KWALIFIKACJA CHM1 - CZERWIEC 2020

PYTANIE NR 38.
Przedstawione na rysunku smużenie w okolicach miejsca wtrysku może być spowodowane zbyt
Ilustracja przedstawia fragment elementu z tworzywa sztucznego, który wydaje się być częścią procesu wtrysku.
A.
B.
C.
D.
Wyjaśnienie poprawnej odpowiedzi:
Smużenie w pobliżu miejsca wtrysku często wiąże się z przebiegiem napełniania gniazda. Zbyt duża prędkość wtrysku zwiększa ścinanie i lokalne nagrzewanie stopu, co może pogarszać wygląd powierzchni i dawać smugi. Parametry wypychania lub sama objętość dozowania zwykle dają inne objawy.

Pełne wyjaśnienie:

Smużenie widoczne w okolicach miejsca wtrysku (bramki/wlewu) jest typową wadą związaną z fazą napełniania formy. W tej strefie struga stopionego tworzywa ma najwyższe prędkości przepływu, a więc także największe naprężenia ścinające. Gdy zastosuje się zbyt dużą prędkość wtrysku, rośnie intensywność ścinania, co może powodować lokalne przegrzewanie stopu, zaburzenia frontu płynięcia oraz pogorszenie jakości powierzchni w pobliżu bramki. Efektem mogą być smugi/ślady przepływu, które operator widzi właśnie "przy wtrysku".

Dlaczego pozostałe odpowiedzi nie pasują najlepiej do tak opisanego zjawiska?

  • "dużą siłą wypychaczy" – wypychacze działają dopiero po schłodzeniu i otwarciu formy. Zbyt duża siła wypychania zwykle daje zarysowania, odciski wypychaczy, bielenie od naprężeń lub deformacje przy wyrzucie, a nie typowe smużenie powiązane z miejscem wtrysku.
  • "małą siłą docisku agregatu" – niedostateczny docisk dyszy do tulei wlewowej częściej skutkuje wyciekiem tworzywa, nitkowaniem, niestabilnością dozowania lub zasysaniem powietrza w rejonie dyszy, ale nie jest to najbardziej charakterystyczna przyczyna smug na wyprasce w strefie bramki.
  • "małą objętością dozowania" – zbyt małe dozowanie prowadzi typowo do niedolewu (brak wypełnienia), zapadnięć wynikających z braku docisku, spadku masy wypraski lub niepełnego odwzorowania. To inny mechanizm niż smugi przy wlewie wynikające z dynamiki przepływu.

W praktyce, gdy pojawiają się smugi w pobliżu bramki, operator zwykle zaczyna od korekt związanych z napełnianiem: zmniejsza prędkość wtrysku (czasem stosuje profil wielostopniowy), sprawdza temperatury (stopu i formy) oraz odpowietrzenie. Kluczowe jest powiązanie miejsca wady z etapem cyklu, w którym wada powstaje.

Dodatkowe pytania

Dodatkowe pytania (FAQ):
Smużenie to widoczne pasma lub smugi na powierzchni wypraski, często zgodne z kierunkiem płynięcia tworzywa. Jeśli występuje przy bramce, zwykle wiąże się z warunkami napełniania (przepływ, ścinanie, temperatura), a nie z etapem wypychania.
Duża prędkość wtrysku zwiększa naprężenia ścinające w stopie i może powodować lokalne przegrzewanie oraz niestabilny front płynięcia. W okolicy bramki te zjawiska są najsilniejsze, dlatego pogorszenie wyglądu powierzchni często pojawia się właśnie w tym miejscu.
Smużenie zwykle tworzy pasma zgodne z przepływem i bywa widoczne przy bramce. Ślady wypychaczy są punktowe lub koliste, w miejscach pinów, i częściej wyglądają jak odcisk, zarysowanie albo bielenie naprężeniowe. Pomaga też analiza, czy wada powstaje przed czy po otwarciu formy.
Zbyt małe dozowanie najczęściej powoduje niedolew, ubytki wypełnienia i spadek masy wypraski. Smużenie przy bramce jest bardziej typowe dla problemów z dynamiką przepływu i warunkami uplastyczniania/wtrysku. Dlatego w diagnostyce zaczyna się zwykle od prędkości i temperatur.
Najczęściej zaczyna się od zmniejszenia prędkości wtrysku lub ustawienia profilu prędkości (wolniej na starcie, potem szybciej). Równolegle warto sprawdzić temperaturę stopu i formy oraz odpowietrzenie. Zmiany w wypychaniu traktuje się jako późniejszy krok, jeśli wady na to wskazują.
Siła docisku agregatu (dociśnięcie dyszy do tulei wlewowej) wpływa głównie na szczelność połączenia. Jej zbyt mała wartość może powodować wycieki lub niestabilność procesu przy dyszy, ale nie jest to typowa pierwsza przyczyna smug na powierzchni wypraski w strefie bramki.
Gdy powietrze nie ma ujścia, może być sprężane i ogrzewane, co pogarsza wygląd powierzchni oraz prowadzi do przebarwień lub przypaleń. Wada bywa wtedy zlokalizowana w miejscach końca wypełnienia lub w wąskich kanałach przepływu. Przy podejrzeniu odpowietrzenia nie zwiększa się prędkości, tylko ją koryguje i sprawdza formę.
Im większa prędkość przepływu, tym większy gradient prędkości w kanale i wyższe ścinanie. To podnosi temperaturę stopu lokalnie i może zmieniać lepkość oraz sposób płynięcia. Skutkiem mogą być wady powierzchniowe (smugi, ślady przepływu), szczególnie w okolicach bramki.
Częsty błąd to łączenie każdej wady z "dociskiem" lub "wypychaniem" bez analizy, na jakim etapie cyklu powstaje defekt. Inny błąd to mylenie nazw: smużenie, srebrzenie i przypalenia mogą wyglądać podobnie. Warto zawsze powiązać wadę z miejscem jej występowania.
Ucz się schematu: miejsce wady → etap cyklu → możliwe parametry. Dla okolicy bramki priorytetem są prędkość wtrysku, temperatura i odpowietrzenie. Dla śladów po wypychaniu analizuj wypychacze i czas chłodzenia. Pomaga też robienie własnej tabeli "objaw–przyczyna–działanie".
info

Statystycznie 41% uczniów zna prawidłową odpowiedź. trudne

W praktyce zawodowej kluczowe jest to, że smużenie w pobliżu miejsca wtrysku często wiąże się z przebiegiem napełniania gniazda.

Materiały:

  • Podręczniki i skrypty do technologii przetwórstwa tworzyw (formowanie wtryskowe)
  • Katalogi/wskazówki producentów tworzyw: rozdziały o wadach wyprasek i ich przyczynach
  • Materiały producentów wtryskarek o ustawianiu profilu wtrysku i docisku

Aktualizacja pytania: 31.03.2026



Aktualizacja pytania: 31.03.2026
📡 Brak połączenia internetowego