajdującą się we wnętrzu pojazdu, prawdopodobnie ciężarówki, co sugeruje kontekst egzaminu
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Dźwignia przedstawiona na rysunku służy do włączania lub regulacji hamulca silnikowego, czyli sposobu wytracania prędkości bez intensywnego używania hamulca zasadniczego.
Wycieraczki i kierunkowskazy mają zwykle inne oznaczenia i funkcje na manetkach, a tempomat jest sterowany innymi przyciskami lub przełącznikami.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "hamulca silnikowego" jest właściwa, gdyż hamulec silnikowy to rozwiązanie używane do wytracania prędkości przez wykorzystanie oporów pracy silnika (np. podczas zjazdu lub dohamowania), co ogranicza nagrzewanie i zużycie hamulców ciernych. W wielu pojazdach (szczególnie użytkowych) jego obsługa jest realizowana osobnym przełącznikiem lub dźwignią, często z kilkoma stopniami działania.

Odpowiedź "wycieraczek" jest nieprawidłowa, ponieważ sterowanie wycieraczkami zwykle obejmuje funkcje typu praca przerywana, prędkości pracy i spryskiwacz, a elementy sterujące mają charakterystyczne symbole pióra/strumienia płynu. W zadaniu dźwignia dotyczy układu hamowania, a nie osprzętu nadwozia.

Odpowiedź "kierunkowskazów" także nie pasuje: manetka kierunkowskazów ma typowo pozycje lewo/prawo i funkcję sygnału świetlnego, a jej rola jest związana z sygnalizacją zamiaru zmiany kierunku. To inna grupa funkcji niż hamowanie i zwykle inne oznaczenia na elemencie.

Odpowiedź "tempomatu" jest błędna, bo tempomat służy do utrzymywania prędkości jazdy, a jego sterowanie najczęściej obejmuje ustawienie/zmianę prędkości, wznawianie oraz wyłączanie. Chociaż w części pojazdów spotyka się manetki tempomatu, ich opisy/ikonografia są związane z prędkością, a nie z hamowaniem silnikiem.

Wskazówka egzaminacyjna: przy pytaniach "na rysunku" warto kojarzyć funkcję z obszarem zastosowania: elementy hamowania (hamulec silnikowy/retarder) wybiera się, gdy pytanie dotyczy wytracania prędkości i bezpieczeństwa na zjazdach, a nie komfortu (wycieraczki) czy sygnalizacji (kierunkowskazy).

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Hamulec silnikowy to sposób wytracania prędkości z użyciem oporów pracy silnika, bez intensywnego użycia hamulców ciernych. Najbardziej pomaga na długich zjazdach i przy dohamowaniu zestawu, bo zmniejsza ryzyko przegrzania hamulców zasadniczych.
Działa przez ograniczenie napędu i wykorzystanie oporów silnika: kierowca redukuje bieg lub włącza funkcję hamulca silnikowego, a pojazd zwalnia bez ciągłego wciskania pedału hamulca. To stabilizuje prędkość, szczególnie przy zjazdach i z ładunkiem.
Warto używać go na długich lub stromych zjazdach, aby utrzymać stałą prędkość i odciążyć hamulce cierne. Dzięki temu zmniejsza się ryzyko "zaniku hamulców" wskutek przegrzania oraz poprawia kontrola nad pojazdem w trudnych warunkach.
W pojazdach cięższych energia kinetyczna jest dużo większa, więc same hamulce cierne mogą szybko się nagrzewać przy częstym hamowaniu. Hamulec silnikowy pomaga bezpiecznie utrzymać prędkość i ogranicza zużycie okładzin oraz tarcz/bębnów, co ma duże znaczenie eksploatacyjne.
Nie zastępuje. Hamulec silnikowy jest hamowaniem pomocniczym i służy głównie do utrzymywania prędkości lub łagodnego wytracania. W sytuacjach awaryjnych i przy zatrzymaniu nadal używa się hamulca zasadniczego, a dobór techniki zależy od warunków drogowych.
Manetka wycieraczek zwykle ma symbole pióra wycieraczki i funkcje typu praca przerywana, różne prędkości oraz spryskiwacz. Sterowanie hamulcem silnikowym jest kojarzone z hamowaniem i bywa opisane stopniami działania lub ikonami związanymi z wytracaniem prędkości.
Najczęstsze błędy to przenoszenie nawyków z aut osobowych na pojazdy użytkowe oraz wybór odpowiedzi "na skróty" (np. każda manetka = kierunkowskazy). Pomaga zwracanie uwagi na położenie dźwigni, oznaczenia oraz na to, czy pytanie dotyczy hamowania, sygnalizacji czy komfortu.
Tak, w części pojazdów tempomat bywa sterowany manetką, ale jego funkcje dotyczą ustawiania i utrzymywania prędkości (set, resume, +/-). Jeśli w pytaniu chodzi o wytracanie prędkości i układ hamowania, bardziej pasuje hamulec silnikowy niż tempomat.
Korzyści to mniejsze zużycie okładzin i tarcz/bębnów, mniejsze ryzyko przegrzania hamulców oraz lepsza kontrola prędkości na zjazdach. Dodatkowo kierowca może jechać płynniej i bezpieczniej, ograniczając częste, mocne hamowania pedałem.
Warto uczyć się na zdjęciach kabin i schematach stanowiska kierowcy oraz porównywać funkcje: hamowanie (hamulec silnikowy/retarder), sygnalizacja (kierunkowskazy), widoczność (wycieraczki) i komfort (tempomat). Dobrą metodą jest też praca z instrukcją obsługi konkretnego typu pojazdu.
info

Około 69% zdających odpowiada poprawnie na to pytanie. średnie

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Hamowanie silnikiem" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamowanie_silnikiem (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Hamulce (pojazdy)" — https://pl.wikipedia.org/wiki/Hamulce_(pojazdy) (dostęp: 2026-02-27)
  • Serwis edukacyjny dla kierowców: "Hamowanie silnikiem – na czym polega i kiedy stosować?" — https://www.autocentrum.pl/publikacje/porady/hamowanie-silnikiem/ (dostęp: 2026-02-27)

Materiały:

  • Instrukcje obsługi pojazdów (rozdziały: hamulce, hamulec silnikowy/retarder, przełączniki w kabinie)
  • Materiały szkoleniowe z techniki jazdy dla kierowców zawodowych (zjazdy, hamowanie, bezpieczeństwo)
  • Atlas/diagramy stanowiska kierowcy w pojazdach ciężarowych i autobusach

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego