Próba klinowa (klin odlewniczy) jest klasyczną próbą technologiczną stosowaną w odlewnictwie żeliwa do oceny skłonności do zabielenia. Zabielenie to powstanie twardej, węglikowej ("białej") struktury w obszarach, które stygły najszybciej. W praktyce oznacza to ryzyko pojawienia się lokalnie bardzo twardych i trudnoskrawalnych stref w odlewie.
Kształt klina jest kluczowy: grubość przekroju zmienia się wzdłuż próbki, więc w różnych miejscach występują różne szybkości chłodzenia. Dzięki temu w jednej próbce uzyskuje się zakres warunków krzepnięcia: od bardzo szybkiego (cieńsza część) do wolniejszego (grubsza część). Po odlaniu i ocenie (np. wizualnej/fraktograficznej lub przez sprawdzenie stref) można określić, czy i jak intensywnie tworzą się zabielenia.
Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują?
- "porowatości" – porowatość wiąże się m.in. z gazami, skurczem i zasilaniem odlewu; do jej oceny stosuje się inne metody (badania nieniszczące, próby technologiczne ukierunkowane na gazowość lub zasilanie), a sam klin nie jest typowym narzędziem do ilościowej oceny porów.
- "odporności na pękanie gorące" – pękanie gorące dotyczy zachowania stopu w wysokiej temperaturze podczas krzepnięcia i skurczu; ocenia się je próbami skonstruowanymi do wymuszania naprężeń i ograniczeń skurczu, a nie klinem służącym do zmiany szybkości chłodzenia.
- "lejności" – lejność bada się próbami przepływu w kanałach o określonej geometrii (spirale, pręty, kanały o stałym przekroju). Klin nie jest próbą przepływową, tylko próbą wpływu chłodzenia na strukturę.
W kontekście pracy modelarza odlewniczego wiedza o takich próbach pomaga rozumieć wymagania technologiczne odlewni: dlaczego dla żeliwa o większej skłonności do zabieleń dobiera się inne warunki chłodzenia, dodatki lub geometrię odlewu, aby ograniczyć powstawanie niepożądanych twardych stref.
