KWALIFIKACJA BUD1 + BUD8 + BUD12 + BUD14 + BUD15 - STYCZEŃ 2011

PYTANIE NR 43.
Przedstawione na rysunku łączniki, to
Ilustracja przedstawia dwa rysunki techniczne elementów, które są łącznikami, a konkretnie nitami.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Nity to łączniki trwałe bez gwintu, zwykle z łbem po obu stronach po wykonaniu połączenia. Śruby rozpoznaje się po gwincie i nakrętce, sworznie pracują jako trzpienie (często z zabezpieczeniem), a kołki służą głównie do ustalania położenia elementów. Na rysunku przedstawiono nity.

Pełne wyjaśnienie:

W zadaniu trzeba rozpoznać rodzaj łączników pokazanych na rysunku. Nity są łącznikami bezwintowymi, przeznaczonymi do wykonywania połączeń trwałych. W typowym połączeniu nitowanym po zanitowaniu powstaje łeb od strony zakuwanej, dlatego element nie jest skręcany nakrętką i nie ma charakterystycznego gwintu.

Odpowiedź "nity" jest właściwa, gdy na rysunku widać elementy o kształcie trzpienia z łbem (lub łbami) i bez oznaczeń gwintu/nakrętki. Takie łączniki spotyka się m.in. w połączeniach blach i kształtowników, zwłaszcza gdy wymagana jest duża odporność na drgania lub gdy rozwiązanie konstrukcyjne przewiduje połączenie nierozłączne.

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują:

  • "śruby" – połączenia śrubowe są rozłączne i zazwyczaj rozpoznawalne po obecności gwintu oraz współpracującej nakrętki (albo gwintowanego otworu). Na rysunkach często widać także charakterystyczne oznaczenia gwintu lub zestaw łeb–nakrętka.
  • "sworznie" – sworzeń to trzpień pracujący głównie na ścinanie, zwykle w połączeniach przegubowych. Często ma otwór pod zawleczkę albo rowek pod pierścień osadczy; funkcja jest inna niż w typowym połączeniu nitowanym blach.
  • "kołki" – kołki (ustalające) służą przede wszystkim do pozycjonowania i przenoszenia sił poprzecznych w złączach, a nie do tworzenia klasycznego nierozłącznego połączenia jak nit. Na rysunkach kołek bywa pokazany jako walec bez łbów lub z niewielkim fazowaniem.

Wskazówka egzaminacyjna: gdy wahasz się między "nit" i "śruba", szukaj cechy rozstrzygającej: gwint/nakrętka sugeruje śrubę, a brak gwintu i łeb po zakuciu sugeruje nit. W przypadku sworznia/kołka zwróć uwagę na elementy zabezpieczające (zawleczka, pierścień) i funkcję przegubową/ustalającą.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Nit to łącznik mechaniczny bez gwintu, używany do wykonywania połączeń trwałych. Po zanitowaniu tworzy się drugi łeb, który dociska łączone elementy. W konstrukcjach pomaga łączyć blachy i kształtowniki, gdy przewiduje to dokumentacja i technologia montażu.
Najprościej szukać cechy gwintu i nakrętki. Śruba zwykle współpracuje z nakrętką lub gwintowanym otworem, a na rysunkach pojawiają się elementy typowe dla połączeń skręcanych. Nit jest bezgwintowy i po wykonaniu ma łeb po obu stronach.
Połączenie nitowane jest nierozłączne, bo po zanitowaniu trzpień nitu zostaje trwale odkształcony i "zablokowany" łbami. Aby je rozebrać, zwykle trzeba nit usunąć (np. rozwiercić). W przeciwieństwie do tego śruby da się odkręcić bez niszczenia łącznika.
Sworzeń to trzpień stosowany głównie w połączeniach przegubowych, gdzie elementy mają się obracać lub zmieniać położenie. Pracuje najczęściej na ścinanie i bywa zabezpieczany zawleczką albo pierścieniem. To inna funkcja niż typowe łączenie blach nitami.
Kołek ustalający służy przede wszystkim do pozycjonowania części względem siebie i przenoszenia sił poprzecznych po ustaleniu. Nie pełni roli typowego łącznika dociskowego jak śruba czy nit. Na rysunkach kołek często wygląda jak gładki walec dopasowany do otworów.
Najczęstsze pomyłki wynikają z patrzenia tylko na "łeb" elementu i automatycznego wyboru śruby. Drugi błąd to nieuwzględnienie, że rysunek może być uproszczony, więc trzeba szukać cech kluczowych: gwint/nakrętka, elementy zabezpieczające sworzeń, funkcja ustalająca kołka.
Tak, nity mogą występować w praktyce, zwłaszcza w istniejących obiektach lub w specyficznych rozwiązaniach technologicznych. Na budowie częściej spotyka się obecnie połączenia śrubowe i spawane, ale na egzaminie trzeba umieć rozpoznać nit jako podstawowy typ łącznika.
Gwint na rysunkach technicznych bywa oznaczany umownie (np. zarysem lub oznaczeniem części gwintowanej), a połączenie śrubowe często widać po obecności nakrętki i podkładek. Jeśli rysunek pokazuje gładki trzpień bez tych cech, bardziej pasuje nit, kołek lub sworzeń.
Połączenia śrubowe wybiera się, gdy potrzebna jest rozłączność (serwis, demontaż), regulacja lub łatwy montaż bez procesów trwałego kształtowania łącznika. Wymagania zależą od projektu i technologii. Na egzaminie kluczowe jest rozpoznanie, czy na rysunku widać cechy śruby.
Najskuteczniej działa porównywanie zestawów rysunków: nit vs śruba vs sworzeń vs kołek. Zrób sobie listę 3 cech rozpoznawczych dla każdego (np. gwint/nakrętka; zabezpieczenie zawleczką; funkcja ustalająca). Potem rozwiązuj krótkie testy obrazkowe z ograniczonym czasem.
info

To pytanie poprawnie rozwiązuje 58% zdających egzamin. średnie

Specjaliści zwracają uwagę: "Nity to łączniki trwałe bez gwintu, zwykle z łbem po obu stronach po wykonaniu połączenia."

Źródła:

  • Wikipedia (PL): "Nit (łącznik)" – https://pl.wikipedia.org/wiki/Nit (dostęp: 2026-02-27)
  • Wikipedia (PL): "Śruba" – https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Aruba (dostęp: 2026-02-27)
  • PN-EN 1993-1-8 Eurokod 3: Projektowanie konstrukcji stalowych – Część 1-8: Projektowanie węzłów (źródło normatywne do kontekstu połączeń; bez weryfikacji szczegółów rysunku)

Materiały:

  • Materiały dydaktyczne z rozdziału: połączenia śrubowe, nitowe, sworzniowe i kołkowe
  • Katalogi/atlasy elementów złącznych stosowanych w konstrukcjach stalowych
  • Normy i poradniki branżowe dotyczące projektowania i wykonania połączeń (ogólnie)

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego