KWALIFIKACJA TWO3 - CZERWIEC 2022

PYTANIE NR 12.
Przedstawiona na rysunku wada spoiny to
Ilustracja przedstawia schematyczny rysunek dwóch przekrojów spoiny, które są porównywane.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Brak przetopu to niezgodność, w której metal spoiny nie przechodzi przez całą grubość złącza (brak pełnego połączenia u nasady).
Porowatość i gąbczastość dotyczą pęcherzy gazowych, a zażużlenie to wtrącenia żużla uwięzione w spoinie.

Pełne wyjaśnienie:

Odpowiedź "brak przetopu" oznacza, że w spoinie nie uzyskano pełnego stopienia i połączenia w całym przekroju złącza – typowo problem dotyczy nasady (korzenia) spoiny w złączu doczołowym albo obszaru, w którym materiał powinien zostać całkowicie przetopiony i połączony. W praktyce jest to niezgodność groźna, bo tworzy strefę niepołączonego materiału, która może działać jak karb i obniżać wytrzymałość oraz szczelność połączenia.

Odpowiedź "porowatość" jest nieprawidłowa, ponieważ opisuje niezgodność gazową: pojedyncze pory lub ich skupiska powstają wskutek uwięzienia gazów w krzepnącym metalu spoiny. Charakterystyczne są małe, zwykle zaokrąglone pustki, a nie linia/brak ciągłości wynikający z niepołączenia w przekroju.

Odpowiedź "gąbczastość" również dotyczy niezgodności gazowych, ale w postaci bardzo licznych, drobnych porów tworzących "gąbczastą" strukturę. To nadal inny mechanizm powstawania niż brak przetopu: gąbczastość wynika z warunków osłony gazowej, zanieczyszczeń, wilgoci lub parametrów procesu, a nie z niedostatecznego wtopienia/przetopienia w nasadzie.

Odpowiedź "zażużlenie" jest błędna, bo odnosi się do wtrąceń niemetalicznych (żużla) uwięzionych w spoinie, zwykle przy spoinach wielościegowych lub przy niewłaściwym czyszczeniu między ściegami. Wtrącenia mają inny wygląd i inną przyczynę niż brak przetopu.

Wskazówka egzaminacyjna: najpierw rozpoznaj, czy wada jest skutkiem niepołączenia metalu (brak przetopu/brak wtopienia), czy raczej pęcherzy gazowych (porowatość/gąbczastość), czy wtrąceń (zażużlenie). To zwykle pozwala szybko odsiać 2–3 odpowiedzi.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Brak przetopu to niezgodność spawalnicza polegająca na tym, że spoina nie łączy elementów w całym wymaganym przekroju (najczęściej u nasady). W efekcie pozostaje niepołączona strefa materiału, co obniża wytrzymałość i może powodować nieszczelności.
Brak przetopu dotyczy zwykle niepełnego połączenia w korzeniu (nie "przechodzi" przez grubość złącza). Brak wtopienia oznacza brak stopienia na granicy stopiwa z materiałem rodzimym (np. przy ściance rowka lub między ściegami). Obie wady to "niepołączenia", ale w innym miejscu.
Porowatość to pory (pustki gazowe) występujące pojedynczo lub w skupiskach. Gąbczastość to bardzo liczne, drobne pory tworzące strukturę "jak gąbka". Mechanizm jest podobny (gazy w metalu spoiny), ale obraz i nasilenie wady są inne.
Zażużlenie to wtrącenia żużla uwięzione w spoinie. Powstaje m.in. przy spawaniu wielościegowym, gdy nie usuwa się żużla między ściegami, albo przy złej technice prowadzenia łuku. To nie są pęcherze gazu, tylko niemetaliczne zanieczyszczenia w stopiwie.
Najczęściej są to: zbyt mała energia liniowa (za mały prąd, za duża prędkość), niewłaściwe przygotowanie rowka, zbyt mała szczelina lub zła geometria ukosowania, nieprawidłowy kąt elektrody/uchwytu oraz utrudniony dostęp do korzenia spoiny.
Jest krytyczny w spoinach przenoszących obciążenia, w połączeniach odpowiedzialnych za szczelność oraz tam, gdzie mogą działać zmienne obciążenia i drgania. Niepołączona strefa działa jak koncentrator naprężeń, co sprzyja pękaniu zmęczeniowemu konstrukcji.
W zależności od złącza: badania wizualne (VT) mogą wskazać problem na licu/grani, ale do oceny wewnętrznej często stosuje się ultradźwięki (UT) lub radiografię (RT). Dobór metody zależy od grubości, dostępu i rodzaju złącza w konstrukcji.
Częsty błąd to wybór odpowiedzi "na skojarzenie" (np. każda wada wygląda jak "dziury", więc porowatość). Inny to brak rozróżnienia mechanizmu: niepołączenie metalu (brak przetopu) vs pęcherze gazowe (porowatość/gąbczastość) vs wtrącenia (zażużlenie).
Pomaga stabilna osłona gazowa, właściwe parametry, czyste i suche materiały (brak wilgoci, oleju, farby), odpowiedni dobór drutu/elektrod oraz przygotowanie brzegów. W praktyce ważna jest też kontrola przeciągów i poprawny wypływ gazu osłonowego.
Ucz się na zdjęciach i schematach przekrojów: porównuj wygląd i położenie wad. Zrób własną tabelę: "nazwa wady – jak wygląda – skąd się bierze – jak wykryć". Trenuj szybkie odróżnianie 3 grup: niepołączenia, wady gazowe, wtrącenia.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 40% zdających egzamin. trudne

Eksperci podkreślają: "Brak przetopu to niezgodność, w której metal spoiny nie przechodzi przez całą grubość złącza (brak pełnego połączenia u nasady)."

Źródła:

  • PN-EN ISO 6520-1:2009, "Spawanie i procesy pokrewne — Klasyfikacja geometrycznych niezgodności spawalniczych w metalach — Część 1: Spawanie", rozdziały dot. niezgodności (m.in. brak przetopu, porowatość, wtrącenia)
  • PN-EN ISO 5817:2014 (lub nowsza), "Spawanie — Złącza spawane ze stali, niklu, tytanu i ich stopów (z wyłączeniem spawania wiązką) — Poziomy jakości dla niezgodności", część opisowa dot. rodzajów niezgodności

Materiały:

  • Normy dotyczące klasyfikacji niezgodności i oceny jakości złączy spawanych (materiały szkolne oparte o PN/EN/ISO)
  • Podręczniki i skrypty z technologii spawania w budowie okrętów (z przykładami wad)
  • Atlasy/albumy niezgodności spawalniczych (fotografie i przekroje)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego