KWALIFIKACJA MEC3 + MEC5 + MEC8 + MEC9 - STYCZEŃ 2013

PYTANIE NR 16.
Przedstawiona na rysunku przekładnia umożliwia
Ilustracja przedstawia schemat przekładni bezstopniowej, znanej jako przekładnia CVT (Continuously Variable Transmission).
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Przekładnia o płynnie regulowanym przełożeniu (wariator) pozwala zmieniać stosunek prędkości wejścia do wyjścia bez skoków, w trakcie pracy. Nie służy do zmiany kierunku obrotów ani regulacji mocy; moment i prędkość zmieniają się zgodnie z przełożeniem i obciążeniem.

Pełne wyjaśnienie:

Przekładnia przedstawiona na rysunku (typ rozpoznawalny jako przekładnia o bezstopniowej, czyli płynnej regulacji) umożliwia płynną zmianę przełożenia. Oznacza to, że w czasie pracy można zmieniać stosunek prędkości obrotowej elementu napędzającego do prędkości elementu napędzanego bez "skoków" typowych dla przekładni o przełożeniach dyskretnych (np. skrzynie biegów).

Dlaczego pozostałe odpowiedzi są niepoprawne?

  • Płynna zmiana kierunku obrotów – zmiana kierunku wymaga zwykle dodatkowego członu odwracającego (np. przekładni nawrotnej, odpowiedniego zestawu kół zębatych, przekładni planetarnej z układem przełączania) albo zmiany kierunku silnika. Sama funkcja płynnej regulacji przełożenia nie implikuje odwracania obrotów.
  • Płynna zmiana przenoszonej mocy – przekładnia nie jest źródłem mocy. Moc na wyjściu wynika z mocy dostarczonej na wejściu pomniejszonej o straty. Zmieniając przełożenie można zmieniać prędkość i moment, ale nie "reguluje się" wprost mocy przekładnią (poza skutkiem obciążenia i strat).
  • Zachowanie stałego momentu przy zmiennym przełożeniu – w praktyce moment zależy od obciążenia, sprawności i aktualnego przełożenia. W przekładniach regulowanych nie ma gwarancji stałego momentu w całym zakresie pracy; to byłoby dodatkowe wymaganie układu sterowania/napędu, a nie cecha samej przekładni.

Wskazówka egzaminacyjna: jeśli na rysunku widać elementy sugerujące regulację (np. zmienny promień pracy lub mechanizm nastawy), to najczęściej testowana jest właśnie bezstopniowa zmiana przełożenia, a nie zmiana kierunku obrotów.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Przekładnia bezstopniowa to taka, w której przełożenie można zmieniać płynnie w pewnym zakresie, bez skokowego przełączania biegów. Umożliwia dostrajanie prędkości wyjściowej do warunków pracy maszyny podczas ruchu.
Szukaj elementów nastawczych sugerujących zmianę geometrii pracy (np. możliwość przesuwu, regulacji średnicy roboczej, mechanizm śrubowy nastawy). Na egzaminie zwykle chodzi o wniosek funkcjonalny: "da się zmieniać przełożenie w trakcie pracy".
Kierunek obrotów zależy od kinematyki układu (np. liczby zazębień, układu nawrotnego) albo od kierunku obrotów silnika. Mechanizm regulacji przełożenia wpływa głównie na stosunek prędkości i momentu, a nie na odwracanie ruchu.
Nie w sensie źródłowym. Przekładnia nie wytwarza mocy, tylko ją przenosi z uwzględnieniem sprawności. Zmiana przełożenia zmienia relację prędkość–moment, ale moc wyjściowa wynika z mocy wejściowej i strat oraz z aktualnego obciążenia.
Stosuje się je tam, gdzie trzeba płynnie dopasować prędkość roboczą bez przestojów, np. przy podajnikach, mieszadłach, urządzeniach transportu wewnętrznego lub stanowiskach wymagających regulacji wydajności. Ułatwia to rozruch i ustawienie procesu.
Jako zasada: przy większym przełożeniu redukcyjnym zwykle rośnie moment na wyjściu, a maleje prędkość wyjściowa (z uwzględnieniem strat). Nie oznacza to jednak stałego momentu w całym zakresie, bo wpływa na niego także obciążenie i sprawność.
Częstą pułapką jest "płynna zmiana kierunku obrotów", bo uczniowie kojarzą przekładnie z "odwracaniem" ruchu. Warto pamiętać: zmiana kierunku to osobna funkcja (nawrót), a zmiana przełożenia dotyczy relacji prędkości i momentu.
Prędkość obrotowa to parametr ruchu (ile obrotów na jednostkę czasu). Przełożenie to stosunek parametrów wejścia i wyjścia przekładni (zwykle prędkości), który mówi, jak przekładnia "przekształca" prędkość i moment między wałami.
Nie. Stały moment nie jest automatyczną cechą przekładni bezstopniowej. Moment zależy od obciążenia, sprawności i nastawy przełożenia. Aby utrzymywać moment na stałym poziomie, potrzebny jest zwykle odpowiedni dobór napędu lub układu sterowania.
Najpierw ustal, jaką funkcję "dodaje" dany typ przekładni: zmiana przełożenia, zmiana kierunku, sumowanie ruchów, rozdział mocy. Jeśli rysunek sugeruje regulację nastawą, najczęściej właściwa jest odpowiedź o płynnej zmianie przełożenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 46% zdających egzamin. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że przekładnia o płynnie regulowanym przełożeniu (wariator) pozwala zmieniać stosunek prędkości wejścia do wyjścia bez skoków, w trakcie pracy.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty z podstaw konstrukcji maszyn (dział: przekładnie i napędy regulowane)
  • Materiały producentów dotyczące wariatorów i przekładni bezstopniowych (opisy zasady działania i zastosowań)
  • Notatki z mechaniki technicznej: zależności moment–prędkość–moc w układach napędowych

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego