KWALIFIKACJA MEC5 - PAŹDZIERNIK 2013

PYTANIE NR 40.
Przedstawioną na rysunku oprawkę narzędziową należy zastosować do mocowania
Ilustracja przedstawia oprawkę narzędziową, która jest stosowana w kontekście technika mechanika, w szczególności w
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Oprawka do przecinaka listwowego ma gniazdo/szczelinę do wsunięcia narzędzia w postaci listwy oraz docisk śrubami lub klinem, aby zapewnić sztywność przy przecinaniu i rowkowaniu. Gwintownik i wiertło mają chwyt walcowy (zwykle mocowane w uchwytach tulejkowych/uchwytach wiertarskich), a nóż wytaczaka wymaga innego prowadzenia i geometrii mocowania.

Pełne wyjaśnienie:

Właściwy dobór oprawki narzędziowej polega na dopasowaniu kształtu chwytu narzędzia i sposobu jego ustalenia do konstrukcji oprawki oraz do obciążeń występujących w danej operacji. Przecinak listwowy jest narzędziem o przekroju "listwy" (płaskownika) i podczas pracy (przecinanie/rowkowanie) jest silnie obciążany poprzecznie, dlatego wymaga sztywnego, bocznego podparcia i pewnego docisku.

Odpowiedź "przecinaka listwowego" jest właściwa, ponieważ typowa oprawka do takiego narzędzia ma cechy umożliwiające:

  • wsunięcie listwy w gniazdo lub szczelinę o dopasowanej szerokości,
  • ustalenie wysokości i położenia ostrza,
  • docisk (śruby/klin), który zapobiega wysuwaniu się narzędzia przy dużych siłach skrawania.

Odpowiedź "gwintownika maszynowego" jest błędna, bo gwintownik ma chwyt walcowy lub ze spłaszczeniem i zwykle mocuje się go w oprawkach/tulejach zapewniających osiowość i (często) kompensację, a nie w gnieździe dla listwy. Zastosowanie oprawki do przecinaka nie zapewni prawidłowego prowadzenia osiowego gwintownika.

Odpowiedź "wiertła z chwytem cylindrycznym" jest błędna z podobnego powodu: wiertło wymaga współosiowego mocowania w uchwycie wiertarskim lub tulei zaciskowej. Oprawka do narzędzia listwowego nie centruje chwytu walcowego i nie gwarantuje bicia, co grozi złamaniem wiertła lub uszkodzeniem detalu.

Odpowiedź "noża wytaczaka o przekroju walcowym" także nie pasuje, ponieważ wytaczaki walcowe wymagają oprawki/tulei obejmującej walec (zacisk, obejma, śruba promieniowa) z ustaleniem osi narzędzia. Oprawka do przecinaka jest zaprojektowana pod listwę i inne kierunki obciążeń.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy narzędzie ma chwyt listwowy czy walcowy. Następnie sprawdź, czy oprawka zapewnia centrowanie (dla walca) czy podparcie boczne w szczelinie (dla listwy). To zwykle wystarcza do poprawnego wyboru.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Oprawka narzędziowa to element osprzętu, który służy do mocowania i ustalenia narzędzia skrawającego w imaku lub głowicy. Jej zadaniem jest zapewnienie sztywności, powtarzalnej pozycji ostrza i bezpieczeństwa pracy przy konkretnym typie narzędzia (listwowym lub walcowym).
Najczęściej ma szczelinę/gniazdo o prostokątnym przekroju, do którego wsuwana jest listwa narzędzia, oraz mechanizm docisku (śruby lub klin). Taka budowa wskazuje, że oprawka nie centruje walca, tylko stabilizuje narzędzie płaskie podczas przecinania i rowkowania.
Przecinak listwowy przenosi duże siły boczne i wymaga podparcia na całej powierzchni listwy, żeby nie drgał i nie wysunął się. Wiertło z chwytem cylindrycznym musi być współosiowo centrowane w uchwycie/tulei, bo pracuje ruchem obrotowym w osi.
To narzędzie do przecinania detalu (odcinania) lub rowkowania, wykonane jako listwa z odpowiednio ukształtowanym ostrzem. Zwykle współpracuje z oprawką, która zaciska listwę i ustala jej wysunięcie oraz położenie ostrza względem osi detalu.
Zła oprawka może powodować brak sztywności, drgania, pogorszenie chropowatości, wykruszenie ostrza, a nawet wyrwanie narzędzia. Przy wiertle lub gwintowniku dochodzi też do problemów z osiowością (bicie), co zwiększa ryzyko złamania narzędzia i uszkodzenia detalu.
Nie jest to właściwe rozwiązanie. Gwintownik wymaga mocowania zapewniającego osiowość i stabilne prowadzenie, zwykle w oprawce/tulei do narzędzi z chwytem walcowym. Oprawka do przecinaka jest przystosowana do listwy i nie zapewni poprawnego ustalenia gwintownika.
Wiertło z chwytem cylindrycznym mocuje się najczęściej w uchwycie wiertarskim (szczękowym) albo w tulei zaciskowej. Oba rozwiązania mają zapewnić centrowanie chwytu walcowego, możliwie małe bicie oraz pewne przeniesienie momentu obrotowego.
Wytaczak walcowy ma zwykle chwyt cylindryczny i pracuje wewnątrz otworu, wymaga więc oprawki, która zaciska walec i utrzymuje oś narzędzia. Przecinak listwowy ma kształt listwy i jest używany głównie do przecinania/rowków, dlatego potrzebuje oprawki ze szczeliną i dociskiem listwy.
Przy przecinaniu narzędzie ma wąskie ostrze, a siły skrawania mogą łatwo wywołać drgania i ugięcie. Sztywna oprawka ogranicza wychylenia, stabilizuje listwę na długości zamocowania i zmniejsza ryzyko zakleszczenia narzędzia w rowku oraz uszkodzenia krawędzi skrawającej.
Skup się na geometrii mocowania: czy oprawka ma szczelinę pod listwę, czy gniazdo/tuleję pod walec, czy jest uchwyt szczękowy oraz jak wygląda docisk. Następnie dopasuj to do typu chwytu narzędzia (listwowy, walcowy) i do operacji (przecinanie, wiercenie, gwintowanie, wytaczanie).
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że oprawka do przecinaka listwowego ma gniazdo/szczelinę do wsunięcia narzędzia w postaci listwy oraz docisk śrubami lub klinem, aby zapewnić sztywność przy przecinaniu i rowkowaniu.

Materiały:

  • Szczegółowe informacje wymagają materiałów specjalistycznych (katalogi producentów oprawek i noży tokarskich).
  • Instrukcje/DTR tokarek i imaków narzędziowych używanych w pracowni (sekcje: osprzęt, mocowanie narzędzi).
  • Tablice i atlasy narzędzi skrawających dla operatorów obrabiarek (rozpoznawanie narzędzi i oprawek).

Aktualizacja pytania: 31.03.2026

Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego